Ապրում ենք` «ինչ լինում է, թող լինի» սկզբունքով

Ինչ եղավ նախկինում հերոսներ ունեցող հասարակության հետ: Այս թեմայի շուրջ զրուցել ենք հոգեբան Արկադի Մեհրաբյանի հետ։

- Այսօր դժվար է հասկանալ, թե ովքեր են հայ մարդու համար հերոս։  Այս խնդիրը Ձեզ ծանո՞թ է։ 

- Ես հասարակության մեջ ոչ մի զարգացում չեմ տեսնում՝ հասարակության 80%-ը իներտ վիճակում է ապրում ՝ իրենց համար: Անտարբեր` շուրջը կատարվող իրադարձությունների նկատմամբ։ Այս դրսևորումները ինձ ծանոթ են, բայց մասշտաբներն անհանգստացնող են։

- Մեր հասարակությունը բազմաշերտ է, բայց այս բազմազանության ֆոնին միևնույնն է` ժամանակին հասարակությունը ուներ համընդհանուր հերոսներ, օրինակ՝ հայրենիքի համար զոհված զինվորը, հրամանատարը, բայց այսօր տեսնում ենք, որ այս արժեքները կորել են։ Ինչո՞ւ։

- Ես խոսքիս սկզբում  նշեցի` սա այդ իներտության արդյունքն է, որ ոչ ոքի հետաքրքիր չի և ոչ ոք չի զբաղվում այս հարցերով։ Նախկինում արժեհամակարգերը ներդրված էին պետության կողմից: Թե կրթական համակարգը, թե սոցիալական առումով,  կային արժեքներ, որ ընդգծվում էին պետության կողմից։ Մանկուց երեխաներին ծանոթացնում էին անհատներին, նրանց կերպարը, մոտեցումները պետության նկատմամբ, և դա միայն զինվորը չէր, նաև ցույց էր տրվում գիտնականի, բժշկի, ուսուցչի, անհատների, այլ  կերպարները։ Այսօր ոչ ոք  հոգ չի տանում, որ այս կերպարների մասին շարունակական խոսեն, իսկ ինքնուրույն մարդը չի կազմակերպվում և չի էլ կարող կազմակերպվել, լուծել այս խնդիրը,  երբ չկա պետական աջակցություն։ Արդյունքում, հասարակությունում մեծ բաց է առաջանում և լրացնել հետագայում այդ բացը դժվար է։

- Ինչու՞ մենք հասանք այս իրավիճակին:

- Այնպես չէ, որ մենք այս իրավիճակում չենք եղել, և սա նոր երևույթ է։ Մենք դարեր շարունակ եղել ենք այս իրավիճակում՝ 1700-1800 տարի։ Այս իրավիճակը ավելի խորացավ նաև այն ժամանակ, երբ մի քանի անգամ մենք կորցրեցինք մեր պետականությունը, նրանից հետո եկան խորհրդային կարգերը, որի ժամանակ սահմանվեց գաղափարախոսություն, բայց այն հայկական չէր։

- Այս իրավիճակից դուրս գալու համար ինչպիսի՞ լուծումներ եք տեսնում և ինչպիսի՞ մտավախություններ ունեք։

- Մտավախությունն այն է, որ մենք մեր ձեռքերը լվացել ենք պետությունից՝ մեր վեջը չի, թե ինչ տեղի կունենա պետության հետ։ Ժողովրդի մոտ կա կարծիք, որ մենք ոչինչ չենք կարող փոխել, և ապրում ենք` ինչ լինում է, թող լինի սկզբունքով։ Այս իրավիճակում ռիսկերը շատ մեծ են և վտանգավոր են պետության հետագա գոյության համար։ Այդ ռիսկերից կարող ենք համարել պետության կորուստը։ Ազգը, որպես այդպիսին, չի վերանա, քանի կան լեզուն, որը իներցիայով է փոխանցվում սերունդներին, բայց պետությունը, որպես մարմին, վերանալու ռիսկի տակ է հայտնվում, քանի որ ոչ ոքի այն չի հետաքրքրում։ Պետության մեջ են մտնում ինստիտուտները, հողը, որի մասն էր նաև Արցախը, որի կորուստը մեծապես ցավ չպատճառեց հասարակության լայն շերտերին։ Եվ այս պայմաններում ինչ էլ կատարվի հասարակության կողմից ընդդիմախոսություն  չի լինելու, քանի որ չկա հասարակական պահանջ։ Իշխանություններից չի պահանջելու պահպանել ազգային արժեքները, պահպանել հայրենիքը, պահպանել հերոսի կերպարը, սինվոլիզմ ներկայացող կոթողները։ Դրա համար էլ ով ինչ ուզում է` անում է, և չի կրում պատասխանատվություն։