Երբ բանակցում են առանց քեզ․ Հայաստանի ճակատագիրը՝ օտար սեղաններին

Եվ այսպես, Փաշինյանը մեկնում է Վաշինգտոն՝ Ալիևի և Թրամփի հետ եռակողմ հանդիպման համար։ Այս հանդիպման մասին տեղեկատվությունը լրատվամիջոցներին է հասել Պետդեպարտամենտի կողմից հավատարմագրված ադրբեջանցի լրագրողի միջոցով։ Հայաստանի իշխանությունները երկար ժամանակ տատանվում էին՝ փորձելով խուսափել մեկնաբանություններից. ՀՀ հասարակայնության հետ կապերի վարչությունը երեքշաբթի օրը հայտարարել է, որ չի կարող ո՛չ հաստատել, ո՛չ էլ հերքել Փաշինյանի ԱՄՆ կատարելիք այցի մասին տեղեկատվությունը։ Սակայն լուրը լայնորեն քննարկվել է մամուլում և սոցիալական ցանցերում, իսկ չորեքշաբթի օրը Հայաստանի կառավարությունը ստիպված է եղել հաստատել տեղեկատվությունը։ 

Հետաքրքիր ժամանակներ են եկել. հայ հասարակությունը վճռորոշ իրադարձությունների մասին իմանում է ադրբեջանցի լրագրողներից։

Գալիք հանդիպման մանրամասները մեզ հասնում են ներքին տեղեկատվության և անհայտ աղբյուրներից ստացված հաղորդագրությունների տեսքով։ The Washington Post-ը, հղում անելով Սպիտակ Տան ինչ-որ ներկայացուցիչների, ենթադրում է, որ ուրբաթ օրը տեղի կունենա «խաղաղության համաձայնագրի» ստորագրում։ Իսկ Middle East Eye-ը, հիմնվելով իր տարածաշրջանային աղբյուրների վրա, հայտնում է, որ հանդիպման ժամանակ Հայաստանը և Ադրբեջանը կստորագրեն ընդամենը «փոխըմբռնման հուշագիր»։ «Ժողովուրդ» օրաթերթը, հղում անելով Հայաստանի իշխանությունների ներքին տեղեկատվությանը, ամփոփում է․ Վաշինգտոնում Թրամփի և Ալիևի հետ հանդիպման ժամանակ, Փաշինյանը կստորագրի մի փաստաթուղթ, որը ցանկացած դեպքում կներկայացվի որպես «պատմական առաջընթաց»։

Ե՛վ Փաշինյանը, և՛ Թրամփը շատ ուժեղ դրդապատճառ ունեն նման փաստաթուղթ ստորագրելու՝ նրանք համաձայն են այս հարցում։ Ավելին, և՛ երկրորդի, և՛ առաջինի համար Հայաստանի ազգային շահերը այստեղ առաջնահերթություն չեն։ Փաշինյանը հուսահատորեն կարիք ունի Ալիևի հետ «Քաղաքացիական պայմանագրի» նախընտրական քարոզարշավի համար ստորագրել գոնե որևէ թուղթ խաղաղության մասին։ Իսկ Թրամփը, որը Ուկրաինայում խաղաղապահ ջանքերի ձախողումից հետո ցանկանում է իրեն մխիթարել Նոբելյան մրցանակով, նույնքան շահագրգռված է ինչ-որ մեկի և ինչ-որ մեկի միջև որևէ խաղաղության համաձայնագրի արագ և գեղեցիկ ստորագրմամբ՝ և ցանկալի է՝ առանց խորանալու այնպիսի ձանձրալի մանրամասների մեջ, ինչպիսիք են Հայաստանի ազգային շահերը և հայերի սպասումները։ Այս ուրախ խմբակում միայն Ալիևն է մտածում ազգային շահերի մասին՝ ցավոք, ոչ հայկական, այլ ճիշտ հակառակը։ Օգտվելով իր գործընկերների թեժ ցանկությունից՝ ունենալ ստորագրված փաստաթուղթ, Ալիևը կկարողանա Ադրբեջանի համար ապահովել այնպիսի պայմաններ, որոնք այլ իրավիճակում նույնիսկ ամեն ինչին համաձայն Փաշինյանը կմերժեր։ Ամենայն հավանականությամբ, Ադրբեջանի առաջնորդը կկարողանա առաջ տանել Զանգեզուրի միջանցքի հարցը՝ որպես արտատարածքային գոտի (այսինքն՝ ադրբեջանական տարածքային գիծ, որը անցնում է հայկական հողերով), իսկ ամերիկացի մասնագետները կօգնեն Փաշինյանին ձևակերպումներով, որպեսզի իր ձախողումը քաղաքացիներին ներկայացնի որպես դիվանագիտական հաջողություն։

Ամենացավալին այն է, որ ոչ ոքի մտքով անգամ չի անցնի հայ հասարակությանը տեղեկացնել, թե բանակցությունների արդյունքում ինչ գործընթացներ են սկսվելու։ Մեզ կպատմեն ԱՄՆ-ի աջակցությունից, այն երաշխիքներից, որոնք պատրաստ են տալ Հայաստանին, և այն մասին, որ Ամերիկան ներկայություն կունենա տարածաշրջանում։ Իսկ հետագայում մենք կտեսնենք, որ ԱՄՆ-ի ներկայությունը նույնն է, ինչ նախկինում՝ Թուրքիայի միջոցով, ՆԱՏՕ-ի ներկայացուցիչ։ Իսկ թե ում օգտին է Թուրքիան լուծելու Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև վեճերը՝ դա արդեն նախապես պարզ է։ Միևնույն ժամանակ, նա հղում է անելու ԱՄՆ-ին՝ հեղինակության, որի հետ չես վիճի։ Ի՞նչ կարելի է ասել։ Մինչ Հայաստանի ճակատագիրը որոշվում է դրսերում՝ ԱՄՆ-ում, Թուրքիայում կամ այլուր, մենք միշտ ստիպված ենք լինելու զիջել օտար շահերի համար և միայն հետագայում իմանալ, թե ինչ են որոշել մեր փոխարեն։ Պետք է հասնել նրան, որ Հայաստանի ճակատագիրը որոշվի հենց Հայաստանում։