Իշխանությունը կառավարման ձախողումները հիմա էլ փորձում է ծածկել հաստիքների զանգվածային կրճատումներով. ՀՅԴ-ական տնտեսագետ

Բազմիցս ենք անդրադարձել պետական կառավարման համակարգի արդյունավետության կարեւորությանը, ցույց ենք տվել առկա խնդիրները, դրանց շարունակվող բնույթն ու խնդրահարույց նոր դրսեւորումները: ՀՅԴ Բյուրոյի տնտեսական հետազոտությունների գրասենյակի ծրագրերի համակարգող Թադեւոս Ավետիսյանն անդրադարձել է պետական կառավարման համակարգում առկա խնդիրներին, քողարկման իմիտացիաներին եւ դրանց վերաբերյալ ականջահաճո խոստումներին:

Թադեւոսյանը հիշեցրել է, որ բազմիցս առաջարկվել է այս ոլորտի բարեփոխումների համար իրական անհրաժեշտ քայլերն ու դրանց առաջնահերթությունները՝ մասնագիտական օբյեկտիվ հենքի վրա:

ՀՅԴ Բյուրոյի տնտեսական հետազոտությունների գրասենյակի՝ թեմային առնչվող դիտարկումները՝ ստորեւ.

«Թեման շարունակում է արդիական մնալ: Պաշտոնական վերջին կցկտուր տեղեկություններով պարզ է դառնում, որ կառավարման համակարգի կառուցվածքի խնդրահարույց փոփոխություններից, բարձրաստիճանների աննախադեպ բնույթի եւ խնդրահարույց պարգեւատրումներից հետո՝ գործող իշխանություններն արդեն ձեռնամուխ են լինում պետական ծառայության հաստիքների զանգվածային կրճատումներին: Դեռեւս թաքուն՝ նոր թափ է առնում «օպտիմալացումը»:

Միանգամից հարկ է նկատել՝ իշխանափոխությունից հետո կառուցվածքային այդ փոփոխությունները, առանց անհրաժեշտ լուծումների պետական գործառույթները մասնավորին պատվիրակելու փորձարկումները, բարձրաստիճաններին ամեն ամիս պարգեւատրելը, պետական կազմակերպությունների կամ դրանց առանձին ստորաբաժանումների լուծարումները, ի վերջո՝ աշխատատեղերի փաստացի կրճատումները ինքնին չէին կարող համարվել համակարգային օպտիմալացում եւ իրականում չեն հանգեցրել պետական համակարգի արդյունավետության բարձրացմանը:

Նորից պետք է հիշեցնել՝ օպտիմալացման գործընթացները միագործոն չեն եւ համակարգային առումով սխալ է դրանց հանգուցալուծումը անսահման պոպուլիզմով եւ ընդհանրական տպավորություններով: Օրինակ՝ «համակարգն ուռճացված է, պիտի կրճատվի»: Ակնհայտ է, որ այս մոտեցմամբ եւ ավելորդ շտապողականությամբ, օբյեկտիվորեն առաջ են գալու համակարգային՝ չլուծված ավելի շատ խնդիրներ:

Պետական հատվածի աշխատատեղերի կրճատումը տրամաբանորեն պետք է ածանցվի օպտիմալացման հիմնական գործընթացներից եւ ինքնաբերաբար պետք է հանդիսանա վերջին փուլը:

Նախ` պետք է հստակ ու չափելի ուրվագծվեն երկրի հետագա զարգացման ծրագիրը եւ պետության դրական պարտավորությունները՝ պետության կարգավորիչ ու մասնակցային դերակատարումը հանրային կյանքում:

Հետո անհրաժեշտ է սահմանել պետական համակարգի գործառույթների համալիր շրջանակը, դրանց բովանդակային մանրամասն նկարագրերը: Դրան համապատասխան՝ նոր հնարավոր կլինի ձեւավորել պետական կառավարման համակարգի ամբողջական կառուցվածքը:

Միայն հիմնարար այս քայլերի արդյունքները կարող են բավարար լինել՝ մշակելու գործող համակարգը նորին փոխարկելու արդյունավետ մոդելը: Հենց այս մոդելը կարող է լիարժեք ներառել պետական տարբեր մարմինների միջեւ եւ դրանց ներսում պետական ռեսուրսների վերաբաշխումն ու նախատեսվող գործառույթների հետ արդյունավետ հավասարակշռումը: Վերջինս, բնականաբար, պետք է հիմնված լինի խորքային վերլուծությունների, իրատեսական հաշվարկների ու կանխատեսումների վրա: Այսպիսով` տեսանելի կդառնան պետական այն ռեսուրսները, այդ թվում՝ աշխատատեղերը, որոնք անխուսափելիորեն ենթակա են վերաբաշխման կամ կրճատման:

Ցավոք նորից արձանագրում ենք, որ վերը նշված նվազագույն անհրաժեշտ քայլերն արված չեն եւ գործող իշխանություններն առանցքային այս գործընթացներում «կառքը ձիերից առաջ է դրել»:

Պակաս կարեւոր չէ նաեւ առարկայական այն հանգամանքը, որ օպտիմալացման արդյունավետությունն ուղղակի պահանջում է հաստիքների կրճատման դեպքում աշխատանքը շարունակող մասնագետների մրցակցային, արդար ընտրություն: Նախապատվությունը պետք է տալ հանրային ծառայողի մասնագիտական եւ մարդկային որակներին, օբյեկտիվ գնահատված մասնագիտական ունակությունների համապատասխանությանը զբաղեցվող պաշտոնին, այլ ոչ թե՝ կուսակցական պատկանելությանը կամ «խնամի-ծանոթ-բարեկամ» կապերին:

Այս կարեւոր եւ բարդ գործընթացները յուրաքանչյուր դեպքում որոշում կայացնողներից անշեղորեն պահանջում են այն գիտակցումը, որ հանրային ծառայողի պրոֆեսիոնալիզմը կուսակցական պատկանելիություն չունի, ազգակցական, բարեկամական կապեր չի ճանաչում:

Սակայն իշխանափոխությունից հետո վարվող կադրային քաղաքականությունը եւս փաստում է հակառակի մասին՝ իրականում այդ գիտակցումն այդպես էլ չկա:

Մյուս կողմից՝ չպետք է որեւէ կերպ ընդհանրացվեն եւ թերագնահատվեն պետական հատվածի աշխատատեղերի կրճատման ուղղակի եւ էական սոցիալական հետեւանքները: Այս գործընթացներում անհրաժեշտ է ունենալ սոցիալական իրական բաղադրիչ: Պետք է ցուցաբերվի զբաղվածության ապահովման անհատական մոտեցում՝ աշխատանքը կորցնելու ռիսկ ունեցող անձանց նկատմամբ: Իրականում անտեսված է նաեւ այս բաղադրիչը:

Հույսը միշտ կա …»: