ՄԱԿ-ն առաջարկում է ներդնել կլիմայական հարկ հարստության վրա

«Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի տնօրեն Լևոն Ազիզյանը սոցցանցի իր էջում գրել է. «Հանածո վառելիք արտադրող և օգտագործող ընկերությունները կարող են պարտավորվել մասամբ փոխհատուցել կլիմային հասցվող վնասը, իսկ գերհարուստները կարող են ենթարկվել գլոբալ հարստության հարկի, եթե ՄԱԿ-ի շրջանակներում համաձայնեցվեն նոր հարկային կանոններ։

Նախատեսվող գլոբալ հարկային համաձայնագրի շուրջ բանակցությունները վերսկսվել են ՄԱԿ-ի Նյու Յորքի կենտրոնակայանում։ Տասնյակ երկրներ աջակցում են կանոնների խստացմանը, որոնք կպարտադրեն աղտոտողներին վճարել իրենց գործունեության հետևանքների համար։

Սակայն զարգացող երկրները մտահոգված են, որ առաջարկների ներկայիս նախագիծը չափազանց մեղմ է և ցանկանում են ավելի հուսալի աջակցություն հարուստ աշխարհից։ Հանածո վառելիքի ոլորտում գործող ընկերությունների շահույթի հարկման վերաբերյալ հստակ առաջարկները մեղմացվել են ձևակերպումներում, իսկ գերհարուստների հարկմանն աջակցող ակտիվների գլոբալ ռեեստր ստեղծելու առաջարկները ընդհանրապես հանվել են տեքստից։

Կոնվենցիայի շուրջ բանակցությունները, որը կարող է ընդունվել արդեն հաջորդ տարվա վերջում, եթե երկրները համաձայնեցնեն մանրամասները, այժմ հրատապ են, քանի որ շատ ավելի երկրներ են տուժում կլիմայի հետ կապված տարերային աղետներից։ Այս հարկը վճռորոշ նշանակություն ունի ներքին ռեսուրսների մոբիլիզացման համար, որպեսզի երկրները կարողանան կայուն վերականգնվել և դիմակայել կլիմայական կործանարար ազդեցություններին՝ առանց ավելի կախված դառնալու վարկերից և պարտքերից, հայտնում է The Guardian-ը։

Հարկային համաձայնագրի մշակման առաջընթացը, որն առաջին անգամ առաջարկվել էր աֆրիկյան երկրների կողմից 2022 թվականին, մինչ այժմ դանդաղ է եղել։ ԱՄՆ-ն դուրս է եկել բանակցություններից, սակայն դա չպետք է խոչընդոտի մյուս երկրներին առաջ շարժվելու հարցում։ Եթե այս նախաձեռնությունը կյանքի կոչվի, այն կարող է մեծ քայլ լինել հանածո վառելիք արտադրողներին իրենց պատճառած վնասի համար վճարել պարտադրելու ճանապարհին։ Վերջին տարիներին անհավասարությունը կտրուկ աճել է․ ամենահարուստ բնակչության 0,001%-ը՝ մոտ 56 000 մարդ, ունի երեք անգամ ավելի մեծ հարստություն, քան ամենաաղքատ 50%-ը, և այդ անհավասարությունը շարունակում է խորանալ։

Կլիմայական ճգնաժամին առավել խոցելի մարդկանց համար ճգնաժամը հրահրող ընկերությունների հարկումը կենսական նշանակություն ունի կլիմայական արդարության հասնելու համար։ Երկրները կարող են ինքնուրույն հարկեր սահմանել հանածո վառելիքի սպառման վրա, և շատերն այդպես էլ անում են, սակայն միայն այն երկրները, որտեղ տեղակայված է արդյունահանող արդյունաբերությունը, կարող են ուղղակի վճարներ գանձել դրա շահագործման համար։

Այստեղից էլ առաջանում է գլոբալ հարկային ռեժիմի անհրաժեշտությունը։ Նմանապես, շատ երկրներ խուսափում են հարստության հարկի գաղափարից՝ չնայած որոշ երկրներում դրա արդյունավետության ապացույցներին, քանի որ վախենում են գերհարուստների արտահոսքից։ Սակայն եթե երկրների լայն խումբ համաձայնվեր հարստության նվազագույն հարկերի շուրջ, դա կարող էր փարատել այդ մտահոգությունները։ Գերհարուստների վրա տարեկան մինչև 5% հարստության հարկը կարող է ապահովել մոտ 1,7 տրիլիոն դոլարի տարեկան մուտքեր»։