Պուտինի հետ հեռախոսազանգի միջոցով Էրդողանը փորձում էր հասկանալ՝ որքան է իրեն թույլատրված ճնշում գործադրել Հայաստանի վրա, ինչը Ռուսաստանը կհանդուրժի, ինչը՝ ոչ

Ռուսաստանի Գիտությունների ակադեմիայի Համաշխարհային տնտեսության և միջազգային հարաբերությունների ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող, ՌԴ Կովկասագետների գիտական հանրության նախագահ Ալեքսանդր Կրիլովի խոսքով՝ հայ-ադրբեջանական սահմանին իրավիճակը բավականին վտանգավոր զարգացում է ապրում, այդ իսկ պատճառով Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ էրդողանը որոշել է զանգել և զրուցել Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ տարածաշրջանում տեղի ունեցողի վերաբերյալ: Նա Tert.am-ի հետ զրույցում նշեց՝ առաջիկայում Նախիջևանում սպասվող թուրք-ադրբեջանական զորավարժություններն ավելի են սրում իրավիճակը:

«Իհարկե, Էրդողանի համար կարևոր է հասկանալ, թե որքան հեռու կարելի է գնալ Ռուսաստանի հետ կոնֆլիկտում, որքան է իրեն թույլատրված ճնշում գործադրել Հայաստանի վրա, ինչը Ռուսաստանը կհանդուրժի, ինչը՝ ոչ: Զանգի միջոցով Էրդողանը փորձում էր հասկանալ Պուտինի վերաբերմունքը այդ ամենի նկատմամբ»,- ասաց նա:

Ըստ Ալեքսանդր Կրիլովի՝ Պուտինի վերաբերմունքը ծայրահեղ բացասական է: «Չեմ կարող ասել, թե արդյոք Նախիջևանում տեղի կունենան զորավարժություններ, թե՝ ոչ, բայց կարծում եմ՝ ամեն ինչ հստակ ասվել է՝ հաշվի առնելով հայ-ադրբեջանական ջարդերը, որոնք տեղի են ունենում ամբողջ աշխարհով»,- ասաց նա՝ նկատելով, որ ակնհայտ է, որ նման բախումները ոչ թե ազգային հողի վրա ատելության դրսևորումներ են, այլ՝ սադրանքներ, որոնք միտում ունեն մաքսիմալ կերպով սրելու հարաբերությունները Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև․ «Կարծում եմ՝ այդ թեման ևս քննարկվել է»:

Հիշեցնենք, որ Ռուսաստանի և Թուրքիայի նախագահներ Վլադիմիր Պուտինն ու Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը հեռախոսազրույցի ընթացքում քննարկել են Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև սահմանային լարվածությունը: Երկու երկրների նախագահների զրույցը տեղի է ունեցել թուրքական կողմի նախաձեռնությամբ։

Ալեսքսանդր Կրիլովի խոսքով՝ Ռուսաստանի համար Թուրքիայի հետ հարաբերությունները ևս կարևոր են: «Կա Մոնտրյոյի կոնվենցիա, և թե՛ Ռուսաստանը, թե՛ Թուրքիան ունեն միևնույն շահերը, այն է՝ Սև ծովը չվերածվի ոչ տարածաշրջանային պետությունների ազդեցության գոտի: Միացյալ Նահանգները պատրաստ է ապակայունացնել իրավիճակը որտեղ որ հնարավոր է, առավել ևս Սև ծովում, իսկ սա թույլ չտալու հարցում Ռուսաստանի և Թուրքիայի շահերը համընկնում են: Այո, հնարավոր է` Կովկասում Թուրքիայի և Ռուսաստանի քաղաքականությունը տարբեր են, բայց այս հարցում նրանց շահերը համընկնում են»,- ասաց նա:

Ալեքսանդր Կրիլովը նշեց, որ այն կարծիքները, թե Ռուսաստանը Թուրքիայի հետ իր հարաբերությունները լավացնելու է, համագործակցելու՝ ի հաշիվ Հայաստանի շահերի, արհեստական են, պրոպագանդիստական բնույթ են կրում:

«Ռուսաստանն իր շահերը չի կառուցում՝ զոհաբերելով ուրիշի շահերը: Եվ Հայաստանն էլ իր համար շատ կարևոր է Հարավային Կովկասում: Հայտարարությունները, թե Ռուսաստանը Հայաստանին կարող փոխարինել Թուրքիայով կամ Ադրբեջանով, ասացի՝ պրոպագանդիստական են, այն մարդկանց համար, որոնք նման վախեր ունեն: Բայց նման բան չկա»,- ասաց նա՝ նշելով, որ Հայաստանը Ռուսաստանի ռազմավարական գործընկերն է, և անկախ նրանից, որ արդեն չորս իշխանություն է փոխվել, ամեն անգամ հարաբերությունները որպես գործընկերային են դիրքավորվել՝ ի շահ երկու երկրների ժողովուրդների:

Պատասխանելով դիտարկմանը, թե արդյոք Հայաստանը խնդիր չունի զգուշանալու Թուրքիայի գործողություններից՝ Ալեքսանդր Կրիլովը նշեց, որ իրավիճակն իսկապես սրվում է, և դա տեղի ունենում Նախիջանում թուրք-ադրբեջանական համատեղ զորավարժությունների ֆոնին:

«Բացի այդ՝ կա նաև Լիբիայում, Սիրիայում, Ուկրաինայում Ադրբեջանի համար վարձկանների հավաքագրում: Ակնհայտ է, որ պատրաստվում են ինչ-որ ռազմական գործողության ղարաբաղյան սահմանին կամ էլ Հայաստանի հետ ամբողջ սահմանի երկայնքով: Այստեղ սադրանքները բացառված չեն, բայց մեծամասշտաբ ռազմական գործողությունները քիչ հավանական են հատկապես միջազգայնորեն ընդունված հայ-ադրբեջանական սահմանում. ՀԱՊԿ-ը անմիջապես գործի կանցնի, քանի որ կառույցի, Ռուսաստանի՝ Հայաստանը պաշտպանելու պարտավորությունները ուժի մեջ են մտնելու»,- ասաց նա՝ նկատելով, որ Ղարաբաղում արդեն իրավիճակն ավելի վտանգված է, քանի որ այնտեղ նման երաշխիքներ չեն գործում:

Անդրադառնալով նրան, որ շատ է խոսվում այն մասին, թե հայ-ռուսական հարաբերություններում խնդիրներ կան, Ռուսաստանը ՀՀ նոր իշխանություններին չի վստահում, և այդ խնդիրները նկատելի դարձան վերջին շրջանում, երբ Ռուսաստանը այդպես էլ ակտիվություն չդրսևորեց, երբ հայ-ադրբեջնական սահմանում լարվածություն էր, Ալեքսանդր Կրիլովը նշեց, որ վատ է, որ Հայաստանի ներքաղաքական խնդիրներն իրենց արտացոլումն են ունենում երկու երկրների հարաբերությունների վրա:

«Իրականում հարաբերությունները զարգանում են բավականին կառուցողական կերպով: Հայաստանի սակրավորներն աշխատում են Սիրիայում Ռուսաստանի հետ համագործակցությամբ, և դա քայլ է, որին ՀԱՊԿ-ից ոչ մի երկիր չգնաց: Իհարկե, կան խնդիրներ երկու երկրների հարաբերություններում, և դա նորմալ է, բայց վատ է, որ Հայատսանի ներքաղաքական իրավիճակը ազդում է երկու երկրների հարաբերությունների վրա»,- ասաց նա: