Դաշնակիցներ Թուրքիայի եւ Ռուսաստանի միջեւ բախումն անխուսափելի է
Դարերի ընթացքում առնվազն 12 անգամ միմյանց դեմ մարտնչած Թուրքիան եւ Ռուսաստանը դժվար թե դաշնակիցներ դառնան, գրում է Arab News-ը:
2015-ին, երբ Թուրքիան խոցեց ռուսական ռազմական ինքնաթիռը, նրանց միջեւ ցանկացած համաձայնագիր ավելի անհավանական էր թվում: Իսկ Ռուսաստանի դեսպան Անդրեյ Կառլովի սպանությունը մեկ տարի անց պատերազմի պատրվակ դարձավ:
Զարմանալի է, սակայն այդ ժամանակվանից ի վեր իրականությունն այն է, որ նրանք ավելի են մտերմացել միմյանց հետ: Մինչ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը փորձում է սեպ խրել Թուրքիայի եւ ՆԱՏՕ-ում նրա դաշնակիցների միջեւ, պետք է տեսնել, թե ինչպես են պահպանվում հարաբերությունները պատմական հակառակորդների միջեւ:
Նրանից 17 կմ քառակուսի կիլոմետր տարածքով դեպի հյուսիս` Ռուսաստանը Թուրքիայի համար անշարժ իրողություն է: Կրեմլի համար իրենց ազդեցությունը վերականգնելու 80 միլիոն մահմեդականների ձգտումը սպառնալիք է Ռուսաստանի ազդեցության ավանդական ոլորտի համար:
Հենց Կովկասում են տարածաշրջանային այս երկու հսկաների հավակնությունները շփվում միմյանց հետ: Չնայած Թուրքիան Վրաստանին տեսնում է որպես ՆԱՏՕ-ի պոտենցիալ դաշնակից, Ռուսաստանը երկար ժամանակ Կովկասը դիտում էր միայն որպես հաճախորդ-պետություններ, որոնք կարճ շղթայով են կապված:
20-րդ դարի սկզբից ոչ մի անգամ Թուրքիան չի մտածել Ռուսաստանին հակադրվելու մասին, որպեսզի արեւելքում վերամիավորվի իր թուրք եղբայրների հետ: Սակայն անցյալ տարվա իրադարձությունները ցույց տվեցին, որ նա պատրաստ է մտնել հակամարտության մեջ, որն իրականում մերձեցրեց երկու կողմերին:
Թուրքիայի միջամտությունը 2020թ․ Լեռնային Ղարաբաղի պատերազմին, իրավիճակը սրելու փոխարեն, իրականում հանգեցրեց խաղաղ պայմանագրի եւ տարածքների վերագծման: Պուտինը իր հանդուրժողականությունը Թուրքիայի ռազմական արկածախնդրությունների հանդեպ ամփոփեց նոյեմբերին հայտարարելով. «Այսօր նրանք (Ֆրանսիան եւ Գերմանիան) համատեղ կատարում են իրենց պաշտպանական եւ անվտանգության պարտականությունները ՆԱՏՕ-ում, ինչպես անհրաժեշտ են համարում: Ինչո՞ւ մենք (Ռուսաստանը եւ Թուրքիան) չենք կարող նույնը անել»:
Հայտարարությունն ընդգծում է, թե ինչու հաշվարկով այս ամուսնությունը Կրեմլի համար այսքան նշանակություն ունի՝ ավելի ու ավելի բազմաբեւեռ աշխարհում Ռուսաստանը կարող է ինքն իրեն նախագծել միայն այլ տերությունների հետ հարաբերությունների ուսումնասիրության միջոցով: Թուրքիայի հետ մի տեսակ դաշինքը ոչ միայն սահմանափակում է Ռուսաստանի ազդեցության ոլորտում միջամտելու այլ տերությունների հնարավորությունները, այլ նաեւ ունի ՆԱՏՕ-ն խարխլելու հավելյալ արժեք:
Եթե կործանիչներով ճգնաժամը շրջադարձային պահ էր Ռուսաստանի հետ Թուրքիայի հարաբերություններում, դա նաեւ ցույց տվեց, որ Սիրիան կարող է հանդես գալ որպես մոդել այն բանի, թե ինչպես նրանք կարող են աշխատել միասին՝ այլ տերությունների հաշվին:
Ապահովելով Ասադին աջակցելու կենսական ուղին՝ Ռուսաստանը գործեց միջազգային կարծիքին հակառակ՝ միաժամանակ ընդլայնելով իր ներկայությունը աշխարհի այն մասում, որը շատ առումներով բացառապես ամերիկյան մտահոգությունն էր: Իսկ Թուրքիային հնարավորություն տալով հաղթել իր քուրդ թշնամիներին՝ Կրեմլը կարողացավ իրեն դրսեւորել որպես գործնական դաշնակից:
