Լաչինի միջանցքում անցակետեր տեղակայելը, ըստ էության, նշանակում է Արցախի և Հայաստանի վերջ. Տիգրան Աբրահամյան

Նիկոլ Փաշինյանը հայտնի սուտասան է, և նրա հայտարարությունները որպես հիմք ընդունելու և տրամաբական վերլուծություններ անելու անհրաժեշտություն չեմ զգում։ Այս մասին այսօր` դեկտեմբերի 18-ին, ՀՀԿ համագումարից հետո լրագրողների հետ զրույցում ասաց ՀՀԿ-ական, ԱԺ «Պատիվ ունեմ» խմբակցության պատգամավոր Տիգրան Աբրահամյանը` անդրադառնալով Փաշինյանի այն հայտարարությանը, որ որեւէ տարբերակ չկար Արցախի հարցը լուծել առանց տարածքային զիջումների:

«Նույն 2016 թվականի աշնանը Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը հրապարակավ հայտարարեց, որ փակ դռների հետևում իրեն ստիպում են ճանաչել Արցախի Հանրապետությունը։ Այստեղ խնդիրը որևէ ձևով թշնամու հայտարարությունները մեր դաշտ բերելը չէ, բայց նույնիսկ Ադրբեջանի նախագահը խոստովանում էր, որ ոչ միայն ինքնորոշման իրավունքի իրացումը օրակարգի հարց է եղել, այլ այդ թեման միջազգային տարբեր դերակատարների կողմից Ադրբեջանի վրա ճնշումներ գործադրելու գործոն է եղել։ Եվ այս իրավիճակում հավատալ և հետևել Նիկոլ Փաշինյանի ոչ տրամաբանական հայտարարություններին ես կարծում եմ՝ ճիշտ չէ։ Կա նաև երկրորդ հանգամանքը․ այն հայտարարությունները, որոնք այդ ժամանակ արտահայտվել են համանախագահների՝ տարածաշրջան այցերից և համանախագահ երկրների ղեկավարների 5 հայտնի հայտարարություններից հետո, դրանցում ամենակարևոր դրույթը արձանագրում էր հիմնարար սկզբունքների առկայությունը բանակցային գործընթացքում։ Սրանք ցույց են տալիս, որ բանակցությունները տեղի են ունեցել այդ հիմնարար սկզբունքների շուրջ»,- ասաց նա։

Անդրադառնալով հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորմանը ուղղված այս իշխանությունների փորձերին, նա ասաց, որ հայ-թուրքական հարաբերությունների նոր շրջափուլի մասին չեն խոսում Երևանում, խոսում են Անկարայում:

«Երբ 2009 թվականին սկսվեց հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման գործընթացը, միջնորդ պետություններն ու մեր տարածաշրջանում ակտիվություն դրսևորող հիմնական քաղաքական խաղացողները հայտարարեցին, որ գործընթացը կարող է տեղի ունենալ միայն առանց նախապայմանների, ինչն էլ տեղի ունեցավ, և Հայաստանի համար առաջնային հարց դարձավ Արցախյան հակամարտությունը որևէ կերպ չկապել այս գործընթացի հետ։ Հայաստանը ստիպված եղավ հետ կանչել իր ստորագրությունը փաստաթղթից, երբ Թուրքիան ինչ-որ փուլում սկսեց հետ կանգնել իր պայամանավորվածություններից և հանդես գալ Արցախի հարցի շուրջ նախապայմանով։ Չնայած այս գործընթացը Հայաստանի համար բարենպաստ ավարտ չունեցավ, բայց արձանագրվեց, որ Հայաստանը հանդես է գալիս, որպես կառուցողական կողմ, տարածաշրջանում երկարատև կայունության և խաղաղության ապահովման կողմնակից, միջազգային առւոմով ունեցավ իմիջային բարձրացում՝ ի տարբերություն Թուրքիայի, որի վերաբերյալ գնահատականները բաց տեքստով արտահայտվում էին։ Հիմա ունենք այլ իրավիճակ։ Նախ, հայ-թուրքական հարաբերությունների նոր շրջափուլի մասին չեն խոսում Երևանում, խոսում են Անկարայում։ Այս գործընթացում բանագնացներ նշանակելու մասին Հայաստանում խոսում են այն բանից հետո, երբ Անկարայից բաց հայտարարություններ են հնչում։ Հայաստանի ԱԳ նախարարը մի քանի շաբաթ առաջ հայտարարում է, որ այս գործընթացը առաջ չի գնում, որովհետև Թուրքիան Սյունիքով միջանցքի նախապայմաններ է առաջ քաշում, բայց փաստորեն արդեն սկսվել է գործընթաց։ Եթե համեմատում ենք մեկնարկային իրավիճակները 2021-ին և 2009-ին, ակնհատ է, որ մենք հենց մեկնարկում արդեն մի քանի հետքայլ ենք կատարում, որևէ կերպ չի շոշափվում հայկական շահը, որովհետև այն նախապայմանը, որը դրվում է և փորձում են փաթեթավորել տնտեսական-սոցիալական տարբեր ձեռքբերումներով, իրականում մեզ համար ունի շատ խոցելի և երկրի պետականության համար սպառնալիք ներկայացնող կողմ՝ միջանցքը, քանի որ դրա ամրագրումը կամ վերջին շրջանում Ադրբեջանի բարձրացրած հարցը Լաչինի միջանցքում անցակետեր տեղակայելու մասին, ըստ էության նշանակում է Արցախի և Հայաստանի Հանրապետությունների վերջ»,-ասաց նա։

Աբրահամյանի խոսքով` Ադրբեջանն ու Թուրքիան ունեն իրենց հստակ մոտեցումները, առանցքային հարցերը, դրանք ներկայացնում են, բարձրացնում են օրակարգ։

«Ավելին՝ առաջին տեղում են պահում հարցեր, որոնք որևէ ձևով չեն տեղավորվել նոյեմբերի 9-ի հայտարարության կամ հունվարի 11-ի հայտարարությունների մեջ։ Հայաստանի իշխանություններն էլ փորձում են ստամոքսային տրամաբանություն բերել մեզ՝ ցույց տալով, թե դա մեզ կբերի տնտնեսական աշխուժություն, սոցիալական իրավիճակի բարելավման։ Բայց չեն խոսում, որ մարդիկ տարրական անվտանգային խնդիրներ են ունենալու իրենց երկրում»,- եզրափակեց նա։

Այս թեմայով Այսօր առկա մեծ թվով խնդիրները դրդել կամ դրդում են շատ արցախցիների հեռանալ նաև Հայաստանից. Տիգրան Աբրահամյան Ավիրողների, հանձնողների, պարտվողների իշխանությունը նոր «բարձունքներ է» գրավում. Տիգրան Աբրահամյան Ադրբեջանցիները օրը ցերեկով, բառիս բուն իմաստով շրջում են երկրի ներսում, մարդ սպանում, իսկ իրենք «ոչինչ չի եղել դեմքով» այլ օրակարգեր են լցնում. Տիգրան Աբրահամյան ՊԲ նախկին հրամանատար Ջալալ Հարությունյանը պետք է պարզ հարցի պատասխանի` ներկայացրել է՞ ԳՇ պետին ճշգրիտ իրավիճակը Ադրբեջանցիները մի քանի տասնյակ կմ ճակատով ընդլայնման, տեղակայման, ամրաշինական աշխատանքներ են իրականացնում. Աբրահամյան