Հայաստանում էլեկտրոմոբիլների ներմուծման արտոնությունները. քվոտաներ, վերահսկողություն և արդյունքներ

«Արմենպրես»-ի թղթակցի հետ զրույցում  ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության գլխավոր քարտուղար Հայկազ Նասիբյանը նշեց, որ 2026 թվականին Հայաստանի Հանրապետություն առանց ներմուծման  մաքսատուրքի կարող են ներմուծվել Եվրասիական  տնտեսական միության  արտաքին տնտեսական գործունեության ապրանքային անվանացանկի  8703 80 000 3 և 8703 80 000 5 ծածկագրերին դասվող 15 000 միավոր էլեկտրոմոբիլներ:

ՀՀ կառավարության որոշմամբ էլեկտրոմոբիլների  քվոտան բաշխվելու է հետևյալ կերպ՝ մինչև 3000 միավոր  ավտոարտադրողների հետ դիլերական -դիստրիբյուտորական  պայմանագրի շրջանակում  ներմուծում իրականացնող սուբյեկտներին, և մինչև 12000 միավոր՝ պաշտոնական  ներկայացուցիչ չհանդիսացող սուբյեկտներին, այդ թվում՝ ֆիզիկական անձանց: Սակագնային արտոնության կիրառմամբ մաքսային ձևակերպումն իրականացվում է մաքսային մարմինների կողմից ժամանակագրական սկզբունքով՝  հիմք ընդունելով մաքսային հայտարարագրերի գրանցման հերթականությունը:

Կառավարության որոշմամբ  նախատեսված է նաև սակագնային արտոնության վերականգնման  կարգավորում՝ 2026 թվականի դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ չօգտագործված քվոտաների մասով  կարող է իրականացվել վճարված ներմուծման մաքսատուրքի վերադարձ: Այն վերաբերում է ինչպես ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց ,այնպես էլ  դիլերական պայմանագրերով ներմուծում իրականացնող սուբյեկտներին՝ ժամանակագրական սկզբունքի պահպանմամբ:

«2024-2026 թվականների արտադրության էլեկտրոմոբիլներն  ազատվում են ներմուծման մաքսատուրքից՝ 15 տոկոսի չափով: Նույն ժամանակահատվածում արտադրված էլեկտրաշարժիչով  ավտոմեքենաները, ավտոբուսները, մոտոցիկլետները, մոպեդներն ու  հեծանիվները,  ազատվում են նաև ավելացված արժեքի հարկից՝ 20 տոկոսի չափով ՝ՀՀ  հարկային օրենսգրքի համապատասխան դրույթների համաձայն»,- նշեց  էկոնոմիկայի նախարարության  գլխավոր քարտուղար Հայկազ Նասիբյանը:

Բացի այդ, նախատեսվել է, որ արդեն գնված և ճանապարհին գտնվող որոշ տրանսպորտային միջոցներ ևս կարող են  օգտվել  սահմանված արտոնություններից ՝մինչև 2026 թվականի փետրվարի 1-ը մաքսային ձևակերպման դեպքում:

Վիճակագրական տվյալների համաձայն ՝ էլեկտրական շարժիչով տրանսպորտային միջոցների  ներմուծման  ծավալները վերջին տարիների աճել են: 2023 թվականին ներմուծվել է 9635, 2024 թվականին՝11793, իսկ 2025 թվականի նոյեմբերի 30-ի դրությամբ՝ 21590 միավոր էլեկտրոմոբիլ: Համեմատության համար նշվում է , որ 2019 թվականի համեմատ  ներմուծման ծավալներն աճել է 17.6 անգամ: Այս տվյալները վկայում են, որ  էլեկտրոմոբիլների ներմուծման և   շահագործման  խթանման գործընթացը  Հայաստանում շարունակվում  է աճող դինամիկայով:

Էլեկտրոմոբիլների թվի աճին զուգահեռ զարգանում է նաև լիցքավորման ենթակառուցվածքները: 2022 թվականին Հայաստանում գործել է 100 լիցքավորման կայան, իսկ 2024 թվականի դրությամբ դրանց  թիվը գերազանցել է 300-ը: Մաքսային վիճակագրության տվյալներով ՝ 2024 թվականին և 2025 թվականի նոյեմբերի 30-ի դրությամբ Հայաստան է ներմուծվել համապատասխանաբար  399 և 471 լիցքավորման կայան: Միևնույն ժամանակ, հաշվի առնելով, որ կիրառվում է նաև  չհաշվառված  անհատական լիցքավորման սարքեր, նշվում է, որ լիցքավորման ապահովումը չի կարող  հանդիսանալ էլեկտրոմոբիլների  ներմուծումը  զսպող գործոն, այլ հակառակը՝ էլեկտրոմոբիլների  շուկայի զարգացմանը զուգահեռ զարգանում է նաև  սպասարկող ենթակառուցվածքները:

Էլեկտրական  շարժիչով աշխատող տրանսպորտային միջոցների շահագործման խթանումը համահունչ է կանաչ տնտեսության  նպատակների հետ: Քաղաքներում նկատվում է ածխաթթու գազի  արտանետումների զգալի կրճատում և քաղաքային աղտոտվածության մակարդակի զգալի նվազում: Միաժամանակ նշվում է, որ էլեկտրական շարժիչով աշխատող տրանսպորտային միջոցների շահագործումը  սպառողների համար առավել շահավետ է նաև ֆինանսական ծախսերի տեսանկյունից, ինչը հանդիսանում է էլեկտրոմոբիլների կիրառմանլրացուցիչ խթան: