Տիգրան Համբարձումյանի շախմատային գաղտնիքները

14-ամյա Տիգրան Համբարձումյանը շախմատային աշխարհի ամենամեծ անուններից մեկին՝ Մագնուս Կառլսենին է հաղթել։ Պարտիան կայացել է օգոստոսի 18-ին՝ Titled Tuesday հեղինակավոր առցանց մրցաշարում, որին աշխարհի ուժեղագույն շախմատիստները պայքարում են արագ ձևաչափով։

Տիգրանի համար սա կարիերայի ամենանշանակալի հաղթանակներից է։ 2025 թվականի Եվրոպայի պատանեկան առաջնության արծաթե մեդալակիրն ու կայծակնային շախմատի Եվրոպայի չեմպիոնը «Ռադիոլուրի» հետ զրույցում ոչ միայն պատմել է Կառլսենի դեմ պարտիայի մասին, այլև խաղատախտակի վրա ցույց տվել շախմատային մի քանի գաղտնիք։

Խաղատախտակի առջև նստելիս 14-ամյա Տիգրան Համբարձումյանը դեռ չգիտեր՝ ում հետ է խաղալու։ Titled Tuesday-ի 7-րդ խաղափուլում մրցակիցներին պատահականության սկզբունքով էր որոշում համակարգիչը։ Եվ երբ էկրանին հայտնվեց մրցակցի անունը, Տիգրանը հանկարծակիի եկավ․ դիմացը շախմատի աշխարհի նախկին չեմպիոն, նորվեգացի գրոսմայստեր Մագնուս Կարլսենն էր։

«Ժամակարգը՝ հինգ րոպե ամեն մեկին՝ առանց ավելացման։ 7-րդ խաղափուլում ենք խաղացել, պատահական սկզբունքով է համակարգիչը որոշել, որ միմյանց հետ ենք խաղալու»։

«Ռադիոլուրի» հետ զրույցում անկեղծանում է. Կարլսենին անհաղթելի է պատկերացրել։ Բայց պարտիան արդեն սկսված էր։ Նախապատրաստվելու ու տրամադրվելու վայրկյանները հաշված էին։ Տիգրանը խաղում էր սպիտակով։ Մասնագիտորեն կարճ է բացատրում՝ սկզբնախաղում անցավ ֆրանսիական պաշտպանության։ Որոշիչ քայլի համար ժամանակը սահմանափակ էր։ Բայց հենց այդ արագ խաղում Տիգրանը որսաց Կարլսենի վրիպումը ու հաջողեց։

 «․․․ իսկ ինքս հմտորեն նկատեցի դա և օգտվեցի դրանից, որի արդյունքում էլ հաղթեցի նրան»։

5 րոպե, և աշխարհի ուժեղագույն շախմատիստներից մեկը պարտված էր։ Տիգրանն ասում է՝ ինքն էլ դժվարությամբ ընկալեց, որ խաղի հաշիվն արդեն կա, ու այն իր օգտին է։

14-ամյա հայ շախմատիստը հաղթել է Մագնուս Կարլսենին․ սա դարձավ առաջատար պարբերականների վերնագիր։ Պարտիան կայացել է օգոստոսի 18-ին՝ Titled Tuesday հեղինակավոր առցանց մրցաշարում, որն ամեն երեքշաբթի կազմակերպվում է Chess.com հարթակում և նախատեսված է կոչում ունեցող շախմատիստների համար։  

Տիգրանի համար այս հաղթանակն իր ամենանշանակալիներից է։ Նա 2025 թվականի Եվրոպայի պատանեկան առաջնության արծաթե մեդալակիր է և կայծակնային շախմատի Եվրոպայի չեմպիոն։

Հաղթանակի մասին առաջինը Տիգրանի տատիկն իմացավ։ Կողքին էր։ Հուզվեց՝ ասում է Տիգրանը։ Ծնողներն այդ պահին տանը չէին։

Տիգրանի մարզիչը՝ գրոսմայստեր Տիգրան Հարությունյանը, ևս հուզմունքով է հիշում պատանու զանգը։ Վստահ է՝ արդեն 4 տարվա իր սանը շախմատային աշխարհում դեռ շատ ասելիք ունի։ «Շատ մեծ հպարտություն է, երբ հենց քո սանն է հաղթել Մագնուսին։ Երբ զանգեց ինձ, ասեց, շատ ուրախացա։ Շատ մեծ տաղանդ ունի Տիգրանը, իսկապես»։

Հաղթանակն, իհարկե, աննկարագրելի հաջողություն է, ասում է մարզիչը, բայց նաև՝  մեծ փորձ է։ Վստահ է՝ կգա այլ օր էլ։  «Մեծ հույս ունեմ, որ Տիգրանին կհաջողվի հաղթել Մագնուսին հենց տախտակի առաջ»։

Իսկ Տիգրանը կուզենար ուժերը չափել նաև շախմատային աշխարհի այլ հսկաների հետ էլ։ Նրանց թվում՝ Գարի Կասպարովը։ «Նրանք համացանցում չեն խաղում, ոմանք նույնիսկ արդեն խաղատախտակի առաջ չեն խաղում, օրինակ՝ Գարի Կասպարովը»։

Կարլսենի դեմ խաղում հաղթելը նորովի է ոգևորել։ Այժմ ակտիվ մարզումներ են,  առաջիկայում՝ կարևոր մրցաշար։ Մարզիչ Տիգրան Հարությունյան․ «Առաջիկայում՝ հոկտեմբեր ամսին, մեզ մոտ «Ծաղկաձոր Օփեն» մրցաշարն է, որտեղ նա պետք է փորձի լրացնել միջազգային վարպետի իր վերջին բալը, այնուհետև գրոսմաստեր դառնալու ճանապարհով գնա։ Դրա համար պետք է բարձր վարկանիշ ունենա»։

Տիգրան Համբարձումյանը 2022-ին  է Կիևից տեղափոխվել Հայաստան․ պատերազմն է ստիպել։ Արդեն չորս տարի է՝ հանդես է գալիս Հայաստանի դրոշի ներքո, իսկ խաղատախտակի վրա դեռ շատ գաղտնիքներ կան բացահայտելու։  

armradio.am