10 տեխնոլոգիա, որոնք մարդկանց կյանքում բեկումնային փոփոխություն կմտցնեն 2024-ին

Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի MIT Technology Review ամսագրի խմբագիրները կազմել են 10 ամենակարևոր տեխնոլոգիաների ցանկը, որոնք ամենաշատը կազդեն մարդանց կյանքի և գործունեության վրա 2024-ին:

Արհեստական ​բանականություն
Առաջին տեղն զբաղեցրել է արհեստական ​ բանականությունը (ԱԲ)։ Միլիարդավոր մարդիկ արդեն ծանոթացել են ChatGPT-ին և լեզվական այլ խոշոր մոդելներին, ինչպես նաև մասնագիտացված տասնյակ նեյրոցանցերին: Ընդամենը մեկ տարում դրանք փոխեցին աշխարհը՝ հագեցնելով տեղեկատվական տարածքը ակնարկների, տեքստեր գրելու, նկարելու և տեսանյութեր ստեղծելու խելացի օգնականներով: Կասկածից վեր է, որ ԱԲ-ի և ԱԲ-ի վրա հիմնված արտադրանքի նկատմամբ չափազանց մեծ հետաքրքրությունը, ինչպես նաև այդ արտադրատեսակների զարգացումը, արագորեն կշարունակվի ողջ 2024-ի ընթացքում:

Արևային էներգիա
MIT-ի մասնագետները երկրորդ տեղը հատկացրել են գերարդյունավետ արևային էներգիային, որն արդեն ամուր հաստատված է Երկրի վրա և որոշ տարածաշրջաններում նույնիսկ մարտահրավեր է նետել հանածո էներգիայի աղբյուրներին, օրինակ՝ գերազանցելով Չինաստանի էներգիայի մատակարարման 50%-ը: Իհարկե, դեռ հնարավոր է էլ ավելի բարձրացնել արևային էներգիայի կիրառության արդյունավետությունը․ այսօր արևային ֆոտոբջիջներն աշխատում են մոտ 20% արդյունավետությամբ: MIT-ում կարծում են, որ 2024-ին պերովսկիտով ֆոտոբջիջները լայն տարածում կստանան և կապահովեն առևտրային արևային վահանակների արդյունավետությունը։ 

Apple Vision Pro
Փորձագետները 2024-ին հնարավոր բեկումնային իրերի ցանկում երրորդ տեղը շնորհել են Apple Vision Pro սարքին։ Այն արժե 3500 դոլար, իսկ մատակարարումները կսկսվեն փետրվարի 2-ից։ Սա խառը իրականության սարքերը շուկա մտցնելու Apple-ի առաջին փորձը չէ, և այս պահին դժվար է ասել՝ կհաջողի այն, թե ոչ: Իհարկե, ընկերությունը շատ խոստումներ է տվել, այնուամենայնիվ, առանց ծրագրային ապահովման լայն աջակցության և մեծ քանակի օգտակար և արժեքավոր հավելվածների, այս սարքը քիչ արժեք կունենա, և ոչ բոլորը կարող են դա թույլ տալ իրենց:

Ճարպակալման դեմ դեղամիջոցներ
Չորրորդ տեղում հայտնված մշակումները խոստանում են որոշիչ ազդեցություն ունենալ հասարակության լայն շերտերի առողջության վրա։ Սրանք դեղամիջոցներ են ճարպակալման դեմ: Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը գիրության համաշխարհային աճը համաճարակ է անվանել։ Նոր դեղամիջոցները, ինչպիսիք են Mounjaro-ն և Wegovy-ն, արդեն ցույց են տվել իրենց արդյունավետությունը այս խնդրի դեմ պայքարի հարցում։ Ավելին, դրանք ունեն խոստումնալից հավելյալ ազդեցություններ. կան ապացույցներ, որ այդ դեղամիջոցները կարող են պաշտպանել նույնիսկ սրտի կաթվածից և ինսուլտից։

Երկրաջերմային էներգիա
Հինգերորդ տեղում են երկրաջերմային էներգիայի օգտագործման նորագույն տեխնոլոգիաները։ Երկրի ներսից եկող ջերմությունն օգտագործվել է տասնամյակներ շարունակ, սակայն բոլոր մեթոդներն ու գործիքները այս հնարավորություններից օգտվելու առաջին փորձերն են միայն։ Հասկանալի է, որ հորատման և խողովակների տեղադրման ավելի բարդ տեխնիկան կօգնի ջերմություն և էներգիա ստանալ նույնիսկ այնտեղ, որտեղ նախկինում դա անհնար էր համարվում:

