Որքա՞ն ժամանակ կարող է մարդն առանց քնի դիմանալ

1963 թվականին Կալիֆոռնիայում զարմանալի դեպք է գրանցվել՝ 17-ամյա Ռենդի Գարդները 11 օր 25 րոպե չի քնել՝ հանուն դպրոցական գիտական տոնավաճառի նախագծի՝ սահմանելով արթուն մնալու համաշխարհային ռեկորդ։

23 տարի անց գրանցվել է եւս մեկ նմանատիպ դեպք, սակայն 1997 թվականին Գինեսի ռեկորդների գիրքը դադարել է ընդունել ամենաերկար արթնության համար դիմումները՝ իր որոշումը բացատրելով որպես «քնի պակասի հետ կապված բնածին վտանգներ», գրում է Live Science-ը։

Բայց որո՞նք են այդ վտանգները:

Մասնագետները նշում են, որ յուրաքանչյուր 24 ժամը մեկ նույն ընդմիջումով մարդկանց անհրաժեշտ է վեցից ութ ժամ մշտական ​​քուն: Բայց հազվադեպ չէ, որ մարդիկ, հատկապես ուսանողները, աշխատում են ամբողջ գիշեր եւ արթուն են 24 ժամ:

Քնի պակասի այս փուլում կարող է դժվար լինել քունը արթնանալուց տարբերել, ասում է բժիշկ Օրեն Քոհենը: Երբ ինչ-որ մեկը սկսում է 24 ժամ առանց քնի, Քոհենն ասում է, որ նրա ուղեղի ակտիվությունն արդեն իսկ ազդանշան է տալիս, որ նա գտնվում է քնի եւ արթնության եզրին, նույնիսկ եթե թվում է, թե արթուն է:

Սա կոչվում է միկրոքուն: Մարդիկ կարծես արթուն են, բայց նրանց ուղեղն ակամա անցնում է մի տեսակ աննորմալ քնի, որը կարող է ներառել անուշադրության կամ հալյուցինացիաների ժամանակաշրջաններ:

Թեեւ երկարատեւ քնից զրկելը հակասում է ուսումնասիրություններին, կան վկայություններ այն մարդկանց մասին, ովքեր ունեն հազվագյուտ ժառանգական հիվանդություն, որը կոչվում է մահացու ընտանեկան անքնություն: Այս հիվանդներն ունեն գենետիկ մուտացիա, որն առաջացնում է ուղեղում աննորմալ սպիտակուցի կուտակում եւ աստիճանաբար խանգարում է քունը: Նրանք ի վերջո մահանում են, քանի որ աննորմալ սպիտակուցը վնասում է նրանց ուղեղի բջիջները: Այս հիվանդությունն ունեցող հիվանդների մեծամասնությունը մահանում է միջինը 18 ամսվա ընթացքում:

Nature and Science of Sleep ամսագրում հրապարակված 2019 թվականին արված հետազոտությունը ցույց է տվել, որ մասնակիցների զգոնությունը համեմատաբար նորմալ է մինչեւ 16 ժամ քնի պակասը: Սակայն 16 ժամ հետո նրանց ուշադրությունը զգալիորեն ավելացել է եւ նույնիսկ ավելի է վատացել քրոնիկ անքնությամբ տառապողների մոտ։

Քլիվլենդի կլինիկայի տվյալներով՝ 36 ժամ հետո արթուն մարդկանց մոտ կարող է արյան մեջ բորբոքային մարկերների մակարդակի բարձրացում եւ նույնիսկ հորմոնալ անհավասարակշռություն եւ նյութափոխանակության դանդաղում:

Կարեւոր է իմանալ, որ վաղը կամ հանգստյան օրերին չեք կարող փոխհատուցել բավարար քունը: Քնի պակասը կուտակային է, ուստի նրանց մոտ, ովքեր չեն քնում, զարգանում է մի տեսակ քնի պակասություն, եւ յուրաքանչյուր կորցրած քնի վերականգնման համար պահանջվում է ութ ժամ քուն, ասում են մասնագետները: