Արեգակը կհատի երկնային հասարակածը՝ երկնքի հյուսիսային կիսագնդից անցնելով հարավային

«Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի տնօրեն Լևոն Ազիզյանը սոցցանցի իր էջում գրել է.

«Սեպտեմբերի 23-ին՝ Երևանի ժամանակով ժամը 04։05-ին, Արեգակը կհատի երկնային հասարակածը՝ երկնքի հյուսիսային կիսագնդից անցնելով հարավային։ Այդ պահը Հյուսիսային կիսագնդում կնշանավորի աստղագիտական աշնան, իսկ Հարավայինում՝ գարնան սկիզբը։ «Գիշերահավասար» անվանումն ինքնին կարող է մոլորեցնող լինել, քանի որ այն լիովին ճշգրիտ չի նկարագրում երևույթը։ Մթնոլորտը բեկում է արևի լույսը(ռեֆրակցիա), ինչի հետևանքով Արևը մի փոքր տեսանելի է դառնում մինչև իր իրական ծագելը և մի փոքր՝ մայր մտնելուց հետո։ Սա ցերեկը փոքր ինչ ավելի երկար է դարձնում, քան գիշերը։ Գիշերահավասարի օրը ցերեկային լույսի տևողությունը հասարակածում մոտավորապես 12 ժամ 6 րոպե է, 30° լայնության դեպքում՝ մոտավորապես 12 ժամ 8 րոպե, իսկ 60° լայնության դեպքում՝ մոտավորապես 12 ժամ 16 րոպե։

Աշունը Հյուսիսային կիսագնդում կտևի մինչև դեկտեմբերի 22՝ ձմեռային արևադարձ, որը համարվում է տարվա ամենակարճ ցերեկը: Դրանից հետո օրերը աստիճանաբար կսկսեն երկարել, և հաջորդ գիշերահավասարով կնշանավորի գարնան գալուստը՝ 2027 թվականի մարտի 21-ին:

Հետաքրքիր է, որ Հյուսիսային կիսագնդում աշունն ու ձմեռը միասին մոտ մեկ շաբաթով ավելի կարճ են, քան Հարավային կիսագնդում։ Գարնանային գիշերահավասարից մինչև աշնանային գիշերահավասարն ընկած ժամանակահատվածը կազմում է մոտ 186 օր, իսկ աշնանայինից մինչև գարնանայինը՝ մոտ 179 օր։ Պատճառն այն է, որ Հյուսիսային կիսագնդի ձմռան ընթացքում Երկիրն Արեգակի շուրջ իր ուղեծրով շարժվում է ավելի արագ, քան Հարավային կիսագնդի ձմռան ընթացքում։

Դեռ հնուց մարդիկ ուշադիր հետևել են այս օրվա եղանակին։ Համարվել է, որ բնությունը հուշում է՝ ինչպիսին կլինի մոտակա ձմեռը և հաջորդ տարվա բերքը։ Աշնանային գիշերահավասարի հետ կապված որոշ ժողովրդական նշաններ պահպանվել են մինչև մեր օրերը։

Ըստ ժողովրդական նշանների՝

• Տաք և անամպ եղանակը խոստանում է ուշ սկսվող ու մեղմ ձմեռ՝ առանց ուժեղ սառնամանիքների։
• Եթե այդ օրը անձրև է տեղում, աշունը կլինի խոնավ ու երկարատև, իսկ ձմեռը՝ ձյունառատ։
• Գետնին թափված տերևների առատությունը ցուրտ ձմռան նշան է։
• Եթե տերևները դեռ մնում են ճյուղերին, ձմեռը շուտ չի գա։
• Բարձր թռչող թռչունները տաք աշուն են հուշում, իսկ գետնին մոտ թռչողները՝ մոտալուտ ցրտահարություններ։
• Գիշերահավասարի օրը որոտը հազվադեպ նշան է․ համարվել է, որ այն տաք ու երկար աշուն է կանխագուշակում։
• Այդ օրվա հարավային քամին խոստանում է ձմռանը առատ ձնածածկույթ, իսկ հյուսիսայինը՝ սաստիկ սառնամանիքներ։
• Եթե առավոտյան մառախուղն արագ բարձրանում և մինչև կեսօր ցրվում է, հոկտեմբերը կլինի պարզ ու չոր։
• Կեչու վաղաժամ տերևաթափը վաղ ձմռան նշան է, իսկ եթե կեչին տերևները կորցնում է կաղնուց ուշ, ձմեռը մեղմ կլինի։ծ
• Կաղնու և արոսենու պտուղների առատ բերքը համարվում է խիստ ու երկարատև ձմռան նշան։
• Եթե մրջյունները փակում են մրջնանոցների մուտքերը և ձվերը տեղափոխում ավելի խորը, սպասվում են վաղ ցրտեր։