Հայ-ռուսական կնճռոտ հարցերը՝ մոսկովյան բանակցությունների օրակարգում

Փաշինյանի՝ Ռուսաստան աշխատանքային այցի պայմանավորվածությունը ձեռք էր բերվել մարտի 23-ին Պուտինի հետ հեռախոսազրույցից հետո։ Մոսկվայի «Վնուկովո» օդանավակայանում Հայաստանի վարչապետին դիմավորել է ՌԴ արտաքին գործերի նախարարի տեղակալ Միխայիլ Գալուզինը: Ավելի վաղ Ռուսաստանի նախագահի  խոսնակ Դմիտրի Պեսկովը փոխանցել էր, որ ծրագրված է քննարկել  երկկողմ, ինչպես նաև Հարավային Կովկասում տնտեսական և տրանսպորտային-լոգիստիկ կապերի զարգացման հարցեր։ Վերջին շրջանի իրադարձությունները հուշում են, որ կոնկրետ մի քանի հարցի շուրջ Հայաստանը  կցանկանար խոսել Ռուսաստանի հետ։

Փաշինյան-Պուտին հանդիպումը Մոսկվայում երկու ձևաչափով է նախատեսված, նախ՝ բանակցություններ, հետո՝ շփում աշխատանքային նախաճաշի ընթացքում։ Ինչի շուրջ են բանակցելու կողմերը՝ մանրամասներ չեն հաղորդվում։ Հայտնի է, որ հանդիպմանը մարտի 23-ին նախորդել է Փաշինյան-Պուտին հեռախոսազրույց՝ հայկական կողմի նախաձեռնությամբ, երբ պայմանավորվել են հարմար առիթով  հանդիպել։ Վարչապետ Փաշինյանը արտառոց բան չի տեսնում իր նախաձեռնությունում։

«Ես ՀՀ վարչապետն եմ և ինձ հաշիվ եմ տալիս՝ ՀՀ վարչապետ լինելով, թե ինչ պետություն է ՌԴ-ն, ինչ պետություն է ԱՄՆ-ն, ինչ պետություն է Ֆրանսիան, Գերմանիան, ինչ է Եվրոպական միությունը։ Գիտեք, սովորաբար ես եմ իրենցից հանդիպում խնդրում, և ոչ թե հակառակը, և դա նորմալ է, ու դա ինձ համար բացարձակապես ո՛չ ամոթ է, ո՛չ էլ նվաստացուցիչ է։ Ինչքան հանդիպումներ եղել է, ես չեմ հիշում, որ այլ նախաձեռնությամբ լինի։ Մի քիչ էլ երկրների քաշային կարգի հարց կա։ Հակառակ կերպ մտածել, նշանակում է իրականության զգացումը կորցնել։ Ես այդ հանդիպումները խնդրում եմ մեր երկրի շահերին վերաբերող հարցեր քննարկելու համար»։

Կրեմլի մամուլի ծառայության փոխանցմամբ՝ հանդիպման օրակարգում են ռուս-հայկական հարաբերությունների վիճակը և հեռանկարները, ինչպես նաև տարածաշրջանային տնտեսական և տրանսպորտային-լոգիստիկ կապերի զարգացումը։

Վերջին շրջանում ամենաքննարկված հարցերից մեկն առնչվել է «Հարավկովկասյան երկաթուղիներ» ընկերությանը։ «Թրամփի ուղի» նախագիծը կյանքի կոչելու նպատակով հայկական կողմն առաջարկել էր կա՛մ հնարավորինս սեղմ ժամկետում վերականգնել Ադրբեջանը Նախիջևանի և Թուրքիայի հետ կապող երկաթուղային հատվածները, մասնավորապես, Երասխի և Ախուրյանի ուղղություններով, կա՛մ զիջել «Հարավկովկասյան երկաթուղու» կոնցեսիոն կառավարման իրավունքը։ Որպես այլընտրանք առաջարկվել էր կառավարման իրավունքը տալ Հայաստանի և Ռուսաստանի հետ բարեկամական հարաբերություններ ունեցող որևէ երրորդ երկրի: Որպես հնարավոր թեկնածուներ նշվել են Ղազախստանը, ԱՄԷ-ն և Կատարը: Փաշինյանն այս առաջարկն առաջին անգամ հրապարակավ հնչեցրել էր  փետրվարին։ ՌԴ նախագահը վերջին հեռախոսազրույցում դեռ հստակեցումներ չէր արել։ Վարչապետ Փաշինյանը, սակայն, լավատես է։

