Առեւտուրը ԵՏՄ անդամ երկրների միջեւ շարունակում է կրճատվել

Օրերս Եվրասիական տնտեսական հանձնաժողովը հրապարակել է 2016թ. ԵՏՄ անդամ երկրների արտաքին եւ փոխադարձ առեւտրի տարեկան արդյունքներն ամփոփող վիճակագրական տվյալները. ըստ այդ տվյալների՝ 2016թ. ընթացքում անդամ երկրների փոխադարձ առեւտուրը նվազել է շուրջ 3 մլրդ դոլարով կամ 6,7 տոկոսային կետով:

Այս առնչությամբ «Իրազեկ քաղաքացիների միավորման» հաղորդագրության մեջ նաեւ ասվում է.

«Զուգահեռաբար կրճատվել է նաեւ ԵՏՄ անդամ երկրների արտաքին առեւտուրը երրորդ երկրների հետ: Այս առումով հետաքրքրական է ուսումնասիրել, թե գործունեության երկրորդ տարում ԵՏՄ շրջանակներում արտաքին առեւտրի ինչպիսի՞ դինամիկա է գրանցվել:

ԵՏՄ երկրները միջազգային առեւտրում

Ըստ Եվրասիական տնտեսական հանձնաժողովի հրապարակած տվյալների՝ 2016թ. ընթացքում երրորդ երկրների հետ ԵՏՄ արտաքին առեւտրաշրջանառությունը կազմել է մոտ 509 մլրդ դոլար, այդ թվում՝ արտահանումը կազմել է 308.4 մլրդ դոլար, իսկ ներմուծումը՝ 201.3 մլրդ դոլար: Այդպիսով, 2015թ. համեմատ ԵՏՄ երկրների արտաքին առեւտուրը նվազել է շուրջ 12%-ով կամ մոտ 69․6 մլրդ դոլարով, այդ թվում՝ համընդհանուր արտահանումը կրճատվել է 17.5%-ով կամ 65․4 մլրդ դոլարով, իսկ ներմուծումը՝ 2%-ով կամ 4.2 մլրդ դոլարով: Արդյունքում, արտաքին առեւտրի հաշվեմնացորդը նվազել է մոտ 61 մլրդ դոլարով:

Արտահանման գծով ԵՏՄ երկրներից միայն Հայաստանին եւ Ղրղզստանին է հաջողվել առաջընթաց գրանցել: Այսպես, 2015թ. դեպի երրորդ երկներ ՀՀ արտահանումը ավելացել է 13.3%-ով, իսկ ներմուծումը նվազել 2.2%-ով: Ղրղզստանի պարագայում արտահանման աճը կազմել է 5.2%, իսկ ներմուծման աճը՝ 15.3%: Առավել մեծ անկում է ապրել բելառուսական ապրանքների արտահանումը՝ կրճատվելով մոտ 22.3%-ով, իսկ Ռուսաստանի եւ Ղազախստանի պարագայում արտահանման կրճատումը կազմել է 17.2% եւ 19.5% համապատասխանաբար:

Վերոնշյալ տվյալները վկայում են, որ ԵՏՄ անդամ երկրների դերակատարումը համաշխարհային տնտեսությունում շարունակում է նվազել: Հայաստանի պարագայում ակնհայտ է նաեւ երրորդ երկրներից ապրանքների ներմուծման փոխարինումը եվրասիական ապրանքատեսակներով, քանզի մինչ 2016թ. երրորդ երկրներից ապրանքների ներմուծումը դեպի Հայաստան կրճատվել է 2.2%-ով, ԵՏՄ անդամ երկրներից կատարվող ներմուծումը աճել է 8.7%-ով: Սա, իհարկե, ԵՏՄ կողմից բարձր մաքսատուրքերի եւ ոչ սակագնային կարգավորման գործիքների կիրառման արդյունք է:

Եվրասիական տնտեսական միությունը եւ դեինտեգրացիան

Համանման անկում է ապրել նաեւ ԵՏՄ անդամ երկրների միջեւ փոխադարձ առեւտուրը: 2016թ. ԵՏՄ ներքին առեւտրաշրջանառությունը կազմել է 42,5 մլրդ դոլար, ինչը ավելի քան 6%-ով զիջում է 2015թ. գրանցված ցուցանիշին: Մասնավորապես, շուրջ 3.6 մլն դոլարով կրճատվել է հանքային ապրանքատեսակների առեւտրաշրջանառությունը, 114.2 մլն դոլարով՝ տարբեր սարքավորումների եւ տրանսպորտային միջոցների գծով առեւտուրը եւ 65.4 մլն դոլարով՝ մետաղական ապրանքատեսակների գծով առեւտուրը: 2016թ. ԵՏՄ անդամ երկրներից կատարվող ներմուծումն ավելացել է միայն Հայաստանի (8.7%), եւ Ռուսաստանի (1%) պարագայում: Դրան հակառակ, ԵՏՄ երկրներից դեպի Ղրղզստան կատարվող ներմուծումը կրճատվել է 23.2 %-ով, դեպի Բելառուս կատարվող ներմուծումը՝ 10.7%-ով, իսկ դեպի Ղազախստան կատարվող ներմուծումը՝ 13.8%-ով:

Անհանգստացնող է նաեւ այն հանգամանքը, որ միասնական տնտեսական տարածքի ձեւավորումից 2 տարի անց երկրների ինտեգրացվածության մակարդակը շարունակում է մնալ չափազանց ցածր: Անդամ երկրներից բոլորի դեպքում ԵՏՄ հետ տնտեսական հարաբերությունները նույնական են Ռուսաստանի հետ տնտեսական հարաբերություններին: Այսպես, 2016թ. ՀՀ-ԵՏՄ առեւտրաշրջանառության 94.6%-ը բաժին է ընկել Ռուսաստանին, 3.6%-ը՝ Բելառուսին, 1.5%-ը՝ Ղազախստանին, եւ միայն 0.3%-ը՝ Ղրղզստանին: Նմանապես ԵՏՄ-Բելառուսի առեւտրաշրջանառության 96.2%-ը բաժին է ընկնում Ռուսաստանին, 3.2%-ը՝ Ղազախստանին, 0.4%-ը՝ Ղրղզստանին եւ 0.2%-ը՝ Հայաստանին:

Այս պայմաններում անհայտ է մնում, թե ի՞նչ տնտեսական նախադրյալների հիման վրա է այս հինգ երկրների միջեւ ստեղծվել տնտեսական միություն, եւ թե ի՞նչ տնտեսական օգուտներ այն կարող է բերել անդամ երկրների համար:

news.am