Կվավերացվի «Մարզական մրցումների մեքենայությունների մասին» Եվրոպայի խորհրդի կոնվենցիան

ԱԺ գիտության, կրթության, մշակույթի, երիտասարդության և սպորտի հարցերի մշտական հանձնաժողովի նիստում քննարկվել է «Մարզական մրցումների մեքենայությունների մասին» Եվրոպայի խորհրդի կոնվենցիան վավերացնելու նախագիծը։ Հարցը զեկուցել է ԿԳՄՍ նախարար Ժաննա Անդրեասյանը։ Նախարարի խոսքով՝ քննարկվող նախագիծը վերաբերում է սպորտի ոլորտում կանոնների հաստատմանը, ինչպես նաև թափանցիկության ու հաշվետվողականության նոր մակարդակի սահմանմանը։ Հայաստանի Հանրապետությունը կոնվենցիային միացել է դեռևս 2014 թվականի սեպտեմբերի 18-ին և այժմ փորձում է վավերացման գործընթացը հասցնել տրամաբանական ավարտին։ 2026 թվականի փետրվարի վերջի դրությամբ կոնվենցիան վավերացրել է 44 պետություն։

Նա ընդգծել է, որ կոնվենցիան հնարավորություն է ընձեռում սահմանելու մարզական մրցումների կազմակերպման նոր որակ։ Մասնավորապես՝ կոնվենցիայով նախատեսվում են առանձին կարգավորումներ՝ մարզական կազմակերպությունների, մարզական խաղադրույքների օպերատորների, մրցումների կազմակերպիչների և այլ կազմակերպությունների համար՝ մեքենայությունների դեմ պայքարի համատեքստում սահմանելու համապատասխան ընթացակարգեր ու կանոններ, այդ թվում՝ ազգային օրենսդրության համապատասխանեցման միջոցով։

«Այդ կարգավորումները ներառում են շահերի բախման կանխարգելումներ՝ արգելելով մրցումներում ներգրավված շահառուների խաղադրույքներ կատարելը, ինչպես նաև ներքին տեղեկատվության չարաշահումը։ Խրախուսվում է նաև, որ մարզական կազմակերպություններն ապահովեն մեքենայությունների ռիսկ ենթադրող մրցումների արդյունավետ մոնիտորինգ, ինչպես նաև կասկածելի գործունեության արձանագրման դեպքում անհապաղ զեկուցեն համապատասխան մարմիններին»,- ներկայացրել է Ժաննա Անդրեասյանը։

ԿԳՄՍ նախարարի խոսքով՝ կոնվենցիայով սահմանվում են նաև կարգավորումներ այն անձանց շրջանակի վերաբերյալ, որոնց մասնակցությունը մարզական խաղադրույքներին պետք է սահմանափակվի։ Սա ներառում է արգելքներ՝ մարզական կազմակերպությունների հովանավորների կամ սեփականատերերի, ինչպես նաև շահագրգիռ այլ կողմերի խաղադրույքներ կատարելու կամ դիրքի չարաշահման հետ կապված։

Ժաննա Անդրեասյանի գնահատմամբ՝ մեքենայությունները, ըստ էության, խաթարում են արդար սպորտի էթիկական հիմքերը, ուստի կոնվենցիան կարևոր դեր ունի ազնիվ և արդար սպորտի ու մրցակցության կանոնների ամրապնդման գործում։ Այն նաև խթանում է տարբեր երկրների, պետական մարմինների և մասնավոր կազմակերպությունների միջև համագործակցությունը՝ համատեղ պայքարի արդյունավետությունն ապահովելու նպատակով։ Նախարարը նշել է նաև, որ կոնվենցիայով հատուկ կարևորություն է տրվում կրթական ծրագրերին և հանրության իրազեկմանը, որպեսզի սպորտում չարաշահումները կանխարգելվեն։

«Սա կարող է նաև խթան հանդիսանալ համապատասխան օրենսդրության ընդունման կամ վերանայման համար՝ ոլորտը պետության մակարդակով կարգավորելու նպատակով։ Կոնվենցիան կարող է սպորտի ոլորտում կառավարման նոր մշակույթ բերել, քանի որ այն հիմնվում է արդյունավետ մոնիտորինգային մեխանիզմների, տվյալների վերահսկողության և հաշվետվողականության վրա»,- նշել է Ժաննա Անդրեասյանը։

Նշվել է նաև, որ կոնվենցիայով նախատեսվում է համաչափ միջոցների մի ամբողջական համալիր՝ դրամական տույժերից մինչև գործունեության արգելք։ Ըստ կոնվենցիայի՝ ձևավորվում է հսկիչ հանձնաժողով, որը յուրաքանչյուր տարի երկրներից զեկույցներ է ստանում մ տիրող իրավիճակի և արձանագրված խնդիրների վերաբերյալ։

Նախարարի խոսքով՝ հաշվի առնելով, որ Հայաստանի Հանրապետությունը վերջին տարիներին վարում է սպորտային խոշոր միջոցառումներ կազմակերպելու ակտիվ քաղաքականություն, կարևոր է, որ կոնվենցիայով սահմանված կանոնները գործեն նաև մեր երկրում։ Խոշոր մարզական միջոցառումները թվարկելով՝ ժաննա Անդրեասյանը նշել է՝ բոլորովին վերջերս ավարտվել է սպորտային հրաձգության Եվրոպայի առաջնությունը, առաջիկայում նախատեսվում են բազմաթիվ այլ միջոցառումներ, որոնք կամրապնդեն Հայաստանի Հանրապետության դիրքը սպորտային քարտեզում։

Կոնվենցիայի վավերացումը հետագայում կարող է հանգեցնել նաև որոշ օրենքների վերանայման, օրինակ՝ «Խաղային գործունեության մասին» օրենքի և այլն։

ԱԺ ԳԿՄՍԵՍ հարցերի մշտական հանձնաժողովը դրական եզրակացություն է տվել օրենքի նախագծին․ այն կներառվի ԱԺ լիագումար նիստի օրակարգում։