2024-ին Հայաստանից 553 մլն դոլարի արծաթ է արտահանվել. ոսկի վերաարտահանողները նաև արծաթի առևտրով են զբաղվել

2024 թվականին Հայաստանից ավելի քան կես միլիարդ դոլարի (553 մլն դոլար) արծաթ է արտահանվել՝ անմշակ կամ կիսամշակ վիճակում։ Այս մասին գրում է «Հետք»-ը:

Պետական եկամուտների կոմիտեի և Վիճակագրական կոմիտեի բազաները վկայում են, որ Հայաստանից արծաթի նման ծավալի արտահանման տվյալներ երբևէ չեն գրանցվել։

2024 թվականին արծաթը Հայաստանից արտահանվող ամենաբարձր մաքսային արժեք ունեցող ապրանքների ցանկում հինգերորդն է։ Արտահանման ընդհանուր արժեքով զիջում է միայն ոսկուն, ոսկերչական իրերին, բջջային հեռախոսներին ու պղնձին։ Նշված տարում Հայաստանից ավելի շատ արծաթ է արտահանվել, քան կոնյակ ու սիգարետ, որոնք հայկական արտահանվող ապրանքների առաջատարներից էին մինչև վերջին երկու-երեք տարվա վերաարտահանման ալիքի մեկնարկը։ Արծաթի արտահանման արժեքը գերազանցել է նաև ադամանդին։

2024-ին Հայաստանից արտահանված 423 տոննա արծաթի ընդհանուր արժեքը կազմել է 553 մլն ԱՄՆ դոլար։ Ինչպես ցույց են տալիս Մաքսային ծառայության տվյալները, նախորդ տարվա համեմատ արտահանման քանակն աճել է 7 անգամ, արժեքը՝ 13 անգամ։

Նույն տարում Հայաստան է ներմուծվել 451 տոննա՝ 390 մլն դոլարի արծաթ։ Ընդ որում՝ ներմուծումը կատարվել է նույն ծածկագրով։ Ներմուծումը ևս կտրուկ աճել է։

Արդեն 2025 թվականի արծաթի առևտրի ծավալները խիստ կրճատվել են։ Վիճակագրական ծառայության տվյալներով (Մաքսայինը դեռևս չի հրապարակել այս տարվա տվյալները)՝ 2025 թվականի առաջին ութ ամիսներին՝ հունվար-օգոստոսին, Հայաստան է ներմուծվել 26 մլն դոլարի (45 տոննա) արծաթ և արտահանվել է 46 մլն դոլարի (28 տոննա)։

Ռուսական արծաթը ներմուծվել է Հայաստան, արտահանվել՝ ԱՄԷ, Չինաստան և կրկին Ռուսաստան

Պետական եկամուտների կոմիտեից «Հետք»-ին տեղեկացրին, որ 2024 թվականին Հայաստան արծաթ է ներմուծել 28 ընկերություն։ Ավելի վաղ նրանց մեծ մասի անունները հանդիպել ենք ոսկի ներմուծողների ցանկում։

Առաջին երեք խոշոր ներմուծողներն են՝ «Երևանի ոսկերչական ֆաբրիկա», «Սի էն թրեյդինգ» և «Դայմնդ ստանդարտ» ՍՊԸ-ները։

«Երևանի ոսկերչական ֆաբրիկա»-ին և «Դայմնդ ստանդարտ»-ին անդրադառնալու առիթներ ունեցել ենք։ Նրանք զբաղվում են ոսկու վերամշակմամբ, ոսկերչական իրերի արտադրությամբ, խոշոր ծ ներմուծողներ և վերաարտահանողներ են։ Մեծածավալ ներմուծումներ են իրականացրել հատկապես 2022 թվականից, երբ ռուս-ուկրաինական պատերազմի մեկնարկից հետո Ռուսաստանը հայտնվեց արևմտյան պատժամիջոցների տակ և այլևս չէր կարող իր ոսկին ուղիղ արտահանել։ Դա իրականացնում էր մի քանի երկրների, այդ թվում՝ Հայաստանի միջոցով։

Ավելի վաղ պարզել էինք, որ 2021 թվականի տարեվերջին գրանցված «Երևանի ոսկերչական ֆաբրիկա»-ն պատկանում է իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության պատգամավոր Խաչատուր Սուքիասյանի ընտանիքին և Ավագյանների ընտանիքին: Ավագյանները Ռուսաստանում ոսկերչական բիզնեսով էին զբաղվում։

2025 թվականի փետրվարին ընկերության 50%-ը, որը պատկանում էր Սուքիասյաններին փոխկապակցված անձի (Լևոն Սարգսյան), անցել է Հայկ Քաջևանի Բաղրամյանին։ Ըստ Իրավաբանական անձանց պետական ռեգիստրի՝ Հայկ Բաղրամյանը 2019 թվականից մինչև 2024 թվականի վերջերս եղել է Սուքիասյաններին պատկանող «Սիլ Կապիտալ» ՍՊԸ-ի տնօրենը։