Եթե Վաշինգտոնի հետ Անկարայի հարաբերությունները որոշվում են անձի, ընտրությունների, ինստիտուտների եւ հասարակական կարծիքի միջոցով, ապա նրա կապերը Ռուսաստանի հետ զուտ անձնական են: Հաղորդվում է, որ հենց Պուտինն է նախազգուշացրել Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանին 2016-ի հեղաշրջման փորձի մասին, եւ հենց նա է շնորհավորել Թուրքիայի նախագահին այն հաղթահարելու կապակցությամբ։
Չնայած այն հանգամանքին, որ վեց տասնամյակ Անկարան արել է անհրաժեշտ ամեն ինչ եվրոպական տնտեսությանը միանալու համար, ԵՄ-ին Թուրքիայի անդամակցության շանսերն այժմ ավելի փոքր են, քան երբեւէ: Սակայն չինական «Մեկ գոտի, մեկ ճանապարհ» նախաձեռնությանը ինտեգրվելու եւ Կենտրոնական Ասիայի թուրքական ժողովուրդների հետ կապերը միաժամանակ ամրապնդելու փոխարեն Ռուսաստանը ավելի կարեւոր նշանակություն է ձեռք բերում Թուրքիայի համար:
Այս միտումը հստակ ընդգծվեց ռուսական С-400 հակաօդային պաշտպանության համակարգեր գնելու որոշմամբ: Սա ոչ միայն Թուրքիային զրկեց հինգերորդ սերնդի ամերիկյան կործանիչներ գնելուց, այլեւ որ ամենակարեւորն է, բոլշեւիկյան Ռուսաստանը 1920-ականներին առաջին անգամ աջակցեց ժամանակակից թուրքական պետությանը Հունաստանի դեմ, Անկարան այնքան համարձակորեն դուրս եկավ արեւմտյան ուղեծրից՝ հօգուտ Ռուսաստանի:
Բախվելով անվտանգության սպառնալիքների` Եվրոպան դժվար թե իրեն թույլ տա կորցնել ՆԱՏՕ-ում մեծությամբ երկրորդ բանակը, մինչդեռ Թուրքիան պետք է հիշի նաեւ Պուտինի նպատակահարմարության մասին՝ Ռուսաստանը Թուրքիայի հետ կաշխատի միայն այն դեպքում, եթե նրա շահերը պահպանվեն:
Չնայած Ռուսաստանի կողմից կանոնների վրա չհիմնված հարաբերություններ պահպանելու ունակությանը, նա չի ապահովում Արեւմուտքի տնտեսական հմայքը՝ այն առեւտրային եկամուտները, որոնք Թուրքիան դժվար թե իրեն թույլ տա կորցնել:
Թեեւ Թուրքիան եւ Ռուսաստանը փորձում էին լեզու գտնել այնտեղ, որտեղ դա հնարավոր է, Անկարան կխուսափի հետագա միջազգային պատժամիջոցների ենթարկվելուց՝ հաշվի առնելով, իր որոշ սուր տնտեսական խնդիրները: Երկու կողմերն էլ այժմ գիտեն, որ իրենք ուժ ունեն եւ, ամենակարեւորը, համարձակություն ունեն դրանք իրականացնելու համար: Բախումն անխուսափելի է: Երկու երկրների ղեկավարներին անհրաժեշտ է միայն նայել պատմությանը, որպեսզի պարզեն, թե դա իրականում որտեղ կարող է տեղի ունենալ՝ Սեւ ծովի շուրջը, Կովկասում կամ Կենտրոնական Ասիայում, որտեղ Թուրքիայի քաղաքականությունը գնալով ավելի է սպառնում Ռուսաստանին:
Իրանի դեմ հարվածների ֆոնին ՀԱԵ Ատրպատականի թեմը դադարեցրել է եկեղեցական արարողությունները
Հայաստանն ու Իրանն աշխատում են սահմանին երկրորդ կամրջի նախագծի վրա
Եվրախորհրդարանի պատգամավորները չեն կարողացել աշխարհի քարտեզի վրա գտնել Իրանը
Իրանի հարստացված ուրանի պաշարները միջուկային օբյեկտների փլատակներում են
Անկանխիկ ստացման եղանակի անցնելու դիմում չներկայացրած կենսաթոշակառուի համար բանկը ընտրել է ՄՍԾ-ն՝ ին...
Եվրամիությունը չի հասկանում Իրանում պատերազմի նպատակները. Կալաս
Երևանում և մարզերում կլինեն էլեկտրաէներգիայի ընդհատումներ
ԱԹՍ-ի հարվածի հետևանքով Դուբայի միջազգային օդանավակայանի մոտ հրդեհ է բռնկել
Մարմնամարզության տղամարդկանց հավաքականը տուն է վերադառնում
Լոնդոնից գնված հայկական եկեղեցու փեղկն ու Արշիլ Գորկու գրաֆիկական աշխատանքն առաջիկա օրերին կցուցադրվ...