Թվայնացումը Կադաստրի կոմիտեի օրակարգում է․ ի՞նչ է արձանագրվել 2025–ին

Եկամտային հարկի վերադարձի դրույթի չեղարկումը, ըստ Կադաստրի կոմիտեի ղեկավարի, ազդեցություն է ունեցել անշարժ գույքի շուկայի վրա։ «Ռադիոլուրի» հարցին ի պատասխան, Սուրեն Թովմասյանն ասել է, որ  անշարժ գույքի առաջնային շուկայում գործարքների թիվը նվազել է շուրջ 16 հազարով։ Կոմիտեն 2025–ին մի շարք օրենսդրական փոփոխություններ է առաջարկել։ Համակարգն աստիճանաբար անցնում է էլեկտրոնայինի։ Ծառայությունների մի մասն արդեն հասանելի է թվային հարթակով։ Իսկ հունվարի 20–ից սկսվում է ինքնակամ շինությունների հաշվառումը, այն կընթանա մինչև տարեվերջ։

Փոփոխություններ, որոնց հիմնական նպատակը քաղաքացիների կյանքը հեշտացնելն է։ Դրանց հիմնական մասը վերաբերում է Կադաստրի կոմիտեի հետ գործարքները էլեկտրոնային դարձնելուն։ «Ռիելթորական գործունեության մասին» օրենքը ՀՀ–ում անշարժ գույքի շուկան կզարգացնի, ծառայությունները նոր որակ կստանան՝ կարծում է կոմիտեի նախագահը։ Սուրեն Թովմասյանն ասում է, որ օրենքը ուժի մեջ կմտնի 2027–ի հունիսից։ Որակավորման համար հատուկ հարցաշար կհաստատվի, կներդրվի անշարժ գույքի կառավարման նոր համակարգ։

 «Թույլ է տալու անշարժ գույքի սեփականատերերին, առանց հավելյալ վարչարարության, իրենց սեփականությամբ անշարժ գույքը հանձնել կառավարման և այդտեղից ստանալ համապատասխան եկամուտներ։ Կառավարչի հանդեպ էլ կան որոշակի սահմանված պահանջներ, ներդրվելու է նոր էլեկտրոնային համակարգ, որով ստուգվելու է արդեն անշարժ գույքի որակական հատկանիշները, և այնուհետև նոր միայն թույլատրվելու , որպեսզի անշարժ գույքը ցուցակագրվի»։

Սա կօգնի գնորդին վստահ լինելու, որ շուկայում ցուցակագրվող անշարժ գույքը խնդիրներ չունի։ Պատկան մարմինները իրավահաստատող փաստաթղթերը ներկայացնում են էլեկտրոնային եղանակով։ Քաղաքացիներին նույնպես նման հնարավորություն է տրվել։ Այսպիսով, արխիվի վարումը 100 տոկոսով էլեկտրոնային է դառնում։

Որոշակի գործարքի տեսակներ կան, որոնք կնքվում են Կադաստրի կոմիտեի գրասենյակներում։ Նոր պիլոտային համակարգի ներդրումով  միասնական տեղեկանք ստանալուց հետո կողմերը , էլեկտրոնային թվային ստորագրությամբ պայմանագրերը վավերացնելիս, կներկայացնեն իրավունքի պետական գրանցման։ էլեկտրոնային համակարգը կգրանցի ինքնաշխատ։ Առաջիկայում նախատեսված է առուքվաճառքի պայմանագրով սկսել, հետո արդեն պայմանագրերի գործարքների որոշակի այլ տեսակները նույնպես նման հնարավորություն կստանան։ Հիպոթեքային վարկերով եռակողմ պայմանագրերը կնքվում, վավերացվում են պարտադիր նոտարի ներկայությամբ։ Կադաստրի կոմիտեն օրենսդրական փոփոխություն է կատարել այս հարցում․

 «Օրենքով առանձնահատուկ մոտեցում սահմանեցինք հիփոթեքային վարկավորման պայմանագրերի նկատմամբ և նոտարական պարտադիր վավերացման պահանջը հանեցինք այդտեղից՝ թողնելով գնորդի, վաճառողի և հիփոթեքային վարկ տրամադրող կազմակերպության մասնակցությամբ կառավարության կողմից հաստատված պայմանագրի ձևաչափին համապատասխան առուծախի պայմանագրերի կնքման պարագայում իրավունքի պետական գրանցման ներկայացնելու գործընթացով»։

Հունվարի 20–ից ուժի մեջ է մտնում ինքնակամ շինությունների հաշվառման մասին օրենսդրական փոփոխությունը :  Սա հաշվառում է, ոչ թե օրինականացում՝ ընդգծում է Սուրեն Թովմասյանը։ Նա  բացատրում է՝ սա այն գործըն2ացի սկիզբն է, որը թույլ կտա դիմելու համայնքին ու համապատասխան չափանիշներին համապատասխանելու դեպքում՝ ստանալու օրինականացման հնարավորություն։ Ընդ որում՝ հաշվառումը պետք է սկսել հենց այս օրերին, չսպասելով մինչև տարեվերջ։ Ինչպե՞ս պետք է քաղաքացին հասկանա՝ արդյո՞ք իր ինքնակամ շինությունը օդալուսանկարահանված է, թե՞ ոչ։ Կա մի քանի աղբյուր՝ ասում է կոմիտեի նախագահը․

 «Առաջինը դա սեփական հիշողությունն է, պետք է հիշի՝ երբ է կառուցել՝ 2021–ին, 2000–ականներին, թե 1990–ականներին։ Պետք է դիմի իր սեփական արխիվներին, որոնք պահպանված են։ Օգտվել բաց  հարթակներից։ Վերջին տարբերակը՝ հնարավոր է պետական տուրք վճարել ու կադաստրից ստանալ տեղեկատվությունը։

Հաշվառումը սկսելու առաջին քայլը որակավորված չափագրողին դիմելն է։ Հետո քաղաքացին պետք է ուշադիր լինի փաստաթղթերը ստորագրելիս։ Կարևոր է, որ դիմումում նշվի հենց քաղաքացու հեռախոսահամարը, քանի որ ծանուցումները կադաստրի կոմիտեից հաղորդագրության միջոցով են ստացվում։ Վերջնաժամկետը այս տարվա դեկտեմբերն է։ Իսկ 2025 թվականին Հայաստանի անշարժ գույքի շուկայում իրականացվել է 244 հազար գործարք, մինչդեռ 2024 թվականին գործարքների թիվը կազմել է 248,9 հազար։ Անշարժ գույքի առաջնային շուկայում գործարքների թիվը նվազել է շուրջ  16 հազարով։