«Ժամկետ չկա, բայց այնպես էլ չի, որ անժամկետ է։ Մենք հույս ունենք գործընկերային այդ հարցին լուծում տալ։ Հիմա որ ասեմ` քննարկվում է, այդպես չի, որ մենք հիմա Ռուսաստանի գործընկերների հետ նստում, քննարկում ենք, որովհետև Ռուսաստանի գործընկերները դեռ չեն ասել` լավ, համաձայն ենք, եկեք այդպես անենք։ Նկատի ունեմ` քննարկումը մի քիչ այլ ռեժիմում է, բայց այդպիսի գաղափարներ կան»։

Վերջին շրջանում շրջանառվում էր, թե «Հարավկովկասյան երկաթուղիներ»-ի կոնցեսիայով հետաքրքրված է Ղազախստանը։ Սակայն Ռուսաստանի տրանսպորտի նախարար Անդրեյ Նիկիտինը տեղեկացրել է, որ չեն բանակցում Ղազախստանի հետ և որևէ մեկին զիջել չեն ծրագրում։

Գլոբալիզացիայի և տարածաշրջանային համագործակցության կենտրոնի ղեկավար, քաղաքագետ Ստեփան Գրիգորյանը նկատում է,որ Փաշինյան-Պուտին հանդիպումը Հայաստանում խորհրդարանական ընտրություններից երկու ամիս առաջ է՝ հիբրիդային սպառնալիքների ուղիղ մեղադրանքների  համատեքստում։  

«Ես չեմ բացառում, որ Նիկոլ Փաշինյանը քննարկեց հիբրիդային մեթոդների հարցը, որը կիրառում է Ռուսաստանը։ Եթե խոսեց, ես միայն կողջունեմ, բայց չգիտեմ՝ դրա մասին խոսել են, թե ոչ։ Ինֆորմացիոն դաշտի ուսումնասիրությունները ի՞նչ են ցույց տալիս, որ հավաքագրում է գնում ՀՀ քաղաքացիների, ովքեր հիմա Ռուսաստանում են․ համոզեն, ճնշեն ու բերեն մեր ընտրությունների օրը հունիսի 7-ին` մասնակցելու ընտրություններին ու քվեարկելու հօգուտ պրոռուսական ուժերի։ Հաստատվում է նաև այն ինֆորմացիան, որ ինչ-որ պրոցեսներ, խմորումներ գնում են մեզ մոտ` Հայաստանում, ռազմական բազայի շրջանակներում։ Այնտեղ ՀՀ քաղաքացիներ են աշխատում, ու ճնշում է գործադրվում։ Առաջարկվում է քվեարկել հօգուտ պրոռուսական ուժերի, ու դա վտանգ է մեր պետականության համար։ Այստեղ պարզ է, որ պետությունը պետք է պաշտպանի իր ընտրական համակարգը»:

Հայաստանում ընտրապայքարի մեջ մտած հատկապես երեք ուժի վարչապետը տևական ժամանակ մեղադրում է արտաքին ցուցումով գործելու համար։

«Նրանց ուղարկել են այստեղ, ասել են` խնդիրը չլուծեք, ֆորմալ ինչը որ ձեր անունով է գրված, այլևս չի լինի։ Այդ հիմնական ուժերը երեքն էլ ով այդ դիրքից հանդես են գալիս, միլիարդների ունեցվածք ունեն Ռուսաստանում և Բելառուսում։ Հիմա իրենց ասել են` ուզում եք այդ ունեցվածքը պահեք՝ աշխատեք, քրտնեք»։

Փաշինյան-Պուտին ապրիլմեկյան հանդիպումն այս տարվա առաջիններից է։ Զուտ երկկողմ այցերի թիվը Փաշինյանի պաշտոնավարման ընթացքում մոտ է 25-ի, իսկ գագաթնաժողովների շրջանակում առանձնազրույցներով հանդերձ՝ գերազանցում է 35-ը: