Էրդողանը «դուռ բացեց» արտահերթ ընտրությունների համար. վերլուծաբաններ

Թուրքիայի նախագահ Թայիփ Էրդողանը փաստացի բացեց արտահերթ ընտրությունների դուռը վերջին երկու աղմկահարույց հայտարարություններից հետո՝ նվազագույն աշխատավարձի 50 տոկոսով բարձրացում եւ ավանդների պաշտպանության սխեմա, որը պետք է կանխի արժույթի անկումը, կարծում են քաղաքական վերլուծաբանները:

Հայտարարություններն արվել են հինգ օրվա տարբերությամբ, երբ դեկտեմբերի 20-ին լիրայի ճգնաժամը հասավ գագաթնակետին՝ թուրքական արժույթը իջավ մինչեւ մեկ դոլարի դիմաց 18.4 դոլար ռեկորդային նվազագույնի` ծանր հարված հասցնելով տնտեսությանը եւ տնային տնտեսություններին:

Էրդողանը եւ նրա իշխող ԱԶԿ կուսակցության բարձրաստիճան պաշտոնյաները բազմիցս մերժել են նախագահական եւ խորհրդարանական ընտրությունները նախքան 2023 թվականի կեսերը նշանակված ժամկետը անցկացնելու գաղափարը:

Սակայն 2022 թվականին աշխատավարձերի նվազումը եւ լիրայի փոխարժեքի կտրուկ փոփոխությունը՝ մեկ դոլարի դիմաց 13 լիրա, հուշում են, որ Էրդողանը կարող է շուտով սկսել գործել՝ հասարակական հարցումներում երկար ժամանակ ցածր վարկանիշ ունենալուց հետո:

Վերլուծաբանների խոսքով՝ նրա հայտարարությունները կրկնում են նախորդ նախընտրական գամբիտները՝ ապացուցելու առաջնորդի իր որակները:

«Այս որոշումները… տպավորություն ստեղծեցին, որ ԱԶԿ-ն եւ Էրդողանը հիանալի կերպով վերահսկում են տնտեսությունը», - ասել է MAK Consulting-ի նախագահ Մեհմեթ Ալի Կուլաթը: «Էրդողանի համար հաջողության պատմությունը բացահայտվում է յուրաքանչյուր ընտրությունից առաջ՝ վերջին րոպեին», - ասել է նա: «Մենք տեսնում ենք, որ այս գործընթացը դիրքավորում է քաղաքական առաջնորդի, որը «հաղթեց» դոլարին եւ տապալեց արտաքին ուժերի խաղը»։

Այնուամենայնիվ, ուղերձի արդյունավետությունը կախված կլինի լիրայի եւ ինֆլյացիայի ուղղությունից, ինչպես նաեւ դրանց ազդեցությունից թուրքերի վրա, որոնց գնողունակությունը կտրուկ ընկել է:

Լիրայի փոխարժեքը բարձրացնելու համար Էրդողանը հայտարարել է մի սխեմայի մասին, որով կառավարությունը պաշտպանում է լիրայով փոխարկվող ավանդները կոշտ արժույթների նկատմամբ ապագա արժեզրկումից կորուստներից:

Պետության կողմից աջակցվող շուկայական միջամտությունների շնորհիվ այդ քայլը կանգնեցրեց արժույթի արժեզրկումը, որն առաջացել էր Էրդողանի՝ տոկոսադրույքները նվազեցնելու քաղաքականության պատճառով, չնայած այս ամիս գնաճը հասել էր 30 տոկոսի:

Այնուամենայնիվ, տնտեսագետներն ասում են, որ սխեման կարող է հանգեցնել հետագա գնաճի եւ ֆինանսական պարտքի ավելացման գալիք ամիսներին:

Բրուքինգսում Թուրքիայի հարցերով փորձագետ եւ Ազգային պաշտպանության համալսարանի պրոֆեսոր Օմեր Թասպինարն ասում է, որ Էրդողանը «արդեն հետեւում է ընտրական քաղաքականությանը»՝ մեծացնելով քաղաքացիների գնողունակությունը: ««Արյունահոսությունը» դադարեցնելու համար նա գործնականում ինդեքսավորեց բանկային հաշիվների արժեքը տեղական արժույթով դոլարի նկատմամբ», - ասաց նա: «Այս ամենը միտված է դրական խթանիչներ ստեղծելուն, նախքան արտահերթ ընտրություններ կհայտարարի։

MetroPoll-ի այս ամսվա հարցման համաձայն՝ երկնիշ ինֆլյացիայի եւ արժեզրկման տարիները ազդել են թուրքական եկամուտների վրա՝ նվազեցնելով Էրդողանի վարկանիշը մինչեւ վերջին անգամ 2015 թվականին գրանցված ամենացածր մակարդակը: Այլ հարցումները ցույց են տալիս, որ երկրորդ փուլում նա կպարտվի որոշ հավանական ընդդիմադիր թեկնածուների։

«Գաղափարը, որ Էրդողանը կարող է լուծել այս խնդիրը, լայն տարածում կստանա»,- ասել է Օզեր Սենկարը։ «Կարծում եմ՝ ընտրություններն անխուսափելի են։ Երեք ամսից կտեսնենք, որ մարդկանց ստացած գումարների գնահատումն անիմաստ կդառնա։ Եթե ​​Էրդողանը ընտրությունների համար մեկ տարի սպասի, կարող է պարտվել»։

Էրդողանը մերժել է արտահերթ ընտրությունների գաղափարը.

«Ընտրություններն օրակարգում չկան. դրանք նախատեսված են 2023 թվականին»,- Reuters-ին ասել է ԱԶԿ-ի ներկայացուցիչը՝ նշելով, որ վերջին շաբաթվա ընթացքում կուսակցությունում եւ Թուրքիայում «մարտական ոգին բարձրացել է»։

ԱԶԿ-ի մեկ այլ բարձրաստիճան պաշտոնյա ասել է, որ այդ քայլի երկարաժամկետ հետեւանքները կավելացնեն նրա աջակցությունը: