Ինչ կլիներ, եթե չլիներ Արցախյան շարժումը

ՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ Այս հոդվածը նախատեսված չէ նրանց համար, որոնց համար նշանակություն չունի, թե ապրում են Ռուսաստանում, Ադրբեջանում, Թուրքիայում կամ ԱՄՆ-ում եւ որոնց կյանքի հիմնական կամ միակ նպատակը շատ ուտելն է եւ հնարավորին չափ դրա համար քիչ վճարելը:

Եւ այսպես, ինչ կլիներ, եթե չլիներ Արցախյան շարժումը: Նախ հիշենք, թե իրենից ինչ էր ներկայացնում Հայաստանը 1988թ. հունվարին: Հայաստանը խորհրդային հանրապետություն էր, որի տարածքը 29,8 հազ. քառ. կմ եւ ուներ 3,7 միլիոն բնակչություն:

Եթե չլիներ Արցախյան շարժումը, ապա ԽՍՀՄ փլուզումից հետո (ԽՍՀՄ-ը փլուզվելու էր անկախ նրանից կլիներ Արցախյան շարժումը, թե՝ ոչ) Հայաստանում իշխանության գլխին կմնային կոմունիստները, բավարարվելով կուսակցության անվան փոփոխությունից: 

Կլիներ ճիշտ այնպես, ինչպես եղավ Ղազախստանում, Թուրքմենստանում կամ Ուզբեկստանում: Հայաստանի առաջին նախագահը կլիներ կամ Կարեն Դեմիրճյանը կամ Սուրեն Հարությունյանը: Իրավիճակը դրանից հաստատ չէր փոխվի:

Հողը չէր մասնավորեցվի, գյուղացին զրկված կլիներ ապրուստի միջոցներից: Տնտեսական ճգնաժամի ժամանակ, իսկ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո ճգնաժամն անխուսափելի էր լինելու, գյուղում բառիս բուն իմաստով կսկսվեր իսկական սով:

Եթե չլիներ Արցախյան շարժումը, ապա տնտեսական ճգնաժամի պատճառով արտագաղթն անխուսափելի կլիներ: Դժվար չէ կռահել, որ կարտագաղթեին հիմնականում օտար ափերում իրենց երեխաների համար լավ ապագա փնտրող հայերը, իսկ ադրբեջանցիները հիմնականում կմնային եւ կշարունակեին շատ երեխա ունենալ:

Եւ այսօր Հայաստանում կապրեր մոտ 1.8 միլիոն հայ եւ մոտ 300 հազար ադրբեջանցի: Ընդ որում, գնալով հայերի թիվը նվազելու էր, իսկ ադրբեջանցիներին՝ աճելու: Եւ եթե չլիներ ոմանց կողմից ատելի Արցախյան շարժումը, ապա Հայաստանի բազմաթիվ տարածաշրջաններում մեծամասնություն կկազմեին ադրբեջանցիները՝ այդ թվում Մեղրիում, Կապանում, Վարդենիսում, Ամասիայում, Մասիսում:

Եւ այսօր, երբ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիեւը ասում է, թե ադրբեջանցիները պետք է վերադառնան Երեւան, ապա եթե մի փոքր ուշադիր լինեք, նա չի ասում, թե պետք է գրավենք Հայաստանի մայրաքաղաքը: Նա ասում է՝ պետք է վերադառնանք: Եւ Ալիեւի հույսը օտար ափերում բախտ որոնողներն են եւ հարկային բեռն ավելացնող հայ պաշտոնյաները:

Եւ եթե չլիներ Արցախյան շարժումը, ապա Հայաստանի տնտեսական եւ քաղաքական կյանքը շատ նման կլիներ բելառուսականին եւ ուզբեկականին, իհարկե, շատ ավելի վատ մատուցմամբ:

Ամենակարեւորը՝ չլիներ Արցախյան շարժումը, այսօր Արցախը կլիներ Ադրբեջանում եւ այնտեղ հատուկենտ հայեր մնացած կլինեին, քանի որ Ադրբեջանը մարզի կարգավիճակը շատ արագ կվերացներ:

Գեղամ Նազարյան

Գլխավոր խմբագիր

Top-News.am   

Այս թեմայով Շիրակի թեմի առաջնորդը հարյուրավոր շիրակցիների հետ միանում է շարժմանը Այսօր Արցախյան շարժման 36-ամյակն է Սերժ Սարգսյան․ 1988-ի փետրվարի 20-ը դարձավ հայ ժողովրդի վերածննդի օրը 30 տարի անց. հաղթանակներ և պարտություններ Շարժում, որ փոխեց մեր կյանքը 3