Սուրբ Ներսես Շնորհալին` քրիստոնեական միասնության հետեւողական ջատագով

Հռոմի Լեւոն 14-րդ պապը Կիլիկիո կաթողիկոս Արամ Ա-ի հետ Վատիկանում կայացած հանդիպման ժամանակ հիշատակել է Հայ առաքելական եկեղեցու սրբերից մեկին՝ Ներսես Շնորհալիին՝ նրան որակելով «էկումենիզմի ռահվիրա»։ Հռոմեական կաթոլիկ եկեղեցու հովվապետը նույն այդ հանդիպման ժամանակ նշել էր, Շնորհալին «վերջերս ներառվել է Հռոմեական եկեղեցու նահատակարանում», եւ դա «սրբերի տիեզերականության նոր օրինակ է, որն արդեն իսկ միավորում է մեր եկեղեցիները», հայտնում է Վատիկանի ռադիոյի թղթակից Ռոպէր Աթթարեանը։

Հռոմի Լեւոն պապը Կիլիկիո Արամ կաթողիկոսի հետ հանդիպման նաեւ հայտնել է, որ Սուրբ Ներսես Շնորհալին ներառվել է Հռոմեական եկեղեցու Հայսմավուրքում (սրբերի պատմության ծիսամատյանում) եւ այսուհետեւ նրա հիշատակը նշվելու է նաեւ Հռոմեական կաթոլիկ եկեղեցու կողմից։

Սուրբ Ներսես Դ Կլայեցին (Շնորհալի, 1102–1173) Հայ եկեղեցու ամենափայլուն դեմքերից մեկն է՝ Ամենայն Հայոց կաթողիկոս, տաղանդավոր բանաստեղծ, երաժիշտ, աստվածաբան եւ համաքրիստոնեական եկեղեցական գործիչ։ Իր հեզ, շնորհալի բնավորության, ինչպես նաեւ գիտական ու հոգեւոր մեծ վաստակի համար նա ստացել է «Շնորհալի» պատվանունը։

Սուրբ Ներսես Շնորհալին եղել է քրիստոնեական միասնության հետեւողական ջատագով։ Նրա մահվան 850-ամյակի առիթով Վատիկանը թողարկել էր հատուկ դրոշմանիշ եւ գեղաթերթիկ, որոնք շրջանառության մեջ էին դրվել 2023 թվականի սեպտեմբերի 21-ին՝ Հայաստանի Հանրապետության անկախության տոնի օրը։ «Վատիկանը Հայ եկեղեցու հետ միասին հիշատակում է Հայ եկեղեցու եւ ողջ քրիստոնեության նշանավոր դեմքերից մեկի՝ Սուրբ Ներսես Շնորհալու (1102–1173) մահվան 850-րդ տարելիցը»,- գրված է 2023 թվականի սեպտեմբերին մարված այդ դրոշմանիշի ու գեղաթերթիկի վրա։

«Պատկանելով նշանավոր իշխանական եւ եկեղեցական ընտանիքի՝ Ներսես Շնորհալին եղել է վանական, եպիսկոպոս եւ, ի վերջո, կաթողիկոս՝ Հայ եկեղեցու բարձրագույն հոգեւոր առաջնորդ։ Ժամանակակիցները նրան տվել են «Շնորհալի»՝ այսինքն «շնորհքով լի» մականունը՝ սրբության, խոնարհության եւ բարեգործության համար, որոնք բնորոշել են նրա կյանքն ու գործունեությունը»,- նշված էր դրոշմանիշում եւ գեղաթերթիկում։ 

Շնորհալին եղել է աստվածաբան եւ ինքնատիպ հոգեւոր հեղինակ՝ խորապես գիտակցելով իր եկեղեցու վարդապետությունը եւ ամբողջովին նվիրված լինելով Քրիստոսի չարչարանքների խորհրդին։

Ներսես Շնորհալու «Հավատով խոստովանիմ» աղոթքը՝ կազմված քսանչորս տողերից, դարեր շարունակ եղել է հայ ժողովրդի աղոթքի ուղեցույցը։ Այդ աղոթքում միահյուսված են աստվածաշնչյան, ծիսական եւ աստվածաբանական խոր շերտեր։ Նա կարեւոր դեր է ունեցել լատինական, հունական եւ ասորական եկեղեցիների հետ հարաբերությունների զարգացման մեջ։ Նրա գրություններում արդեն ուրվագծված է իսկական էկումենիզմի աստվածաբանություն, ինչը նրան դարձնում է ժամանակակից էկումենիկ շարժման նախակարապետներից մեկը։

Սուրբ Ներսես Շնորհալու կարեւորությունն ու բացառիկ մեծությունը, որի աստվածաբանական հեղինակությունը համեմատվել է Սուրբ Բեռնարդ Կլերվոյացու հետ, առաջին հերթին բխում են նրա հոգեւոր ինքնատիպությունից, որն արտահայտվում էր պարզությամբ, բայց միաժամանակ ներքին ուժով՝ թե՛ նրա անձնական սրբության, թե՛ հասարակական գործունեության մեջ, ասել է Ռոպէր Աթթարեանը։