80 000 տարի առաջ տեղի ունեցած սուպերժայթքման հետևանքները. կարո՞ղ է հրաբխի նման ժայթքումը ապագայում նոր սառցե դարաշրջանի պատճառ դառնալ

Պատմության ամենահզոր ժայթքումը

Լոս-Չոկոյոսի սուպերժայթքումը, որը կապված է Ատիտլանի հրաբխային համակարգի հետ, երկար տարիներ համարվել է կլիմայի համար կործանարար իրադարձություն։ Գիտնականները ենթադրում էին, որ մթնոլորտ արտանետված հրաբխային մոխրի հսկայական քանակությունը հանգեցրել է երկարատև սառեցման և նույնիսկ կարող էր սառցե դարաշրջանի սկիզբ դնել։

Սակայն նոր հետազոտությունը, որը հրապարակվել է Communications Earth & Environment (CEE) գիտական ամսագրում, կասկածի տակ է դնում այս տեսությունը։

Հետևանքները կլիմայի վրա

Ավելի ճշգրիտ տվյալներ ստանալու համար գիտնականները վերլուծել են սառցե հորատանմուշներ (ice cores)՝ նմուշներ, որոնք վերցվել են Գրենլանդիայից և Անտարկտիդայից։ Այս սառցե շերտերը պահպանում են տվյալներ մթնոլորտի բաղադրության մասին՝ ժայթքման ժամանակաշրջանում և դրանից հետո։

Վերլուծության արդյունքում պարզվել է, որ ժայթքումը տեղի է ունեցել մոտ 79 500 տարի առաջ։

Հետազոտողները հաստատել են, որ ժայթքումն իրոք առաջացրել է գլոբալ սառեցում և նվազեցրել է Երկրի մակերես հասնող արեգակնային լույսի քանակը։ Սակայն, ի հեճուկս ակնկալիքների, այս հետևանքները երկարաժամկետ չեն եղել։

Հրաբխային մոխիրը մթնոլորտում մնացել է ընդամենը մի քանի տասնամյակ, որից հետո աստիճանաբար ցրվել է, իսկ կլիման վերադարձել է իր բնականոն վիճակին։ Սա նշանակում է, որ սուպերժայթքումը չի ունեցել այնքան կործանարար ազդեցություն, որքան ենթադրվում էր նախկինում։

Ի՞նչ է սա նշանակում ապագայի համար

Այս արդյունքները կասկածի տակ են դնում տարածված այն տեսությունը, թե ապագայում տեղի ունեցող սուպերժայթքումները կարող են նոր սառցե դարաշրջան առաջացնել և վտանգել մարդկության գոյությունը։ Չնայած կարճաժամկետ կործանարար հետևանքներին, կլիմայական փոփոխությունները նման իրադարձություններից հետո կարող են ավելի կարճատև լինել, քան մինչ այժմ համարվում էր։

Գիտնականները նախատեսում են շարունակել հետազոտությունները և ուսումնասիրել նաև այլ հնագույն սուպերարանցումների ազդեցությունը, որպեսզի ավելի լավ պատկերացնեն դրանց ազդեցությունն աշխարհի կլիմայի վրա և կանխատեսեն հնարավոր փոփոխությունները ապագայում։