10 զարմանալի գիտական փաստ Մարսի մասին

NEWS.am Tech-ի խմբագիրները ներկայացնում են Կարմիր մոլորակի մասին ամենահետաքրքիր փաստերի տասնյակը։

1. Արեգակնային համակարգի ամենաբարձր հրաբուխը Մարսի վրա է

Օլիմպոս լեռը՝ վահանային հրաբուխը, բարձրանում է մոտ 21,9 կմ անհավատալի բարձրության վրա։ Դրա բազայի լայնությունը հասնում է 600 կմ-ի, ինչը այն դարձնում է գրեթե երեք անգամ ավելի բարձր, քան Էվերեստը՝ Երկրի ամենաբարձր լեռը: Այս հսկան հրաբխային ակտիվության վառ օրինակ է, որը տեղի է ունեցել Մարսի անցյալում:

2. Հսկայական կանյոն, ավելի մեծ, քան երկրի վրա գտնվող իր բոլոր նմանները

Մարիների հովիտներն ավելի քան 4000 կմ երկարությամբ հսկայական կանյոնային համակարգ է: Ձորի լայնությունը հասնում է 200 կմ-ի, իսկ խորությունը՝ մինչև 7 կմ։ Այս տպավորիչ տեղագրությունը զգալիորեն գերազանցում է Երկրի վրա գտնվող Գրանդ Կանիոնի չափը:

3. Փոշու փոթորիկներ, որոնք ծածկում են ամբողջ մոլորակը

Մարսի վրա անհավանական չափերի փոշու փոթորիկներ են տեղի ունենում։ Այս փոթորիկները, որոնք սնվում են արեգակնային էներգիայով, կարող են ծածկել ամբողջ մոլորակը և տևել շաբաթներ կամ նույնիսկ ամիսներ: Որքանով այսօր հայտնի է, Մարսը Արեգակնային համակարգում գլոբալ փոշու փոթորիկներով միակ մոլորակն է։

4. Հեռավոր անցյալում Մարսի վրա ջուր է եղել

Curiosity և Perseverance մարսագնացների կողմից իրականացված հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ  Մարսի վրա միլիարդավոր տարիներ առաջ կարող էին գետեր, լճեր և, հնարավոր է, օվկիանոս գոյություն ունենալ: Հայտնաբերված գետերի հուները և հանքային նստվածքները վկայում են այն մասին, որ հեղուկ ջուրը մոլորակի վրա եղել է երկար ժամանակ:

5. Մարսը երկու փոքր լուսին ունի

Մարսի արբանյակները՝ Ֆոբոսը և Դեյմոսը, ունեն անկանոն ձև և, հավանաբար, գրավված աստերոիդներ են: Ֆոբոսն աստիճանաբար մոտենում է Մարսին և, ըստ կանխատեսումների, 50 միլիոն տարի հետո այն կարող է կամ բախվել մոլորակին կամ բաժանվել բազմաթիվ փոքր բեկորների։

6. Բարակ մթնոլորտ

Մարսի մթնոլորտը մոտ 100 անգամ ավելի բարակ է, քան Երկրինը և բաղկացած է 95% ածխաթթու գազից: Դրանում թթվածնի պարունակությունը նվազագույն է՝ ընդամենը 0,13%։ Մթնոլորտային այս կառուցվածքը Մարսը դարձնում է մարդու կյանքի համար ոչ պիտանի՝ առանց հատուկ սարքավորումների։

7. Մարսի օրերը նման են Երկրի օրերին

Մարսյան օրերը, որոնք կոչվում են սոլ, տևում են մոտ 24 ժամ 37 րոպե, ինչը գրեթե նույնական է երկրայինին: Սակայն, Մարսի վրա մեկ տարին զգալիորեն ավելի երկար է տևում՝ գրեթե 687 երկրային օր, քանի որ մոլորակը պտտվում է Արեգակի շուրջ ավելի երկար ուղեծրով:

8. Մակերեսի կարմիր գույն

Մարսն իր անունը ստացել է իր մակերեսին բնորոշ կարմիր երանգից, որն առաջանում է երկաթի օքսիդից կամ ժանգից։ Կարմիր փոշու այս շերտի տակ ընկած են ավելի մուգ բազալտային ապարներ:

9. Բեւեռային սառցե գլխարկներ

Մարսի բևեռներում կան սառցե գլխարկներ, որոնք բաղկացած են ջրային սառույցից և սառեցված ածխաթթու գազից։ Հյուսիսային գլխարկը, որը հայտնի է որպես Planum Boreum, հիմնականում բաղկացած է ջրային սառույցից, իսկ հարավային գլխարկը՝ Planum Australe-ը, ունի չոր սառույցի զգալի պաշարներ:

10. Մակերեւույթի տակ գտնվող պոտենցիալ կյանք

Գիտնականները ենթադրում են, որ Մարսի մակերևույթի տակ կարող է միկրոբային կյանք գոյություն ունենալ, որտեղ հեղուկ ջուրը կարող է պահպանվել երկրաջերմային ջերմության պատճառով: Մոլորակի մթնոլորտում մեթանի հայտնաբերումը մեծ հակասություններ է առաջացրել, քանի որ դրա աղբյուրները կարող են լինել ինչպես կենսաբանական, այնպես էլ երկրաբանական: