Վանաձորում ու Գյումրիում փոշիացած ԵՄ միլիոնները․ ո՞վ է վճարելու անավարտ ծրագրերի ծանր «գինը»

Թանկարժեք ծրագիր, որից, մնացին պլաստիկե աղբարկղերն ու էլեկտրական ավտոբուսները։ Եթե դրանք Վանաձորում թեկուզ ուշացումով շահագործվեցին, Գյումրիում մինչև օրս երթուղի դուրս չեն եկել։ Ու այս ֆոնին՝ աղմկահարույց ձերբակալություններ։

Հակակոռուպցիոն կոմիտեն օգոստոսի 19-ին տեղեկացրեց, որ ձերբակալվել են «Դաշինք՝ հանուն կայուն և կանաչ կառավարման» ծրագրի ղեկավար Նատալյա Լափաուրին և ծրագրի փորձագետ Դավիթ Մելքոնյանը։ Կոմիտեի խոսնակ Մարինա Օհանջանյանը «Ռադիոլուր»-ին ասաց, որ թե՛ ծրագրի ղեկավարի, թե՛ փորձագետի նկատմամբ տնային կալանք է կիրառվել որպես խափանման միջոց։

«Հակակոռուպցիոն կոմիտեում նախաձեռնված քրեական վարույթի շրջանակում ձերբակալվել է Վանաձորի համայնքապետարանի կողմից իրականացվող ծրագրի ղեկավարը։ Վերջինս մեղադրվում է կաշառք ստանալու, իրեն վստահված գույքի հափշտակության, փողերի լվացման և պաշտոնեական կեղծիք կատարելու մեջ։ Նախաքննության շահերից ելնելով` այս պահին այլ տեղեկատվություն չենք կարող տրամադրել։ Ծրագրի ղեկավարի նկատմամբ `դատարանի որոշմամբ`որպես համակցված խափանման միջոց են կիրառվել տնային կալանքը և 20 միլիոն դրամի գրավը։ Նույն ծրագրի փորձագետը մեղադրվում է կաշառք ստանալուն օժանդակելու մեջ։ Նրա նկատմամբ ևս, որպես խափանման միջոց, կիրառվել է տնային կալանքը»։

ԵՄ-ի ավելի քան 4 միլիոն եվրո արժեքով դրամաշնորհային ծրագրի խնդրահարույց ընթացքին «Ռադիոլուր»-ը նախկինում էլ է անդրադարձել։  Դեռ անցած տարի «Ազատությունն» էր հետաքննել ու պարզել բազմաթիվ խախտումներ։ Մասնավորապես, որ ծրագրի աշխատակազմի ընտրությունը թափանցիկ չի եղել։ Աշխատակիցների մեծ մասը եղել են համայնքապետարանի պաշտոնյաների կանայք, աղջիկներն ու մերձավորները։

Լրատվամիջոցի հետ զրույցում Նատալյա Լափաուրին շահերի բախման հետ կապված որևէ խնդիր չէր տեսել ու նշել էր, որ միջազգային կառույցները ևս իրենց գործունեությունը դիտարկել են, և որևէ շեղում Եվրամիության կանոններից չի եղել։

«Ես չգիտեմ որպես ծրագրի ղեկավար, ով ում կինն է, ում ամուսինն է, անկեղծ։ Ինքը ինձ հետաքրքրել է որպես մասնագետ, ու կարծում եմ՝ դա բնական է»,- ասում է նա։

Ծրագրով 10 էլեկտրական ավտոբուսներից 5-ը, ի թիվս այլ արժեքավոր գույքի, Վանաձորը նվեր է ստացել։ Միայն ավտոբուսները, 6 լիցքավորման կայանները, վարորդների ուսուցումն ու 1 տարվա երաշխիքային սպասարկումն արժեցել են ավելի քան 1 միլիոն եվրո։ Մշակվել էր նաև հանրային տրանսպորտի ռազմավարություն երկու քաղաքների համար։

Բացի այդ, երկու քաղաքներում վաղուց պիտի գործարկված լինեին թափոնների վերամշակման հոսքագծերը, որոնք օրական 1 տոննայից ավելի շինարարական սալիկ պիտի արտադրեին, մինչդեռ դրանք այդպես էլ չեն գործարկվել։ Անհայտ է նաև ծրագրի այլ բաղադրիչների ճակատագիրը։ Եթե 5 ավտոբուսից գոնե 4-ը Վանաձորում շահագործվում են, Գյումրիում դրանք այդպես էլ կանգնած են։

ԵՄ ծրագրի ոչ նպատակային ծախսերի ու ձախողումների մասին աղմկահարույց հրապարակումների ֆոնին էր, որ 2025-ին Վանաձորի ավագանին ստիպված նիստ գումարեց։ Ավագանու անդամները հարցեր էին հղել Նատալյա Լափաուրիին՝ ԶԼՄ հրապարակումներում հիշատակված չարաշահումների վերաբերյալ։

«Ես ուզում եմ հասկանալ այս ի՞նչ խնդիրներ են ծրագրի հետ կապված։ Ֆինանսական հաշվետվությունները ձեր ո՞ւր են և այդ մեղադրանքների պաշտոնական արդարացումը ո՞ւր է»,- ասում էր Վանաձորի ավագանու անդամ Լուսինե Թադևոսյանը։

Սրան հաջորդել էր նաև 2025-ին ԵՄ հայաստանյան պատասխանատուների այցը Վանաձոր՝ ստուգելու՝ արդյո՞ք ծրագրով նվիրաբերված գույքը տեղում է, պատշաճ վիճակում, և երբ են գործելու ծրագրի բոլոր բաղադրիչները։ Այցի այլ մանրամասներ չէին հրապարակվել։

Ավելի ուշ հայտնի էր դարձել, որ Եվրամիությունը Վանաձորի համայնքապետարանին նվիրաբերած 4 միլիոն եվրոյի մի մասի՝ մոտ 300 հազար եվրոյի հետգանձման պահանջ է ներկայացրել՝ պայմանագրի կետերը խախտելու, չկատարած պարտավորությունների ու չհիմնավորված ծախսերի պատճառով։ Համայնքապետարանը, սակայն, չի ընդունել աուդիտի եզրակացությունը և հայտնել է, որ այդ փուլում գումարի վերադարձման պարտավորություն չի առաջացել։

armradio.am