ԵԽԽՎ-ն հունիսի 7-ի ընտրություններին ՀՀ կուղարկի լիարժեք դիտորդական առաքելություն

Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովի (ԵԽԽՎ) նախընտրական պատվիրակությունը, որը երկօրյա այցով՝ մայիսի 11-12-ը, գտնվել է Երևանում, հայտարարություն է տարածել՝ շեշտելով, որ ս․թ․ հունիսի 7-ին Հայաստանում կայանալիք խորհրդարանական ընտրությունները պետք է անցկացվեն վախից, անհարկի արտաքին ազդեցությունից և վարչական ռեսուրսների չարաշահումից զերծ միջավայրում։

Պատվիրակությունը լսել է, որ արտաքին միջամտությունը դուրս է եկել ավանդական ապատեղեկատվության շրջանակներից և այժմ ներառում է անօրինական քաղաքական ֆինանսավորում, կիբերհարձակումներ, տնտեսական հարկադրանք և ընտրական գործընթացը շահարկելու ուղղակի փորձեր: Այս հիբրիդային մարտավարության նպատակն է ոչ միայն ազդել հասարակական կարծիքի վրա, այլև ապահովել Հայաստանի վրա ազդեցության երկարաժամկետ աշխարհաքաղաքական լծակներ:

Պատվիրակությանը տեղեկացվել է Ռուսաստանի նախագահի՝ Հայաստանի վարչապետին ուղղված ուղղակի և բացահայտ խնդրանքների մասին, Ռուսաստանից եկած հայկական սփյուռքի ներկայացուցիչների քվեարկությունը հեշտացնելու և հիմնական ընդդիմադիր կուսակցության կողմից սփյուռքի այս հատվածին Հայաստան այցելելու և ընտրությունների օրը քվեարկելու համար ֆինանսական բնույթի խրախուսանքների մասին:

Պատվիրակությունն ընդգծել է, որ նման միջամտությունը մշտական և հարմարվողական սպառնալիք է, որը տարածվում է ընտրական շրջանից շատ հեռու:

Պատվիրակությունը նաև նշել է իշխող կուսակցության որոշ արևմտյան գործընկերների կողմից ցուցաբերվող դեկլարատիվ աջակցությունը:

Պատվիրակությունը ողջունում է Հայաստանի իրավական և նորմատիվ-իրավական դաշտը՝ ոչ իրավաչափ ազդեցությանը հակազդելու համար: Այնուամենայնիվ, օգտակար կլինի ամրապնդել առկա մեխանիզմները՝ քողարկված, համակարգված և միջսահմանային սպառնալիքներին հակազդելու համար: Պատվիրակությունը գտնում է, որ շտապ անհրաժեշտ են ինստիտուցիոնալ կարողությունների ամրապնդում, միջգերատեսչական համակարգման ուժեղացում և քաղաքական ֆինանսավորման ոլորտում թափանցիկության բարձրացում:

Ընդհանուր առմամբ դիտարկելով նախընտրական իրավիճակը՝ պատվիրակությունը նաև մտահոգություն է հայտնել իրավապաշտպանների, լրագրողների և քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունների դեմ ուղղված ապատեղեկատվության սաստկացման կապակցությամբ: Նյութերը, ինչպիսիք են «օտարերկրյա գործակալներ» լինելու մեղադրանքները, խաթարում են հասարակության վստահությունը և սահմանափակում քաղաքացիական տարածքը: Պատվիրակությունը լսել է սոցիալական ցանցերում համակարգված ոչ հավաստի գործունեության և մանիպուլյատիվ բովանդակության մասին հաղորդագրությունները և հույս հայտնել, որ տեխնոլոգիական ընկերություններն ավելի վճռական գործողություններ կձեռնարկեն նման արշավների դեմ:

Պատվիրակությունը մտահոգված է նաև աճող իրավական ճնշումներով, ներառյալ հանրային մասնակցության դեմ ռազմավարական դատական հայցերը (SLAPPs), որոնք ուղղված են քաղաքացիական հասարակության, լրագրողների և ընտրությունների դիտորդների դեմ: Նման մարտավարությունը կարող է հանգեցնել խոսքի ազատության սահմանափակման և ժողովրդավարական մասնակցության զսպման։  Պատվիրակությունն ընդգծել է, որ ակտիվ, անկախ քաղաքացիական հասարակությունը կարևոր նշանակություն ունի ժողովրդավարական ընտրությունների համար և պետք է պաշտպանված լինի ահաբեկումից:

Պատվիրակությունը նաեւ նշել է աննախադեպ ազդեցությունը Հայ Առաքելական եկեղեցու քաղաքականությունը ։ 

Քարոզարշավի ֆինանսավորման թափանցիկությունն ու հաշվետվողականությունը շարունակում են կարևոր նշանակություն ունենալ, հատկապես հաշվի առնելով օրենսդրության վերջին փոփոխությունները, որոնք բարձրացրել են նվիրատվության սահմանները՝ առանց վերահսկողության բացերը լիովին վերացնելու:

Պատվիրակությունն ընդգծել է, որ ընտրությունների ազնվության ապահովումը պահանջում է համագործակցություն ազգային իշխանությունների, քաղաքացիական հասարակության և միջազգային գործընկերների միջև, ինչպես նաև թվային հարթակների պատասխանատու գործողություններ: Այն ողջունել է Հայաստանի իշխանությունների և շահագրգիռ կողմերի կառուցողական համագործակցությունը հունիսի 7-ի ընտրություններին ընդառաջ՝ ընդունելով քվեարկության կարևորությունը Հայաստանի ժողովրդավարական և աշխարհաքաղաքական ուղու համար, հատկապես շարունակվող խաղաղ ջանքերի և տարածաշրջանային բարեփոխումների ֆոնին։ 

Պատվիրակությունը բարձր է գնահատել կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի ջանքերը, ինչպիսիք են տեղեկատվական համակարգերի գործակալության հետ վերապատրաստումն ու գործընկերությունը՝ ուղղված կիբերանվտանգության բարձրացմանը:

Ընտրությունների օրվանից կարճ ժամանակ առաջ ԵԽԽՎ պատվիրակությունը Հայաստանի իշխանություններին կոչ է անում ակտիվացնել ջանքերը օտարերկրյա միջամտությունից պաշտպանվելու և բոլոր թեկնածուների համար հավասար պայմաններ ապահովելու ուղղությամբ: Այն կոչ է անում քաղաքացիական հասարակության կազմակերպություններին շարունակել իրենց կենսական դերը ժողովրդավարական չափանիշների մոնիտորինգի, հաշվետվության և առաջխաղացման գործում:

ԵԽԽՎ-ն 2026 թվականի հունիսի 7-ին կայանալիք ընտրություններին դիտորդական լիարժեք առաքելություն կուղարկի ԺՀՄԻԳ-ի, ԵԱՀԿ խորհրդարանական վեհաժողովի և Եվրոպական խորհրդարանի դիտորդների հետ միասին։