Միկրոչիպեր
Միկրոչիպերը, որոնցով հավաքվում են մեծ չիպերն ու պրոցեսորները, նույնպես հայտնվել են նոր տարվա ամենահայտնի տեխնոլոգիաների ցանկում: Մոտ ապագայում միկրոչիպերը գնալով ավելի հզոր և բարդ լուծումներ ստեղծելու միակ միջոցն են:

Գեների խմբագրման դեղամիջոցներ
Յոթերորդ բեկումնային մշակումը գեների խմբագրման վրա հիմնված «դեղամիջոցի» ստեղծումն է: 2023-ի վերջում առաջին անգամ նման դեղամիջոց հաստատում է ստացել, որպեսզի կիրառվի մարդկանց շրջանում։ Այսպիսի բեկում կատարվել է Vertex ընկերությունը, որը հավանություն է ստացել օգտագործելու իր «գենետիկական մկրատը» մանգաղաբջջային սակավարյունությունը և փոխներարկումից կախում ունեցող թալասեմիայի բետա տարբերակի բուժման համար: Սրան կհետևեն այլ փորձեր, քանի որ տեխնոլոգիան ապացուցել է իր աշխատանքն ու արդյունավետությունը։

Գերհամակարգիչների շարունակական մասշտաբավորում
Գերհամակարգիչների շարունակական մասշտաբավորումը նույնպես բեկումնային տեխնոլոգիաների ցանկում է: Սա իրականում խնդիր է։ Ժամանակակից համակարգերն այնքան շատ էներգիա են սպառում և այնքան բարդ է դրանք կառավարելը, որ կատարողականի հետագա մասշտաբավորումը բոլոր իմաստներով բավական բարդ խնդիր է: Սակայն մարդկությունը հաղթահարել է այս խնդիրը․ սուպերհամակարգիչներն արդեն գերազանցել են մեկ էքսաֆլոպսի շեմը և գնում են դեպի ապագա, որտեղ կլիմայի, միջուկային ռեակցիաների և այլնի մոդելավորումները կարող են կատարվել ավելի արագ և ծախսարդյունավետ:

Ջերմային պոմպեր
Ջերմային պոմպերը ճանաչվել են որպես իններորդ ամենակարևոր տեխնոլոգիան, որը կօգնի մարդկանց իրենց կենցաղը կազմակերպել հարմարավետ՝ առանց շրջակա միջավայրն աղտոտելու։ Սրանք գրեթե օդորակիչներ են, բայց աշխատում են մի փոքր այլ սկզբունքով: Էլեկտրական էներգիա օգտագործելով՝ ջերմային պոմպերը կարող են ջեռուցել սենյակները նվազագույն էներգիայի սպառմամբ, նույնիսկ սաստիկ սառնամանիքների դեպքում: Ջերմային պոմպերի վաճառքն սկսել է աճել ողջ աշխարհում, իսկ ԱՄՆ-ում դրանք առաջին անգամ գերազանցել են գազային վառարաններին։ Հետաքրքիր է, որ անցյալ տարվանից Գերմանիայում ցանկացած նոր տուն օրենքով պետք է ջեռուցվի էլեկտրական ջերմային պոմպով:

X-ի շատ մրցակիցներ
MIT-ի փորձագետները 2024-ին մարդկանց կյանքի վրա ազդող տասներորդ կարևոր գործոնը համարում են X սոցցանցի (նախկինում՝ Twitter) համար շատ մրցակիցների հավանական ի հայտ գալը։ Փորձագետների կարծիքով՝ Իլոն Մասկը, որը գնել է այս սոցցանցը, իրեն դրսևորել է որպես բռնակալ և անպատասխանատու առաջնորդ, ինչը վախեցրել է օգտատերերին և գովազդատուներին։ Հետևաբար, սոցցանցերի աշխարհում այս ցանցի կենտրոնական տեղը փաստացի ոչնչացվել է, և դրա պոտենցիալ «սպանողներից» շատերը պատրաստ են զբաղեցնել այդ տեղը, օրինակ, արդեն գործարկված Bluesky և Threads ցանցերը։