Գենետիկները բացահայտել են կատվի հազվագյուտ գույնի պատճառը

Ֆինլանդիայում պաշտոնապես ճանաչվել է կատվի նոր գույն՝ սալմիակ կամ «աղի լիկյորիկ»։ Այն սև, սպիտակ և մոխրագույն երանգ է, որի դեպքում մազերը մուգ են արմատներից և աստիճանաբար բացվում են դեպի ծայրերը։ Մազերը ստեղծում են առանձնահատուկ անցում մուգից բաց։ Այս գույնով առաջին կատուները նկատվել են 2007 թվականին, իսկ 2019 թվականին գենետիկ Հայդի Անդերսոնի գլխավորած փորձագետների խումբը հայտնել է այս երևույթի մասին։

Կատուների հիմնական գույները սևն ու կարմիրն են. մնացած բոլոր գույները այս գույների համադրություններ են կամ նոսրացման գենի արդյունք։ Սակայն, այս գենի բոլոր հայտնի տարբերակները վերլուծելուց հետո, հետազոտողները սալմիակ գույնի համար որևէ բացատրություն չեն գտել։

Հաջորդ քայլը այս գույնով երկու կատուների գենոմի ամբողջական հաջորդականացումն էր։ Վերլուծությունը ցույց տվեց, որ պատճառը KIT գենի մոտ գտնվող ԴՆԹ-ի բացակայող հատվածն է, որը պատասխանատու է կատուների մոտ սպիտակ նշանների համար: 181 կատուների թեստավորումը հաստատեց, որ ԴՆԹ-ի այս կորուստը առաջացնում է սալմիակի գունավորումը: Մուտացիան ռեցեսիվ է և դրսևորվում է միայն երկու ծնողներից էլ ժառանգելիս, ինչը բացատրում է գունանյութի հազվադեպությունը։

Հետազոտողները նշում են, որ այս հայտնագործությունը թույլ է տալիս ավելի ճշգրիտ բացատրել կատվի մորթու գույնի հիմքում ընկած գենետիկական մեխանիզմները: Այն կարող է օգտակար լինել բուծողների համար, ովքեր ձգտում են պահպանել կամ զարգացնել այս գունանյութը իրենց բուծման ծրագրերում: Նոր գունանյութը համատեղում է եզակի տեսողական բնութագիրը որոշակի գենետիկական պատճառի հետ, ինչը հնարավորություն է տալիս կանխատեսել դրա տեսքը սերունդների մոտ։

Այժմ, երբ մուտացիան հայտնաբերվել է, հետազոտողները կարող են ավելի լավ հետևել սալմիակի գույնի գենետիկական հիմքին և օգտագործել այս տվյալները բուծման պլանավորման համար: Այս հայտնագործությունը նաև խորացնում է մեր հասկացողությունը այն մասին, թե ինչպես են առանձին գեները ազդում կատուների մոտ բարդ հատկանիշների արտահայտման վրա, ներառյալ հիմնական գույնի և սպիտակ նշանների համադրությունը։

Այսպիսով, սալմիակը դարձել է ոչ միայն նոր տեսողական տարբերակ, այլև օրինակ այն բանի, թե ինչպես են ժամանակակից գենոմիկ վերլուծության մեթոդները թույլ տալիս ճշգրիտ որոշել հազվագյուտ գույների գենետիկական հիմքը: Այս նոր գիտելիքները հնարավորություն են տալիս պահպանել հազվագյուտ գույները բնակչության շրջանում և կանխատեսել դրանց տեսքը ապագա սերունդներում։