Այսօր՝ 23 սեպտեմբերի 2021թ., 00:00
Արման Բաբաջանյանի գաղտնի առաքելությունը․ ֆինասնավորողը Սորո՞սն է, թե՞ Թուրքիան Բա որ գրում են, թե սեպտեմբերի 21-ի տոնակատարությունը լավ է, որ սութի հայրենասիրական երգերով չէր ու մեսիջ էր աշխարհին, որ մենք աբորիգեն չենք Թուրքիան ոչ միայն շարունակում է նախապայմանների լեզվով խոսել Հայաստանի հետ, այլ ընդլայնել է դրա շրջանակը Դանակներն առնենք, իրար մորթե՞նք, մեր խաղողը փչանում ա. վեճ խաղողագործների եւ փոխնախարարի միջեւ (տեսանյութ) Կտավ` «Հաղթողը և կապիտուլյանտը» Արմեն Չարչյանի գործը քննող դատավարը վերադարձել է արձակուրդից, հույս ունենք, որ հրատապ նիստ կհրավիրի․ պաշտպան Աննա’, Էրատո լացի նոր ձև՞ ես սովորե’լ. քաղաքացի (տեսանյութ) Ադրբեջանի ԱԱՆ հակահետախուզության նախկին պետը ամբաստանյալների աթոռին է Պահանջում են հանդիպում վարչապետի հետ Երեք տա­րի նպա­տա­կա­ուղղ­ված քայ­քա­յել են մեր պե­տա­կա­նու­թյունն ու մեր դի­մադ­րո­ղա­կա­նու­թյու­նը ԻՀՊԿ-ն Ադրբեջանի հետ սահման է տեղափոխել հիմնականում հարձակողական բնույթի զինտեխնիկա և մարդկային ուժ Սյունիքի մարզպետի հետախուզվող որդին տեղափոխվել է «Արմավիր» ՔԿՀ Ինչո՞ւ պատվաստված մարդկանցից չի պահանջվում ՊՇՌ թեստ, եթե պատվաստումը չի բացառում վարակման փաստը Իշխանությունը նպատակ է դրել առաջիկա 3 ամիսներին մարզերը բոլոր համայնքներով վերցնել իր վերահսկողության տակ «Կամ խոսիր թուրքերեն, կամ լռիր». ռասիստական գրություններ Թուրքիայի դպրոցներից մեկում Քաղաքացիներն ահազանգում են՝ անձնագիր չեն տրամադրում. Որն է պատճառը Գնել Սանոսյանը մտածում է՝ «վարչապետն ով է, որ ես նրա որոշումները կատարեմ. Էդգար Ղազարյան Ադրբեջանական ծանր զինտեխնիկան՝ Հայաստանում, և Սյունիքով միջանցք. Փաշինյանը հստակ խոստումներ է տվել. Աննա Մկրտչյան «Ինչպիսին տվյալ ժամանակի իշխանությունն է, այնպիսին էլ՝ ժողովուրդն է, և ոչ երբեք հակառակը»․ Կարեն Ճշմարիտյան Պատերազմից խուսափող, «անգյալության» ձգտող էլիտաներն իրենց ժողովուրդներին տանում են ոչնչացման Զորավարժությունների ուղերձներից մեկն էլ հայ-իրանական սահմանի անվտանգության խնդիրն է Երկիրը պատերազմի մեջ է, իսկ ղեկավարը՝ էմոցիոնալ տատանումների. Արամ Վարդևանյան Սև լճի տարածքում ադրբեջանական բլոկ-պոստում ադրբեջանցի զինվոր է ինքնասպան եղել «Թուրքական Բայրաքթարների դեմ կարող են պատժամիջոցներ կիրառվել». Նաիրա Զոհրաբյան «Լեգիտիմությունը նման է նիզակի. նրա վրա կարող ես հենվել, բայց նստել չարժե». Ալեքսանդր Հարությունյան «Պատկերացնում եք չէ, թե ի՞նչ կարող է լինել …». Սոֆյա Հովսեփյան Շատերի համար հասկանալի դարձավ, որ Նիկոլ Փաշինյանը հեղափոխական չէ, նա ինչ-որ այլ նպատակներ ունի. Գրիգորի Տրոֆիմչուկ ԱԺ-ում քննարկում են կորոնավիրուսային համավարակով պայմանավորված խստացումները ԱՄՆ-ի Կոնգրեսում ընդունվեցին հայանպաստ օրինագծեր Գևորգ Էմին-Տերյանը 24 ժամ է տվել ԵՊՀ ռեկտորի պաշտոնակատար Հովհաննես Հովհաննիսյանին «Նրանք բովանդակությամբ, արժեհամակարգով լակոտ են և նրանք հիմա իշխանության են». Վահե Բեգոյան Փաշինյանի սրբությունը Ստալինն է. նա լրտես է, սրանք ուզում են հայը պանդուխտ դառնա. Պարույր Հայրիկյան Բաքուն կրակ է բացել իրանական ուղղաթիռի ուղղությամբ Կալանավայրերում դժգոհություն է հասունանում իշխանությունների դեմ Հնա­րա­վոր են լուրջ դի­մադ­րու­թյուն­ներ ու «բո­լո­լա­ներ» Հովիկաղազարյանական ընկալումը Ում շահն է սպասարկում այսօրվա կառավարությունը Հերթական կերուխումը «կարևորագույն» միջոցառումից հետո Ընդդիմության առաջարկը խլել են Տիգրան Արզաքանցյանը շարունակում է «հաղթարշավը» Իրանցի վարորդներին ծախսեր են պարտադրվում. դանդաղել է իրանական բեռնատարների տեղաշարժը. ՀՀ–ում Իրանի դեսպանատուն Այս շաբաթ երկկողմ հանդիպումներ կունենանք հայերի և ադրբեջանցիների հետ և նույն առաջարկը կանենք այնտեղ. Պետդեպի պաշտոնյա Փորձում են ստեղծել սպասարկման ոլորտում աշխատող մի նոր ազգ. Գեղամ Նազարյան Կառավարության նախագծում չկա որեւէ բան, որը կարող է խոսել հանրային շահերի պաշտպանության մասին Ադրբեջանի արտգործնախարարը ՎՈւԱՄ-ի գործընկերներից պահանջել է «ճնշում գործադրել Հայաստանի վրա» Թուրքիայի եւ Ադրբեջանի նախագահները հասկանում են նոր հնարավոր էսկալացիայի գինը. փորձագետ Բազմաթիվ հարցեր, որոնք չեն կարող մնալ անպատասխան. Էլինար Վարդանյան ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը նախատեսում է վերսկսել բանակցությունները Ադրբեջանի եւ Հայաստանի արտգործնախարարների հետ «Մեր քաղաքացիները պետք է անհապաղ ազատ արձակվեն». Իրանի դեսպանատունը՝ ձերբակալված իրանցի վարորդների մասին Իտալական մաֆիան կասկածվում է համավարակից հարստություն դիզելու ցանկության մեջ Թալիբները ուժայինների շարքերում չեն հանդուրժի մարդկանց, ովքեր մերկացվել են կոռուպցիայի եւ անբարո վարքի մեջ Կազմակերպիչները, տեղյակ լինելով իմ վերաբերմունքին, առաջինը ինձ էին հրավիրել մասնակցելու «հանդեսին». Հասմիկ Պապյան Փորձագետ. Հայ-ռուսական միությունը ՌԴ-ի համար միշտ կարեւոր է եղել Հարավային Կովկասում իր ներկայության տեսանկյունից Միրզոեւա. ՀՀ ոստիկանությունը սխալ տվյալներ է տրամադրել ազգային փոքրամասնությունների ներկայացուցիչների թվի վերաբերյալ Եղանակը Հայաստանում. օդի ջերմաստիճանը կտրուկ կնվազի Ասորիները ԱԺ-ի դիմաց բողոքի ակցիա են իրականացրել. Նրանք բողոքում են Դիմիտրով գյուղը «խոշորացնելու» դեմ Forbes․ Աշխարհի ամենաթանկ մարզական ակումբների տասնյակը Սուդանում ձերբակալվել են պետական ​​հեղաշրջման բոլոր մասնակիցները Freedom House․ Հայաստանը 4 հորիզոնականով իջել է ինտերնետի ազատության վարկանիշում ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատը կքվեարկի հայ ռազմագերիների ազատ արձակման հարցով Այս շաբաթ երկկողմ հանդիպումներ կունենանք հայերի և ադրբեջանցիների հետ և նույն առաջարկը կանենք այնտեղ. Պետդեպի պաշտոնյա Զանգել է ոստիկանություն եւ հայհոյել ՀՀ վարչապետին ու քաղաքական գործիչներին Նիկոլի խրամատները գլխին փուլ են գալիս. Խաչիկ Մանուկյան Նիկոլը երեկվա ելույթով մեզ նախապատրաստեց նոր պարտության. Հայկազուն Ալվրցյան Գործատուն չի կարող աշխատանքից ազատել չթեստավորվելու դեպքում. Ժորա Սարգսյան Պուտինը ՀԱՊԿ-ում ՌԴ մշտական լիազոր ներկայացուցիչ է նշանակել Միքայել Աղասանդյանին Ինչպիսի՞ տուգանքներ են նախատեսվում հոկտեմբերի 1-ից ուժի մեջ մտնող կանոնը խախտելու դեպքում Ռուսաստանցի փորձագետ. Պատերազմը Ղարաբաղում հարվածել է տարածաշրջանում Ռուսաստանի հեղինակությանը Իրավապահ ու ուժային համակարգի ներսում բացասական են վերաբերվել պարգևներ ստանալուն Հրատապ լուրեր Նոր Հայաստանից Իշխանական թիմում ուղղակի իրար ատում են Թուրք-ամերիկյան խմբերը 2007 թ-ից ի վեր 2․2 միլիոն դոլար են նվիրաբերել քաղաքական գործիչներին. Հարութ Սասունյան Ադրբեջանի իշխանությունները շանտաժի են ենթարկում ԱՄՆ-ին եւ սպառնում հրաժարվել ԵԱՀԿ ՄԽ ձեւաչափից Զարուհի Փոստանջյանը պահանջում է քրգործ հարուցել իր իրավունքները եւ ազատությունները սահմանափակող ոստիկանների նկատմամբ Անօդաչուների շոուի եւ մնացածի մասին Անահիտ Սիմոնյանը՝ Հայկոյի առողջական վիճակի մասին Իսրայելը մեղադրել է Իրանի նախագահին ստի եւ ցինիզմի մեջ Ապարանի եւ հարակից գյուղերի ասֆալտը կփռի Ալեն Սիմոնյանի եղբոր ղեկավարած ընկերությունը. hetq.am Պերմի բուհում հրաձգության հետեւանքով տուժածների թիվը հասել է 43-ի Քաղաքային տրանսպորտի թվաքանակը կրճատվել է
Հարցում

Թանգարանի մոտ հրթիռ պայթեց, ամբողջը ջարդեց, ավերեց. Շուշիի թանգարանի փրկված մոտ 170 գորգի ճակատագիրն օդում կախված է՝ Երևանում շենք չկա

44-օրյա պատերազմի թեժ օրերին «Շուշիի գորգերի թանգարան»-ից մեծ դժվարությամբ, գիշերով, պայթող արկերի տակ փրկված մոտ 170 գորգ ժամանակավոր տեղ է գտել Երևանում՝ Ալեքսանդր Թամանյանի անվան ճարտարապետության ազգային թանգարան-ինստիտուտում:

Շուշիի գորգերի թանգարանի տնօրեն Վարդան Ասծատրյանն անձամբ է հավաքել հարյուրամյակների պատմություն ունեցող գորգերն ու գրի առել դրանց պատմությունը:

Նրա հետ 168.am-ը զրուցել է թանգարանի ստեղծման, գորգերի ձեռքբերման, պատերազմից հետո ստեղծված իրավիճակի և նոր թանգարանի կարևորության մասին:

– Պարո՛ն Ասծատրյան, թանգարան բացելու գաղափարն ինչպե՞ս առաջացավ. գորգերի ընդհանուր պատմությունն ուսումնասիրելուց հետո՞:

 – Երիտասարդ տարիքից հին սիմվոլիզմն ուսումնասիրում էի. գեղանկարչություն, հին իրեր և այլն, իսկ գորգերի թանգարան բացելու գաղափարն ինձ համար կարևոր դարձավ, քանի որ պարզ տեսնում էի, թե ինչպես են ուզում մեր ժողովրդից այդ մշակութային շերտը յուրացնել: Տարբեր ցեղեր 100 տարի առաջ որոշեցին հիմնել Ադրբեջան անունով պետություն, և քանի որ ամեն պետություն իրեն բնորոշ կատեգորիաներ ունի, նոր պետությանը մշակութային հիմքեր են պետք, իրենք որոշեցին հայերից յուրացնել նաև գորգարվեստը:

Խորհրդային ժամանակահատվածում շրջում էին գյուղերում, հայկական ընտանիքներից ձեռք էին բերում գորգերը, տանում Բաքու: Իրենց ակադեմիական առաջին աշխատանքը՝ «ադրբեջանական գորգ» հասկացությունը, 1961 թվականին է եղել, ու այդ ժամանակահատվածից սկսեցին քայլեր կատարել: Այսօր էլ լավ հաջողությունների են հասել, ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ում կարողացել են գրանցել նման՝ «ադրբեջանական գորգ» հասկացություն: Սակայն իրենց աշխատանքը լրիվ առոչինչ կդառնա, եթե մենք բոլորս՝ գիտնականների հետ միասին, սկսենք իրենց հետ փաստերով խոսել: Թանգարանի ամենանոր գորգը 120 տարեկան է, էլ չեմ խոսում 17-19-րդ դարերի գորգերի մասին, որ ունենք մեզ մոտ:

Քանի որ ես տեսնում էի, թե ինչպես էին գորգերը հանվում Արցախից, պարզ հասկանում էի, որ եթե նմուշները սկզբնաղբյուրներից կտրվեն, հետագայում չես կարողանա ապացուցել, որ դա մերն է: Ամենաճիշտ ապացույցը ժողովուրդը, ընտանիքներն են, և ես սկսեցի դրանք ձեռք բերել գյուղերից, արձանագրել, թե որ գյուղից է, ու եթե ընտանիքը հայտնի է, ապա՝ որ ընտանիքից է: Դա է այս թանգարանի ստեղծման պատճառը:

 – Գորգերը հիմնականում գնե՞լ եք, թե՞ նվիրել են:

– Նվիրած գորգերը մեկ տոկոս էլ չեն կազմում: 2-3 նման գորգ կա, իսկ մեծ մասը գնել ենք: Սրանք Արցախում մնացած վերջին գորգերն են, որոնք ԽՍՀՄ տարիներին ընտանիքները չեն վաճառել ադրբեջանցիներին: 1994 թվականից հետո էլ Երևանից եկած գորգավաճառներին չեն վաճառել: Չեն ուզել իրենց գորգերը, այսպես ասած, «շուկայի բերան տան»: Եվ, իմանալով, որ գորգերի թանգարան եմ ստեղծում, ու ինձ էլ ճանաչում էին, վաճառեցին: Եվ քանի որ մարդկանց գույքն էր, մի քիչ ճիշտ չէր, որ նվիրեին:

– Դուք տնտեսագետ, իրավաբան, միջազգային իրավունքի մասնագետ եք, գործարար: Հասկացել եք, որ մշակութային ժառանգություն է, պետք է պահպանվի, սակայն շատ գործարարներ կարծես թե այդպես չեն մտածում. շատ հուշարձանային տարածքներ են վերացնում իրենց բիզնեսի համար: Իսկ թշնամի երկրում, օրինակ, հակառակն է, կա ֆինանսական օժանդակություն՝ անգամ յուրացրածը ներկայացնելու համար: Ինչո՞ւ է սա մեզ մոտ բացակայում. Դաստիարակությա՞ն, կրթությա՞ն խնդիր է:

– Ադրբեջանում պետական ֆինանսավորում է, իսկ մեզ մոտ պետությունը դրանով չի զբաղվել՝ սկսած խորհրդային ժամանակներից մինչև վերջերս: Հուսով եմ՝ քաղաքական որոշում կկայացնեն և մշակութային ժառանգությունը կսկսեն պահպանել:

Ինչ վերաբերում է գործարարներին, դե, դա մարդու աշխարհայացքից է կախված: Ընտրության իրավունքը բոլորին տրված է. մեկն այս ճանապարհն է ընտրում, մյուսը՝ այն: Ավելի լավ կլիներ, որ այդ գործարարների մի մասը գոնե ուշադրություն դարձներ այս թեմային: Օրինակ, հիմա ես նեղված եմ միջոցների առումով, քանի որ պատերազմի ժամանակ շատ բան կորավ: Գումարը, պաշտոնը, ամեն ինչ ավարտվում է, մարդու անունն է մնալու, որը կաշխատի իրենց երեխաների համար: Ինձ թվում է՝ ամեն մարդ պետք է հասկանա, որ իրենից հետո պետք է անուն թողնի, քանի որ կյանքը շարունակվում է, երեխաները չպետք է ամաչեն իրենց ծնողներից:

– Դուք 44-օրյա պատերազմի օրերին դժվարությամբ կարողացել եք մոտ 170 գորգ փրկել: Մեր մշակութային ժառանգության մեծ մասը մնաց Շուշիում, ու երբ խոսում ես ոլորտի ներկայացուցիչների հետ՝ ասում են, որ ինչ կար՝ այնտեղ էին տարել, չէին կարծում, որ Շուշին կընկնի: Ինչպե՞ս հասկացաք, որ հենց Շուշիին է վտանգը սպառնում:

– Թանգարանային աշխատանքն ունի հստակ արարողակարգ: Հայտնի է՝ եթե պատերազմը սկսվել է, ապա բոլոր նմուշները պետք է ճիշտ ձևով փաթաթվեն, պահեստավորվեն: Եթե վտանգն ավելի է մեծանում, ապա պետք է տարհանվեն: Պարզ է, պետք է ասեն, որ չէինք պատկերացնում, և այլն: Բայց ես պարզ տեսնում էի: Տարհանումը չէի ուզում շուտ անել, որպեսզի խուճապ չառաջացնեմ: Բայց վերջին օրերին արդեն պարզ էր, որ Շուշիի ուղղությամբ են գալիս:

Թանգարանի մոտ հրթիռ պայթեց, ամբողջը ջարդեց, ավերեց, քաղաքում ոչ մի պետական վերահսկողություն չկար, ես եկա ու կազմակերպեցի տարհանումը: Մեր Մշակույթի նախարարին ասել եմ, մեքենա են տրամադրել, տեղափոխել ենք գորգերը:

– Գորգերն այս պահին ցուցադրվում են Ալեքսանդր Թամանյանի անվան ճարտարապետության ազգային թանգարան-ինստիտուտում: Շենք տրամադրելու համար Դուք որևէ առաջարկ արե՞լ եք կառավարությանը:

– Չէ, հույսս իրենց տրամաբանական մտածելակերպի վրա է: Բոլորի համար պարզ է, որ այս հարցը պետք է լուծվի: Հույսս չեմ կորցնում, կարծում եմ՝ տրամաբանական որոշում կկայացնեն:

Սա թանգարան է, սովորական հավաքածու չէ: Բոլոր տեղերում գորգերը կոլեկցիոն նմուշներ են, մի քանի ձեռք անցած, վերջում թանգարանում հայտնված: Մեզ մոտ հենց սկզբնաղբյուրներից ձեռք բերված գորգեր են, ու արձանագրված է, թե որ գյուղերից են:

Թանգարանային նմուշը հստակ կարգավիճակ ունի. պետք է իմանաս սկզբնաղբյուրը և ծագումնաբանությունը: Եթե չգիտես՝ աշխարհում աճուրդներում հիմա հազարավոր գորգեր կան, վաճառում են, կարող ես գումար ներդնել, բերել: Իսկ դա թանգարան չէ, հավաքածու է: 

Իսկ ես հենց նպատակադրված թանգարան էի ստեղծում, դրա համար բոլորն արձանագրում էի: Ուսումնասիրել եմ թանգարանային աշխատանքը, հետո՝ արել: Նմուշներից յուրաքանչյուրը բացառիկ է ոչ միայն թվագրությամբ, այլև պատմությամբ։ Մի գորգ կա՝ երկու կտոր էր: Ինձ ասացին, որ Արցախի Մարտունի քաղաքում գորգ կա, գնացի այդ մարդկանց տուն, համաձայնեցին մեզ տրամադրել այդ գորգը: Մի կտորը ձեռք բերեցինք, հարցրի՝ բա մյուս կտորը որտե՞ղ է, ասաց՝ մի քիչ ներքև մեր բարեկամների տանն է, ասացի՝ զանգեք, զգուշացրեք, որ գնանք, պատասխանեցին՝ մենք իրենց հետ չենք խոսում: Հարցնում եմ, թե պատճառը ո՞րն է, ասացին՝ մեր պապիկները կռվել են: Տոհմերը պապիկների պատճառով իրար հետ չէին խոսում:

Գնացի իրենց այդ բարեկամի տուն, խոսեցի, գորգի մյուս հատվածն էլ նրանք տրամադրեցին: Վերջում ասացի՝ պապիկներ են, միմյանց հետ կռվել են, իսկ դուք արդեն ընտանիք, երեխաներ, թոռներ ունեք, ամոթ է այսպես, ու գնացի: Մեկ շաբաթից զանգեցին՝ արդեն իրար հետ կերած-խմած, ուրախ: Ինձ շնորհակալություն էին հայտնում, թե՝ լավ է՝ եկաք, մենք իրար հետ արդեն նորմալ հարաբերություններ ունենք: Այս գորգի միացումը բերեց այդ ընտանիքների միացմանը: Գորգը 1900-1910թթ. է:

– Գորգերին անհրաժեշտ են պահման հատուկ պայմաններ, գուցե վերանորոգման կարիք է պետք, ինչպե՞ս է այստեղ դա արվում:

– 6 ամիս է՝ այստեղ են, պայմաններն աշխատում ենք պահել, ու երբ որոշում լինի, թե որտեղ պետք է ցուցադրվեն, այնտեղ արդեն ջերմությունը, խոնավությունը և այլ չափանիշները հստակ կպահպանվեն:

Հետևեք մեզ Telegram-ում
website by Sargssyan