Այս փոփոխությունն անընդունելի է. Շուշան Դոյդոյանը` ԶԼՄ օրենքի նախագծի մասին

Արդարադատության նախարարությունը www.e-draft.am հարթակում հանրային քննարկման է ներկայացրել մի շարք օրենքներում՝ այդ թվում նաև ԶԼՄ մասին օրենքում, փոփոխությունների և լրացումների փաթեթ՝ նշելով, որ նախագծերի ընդունմամբ զանգվածային լրատվության միջոցներին անվճար տեղեկատվություն կտրամադրվի իրավաբանական անձանց պետական միասնական գրանցամատյանից։ Փաթեթը նախատեսում է նաեւ ԶԼՄ-ների պետական հաշվառում։ Այս նախաձեռնության, դրա հնարավոր ռիսկերի շուրջ NEWS.am-ը զրուցել է Ինֆորմացիայի ազատության կենտրոնի նախագահ Շուշան Դոյդոյանի հետ:

Ինչպե՞ս եք գնահատում փոփոխությունների այս փաթեթը՝ հատկապես հաշվի առնելով, որ առաջարկվում է նաեւ ձեւավորել ԶԼՄ-ների պետական հաշվառման համակարգ։

Այս փոփոխությունը, որն առաջարկում է արդարադատության նախարարությունը ընդհանրապես անընդունելի է ինձ համար՝ որպես քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցչի եւ ոլորտի մասնագետի: Առաջինը` նախ մի շարք միջազգային կազմակերպություններ` ՄԱԿ-ը, ԵԱՀԿ-ն, որը նաեւ հատուկ մանդատ ունի արտահայտվելու ազատության ոլորտում, հայտարարել են, որ հատուկ ռեգիստրացիայի պահանջները, որոնք դրվում են տպագիր կամ այլ լրատվամիջոցների վրա, անհրաժեշտ չեն եւ կարող են չարաշահվել իշխանությունների կողմից, հետեւաբար եւ պետք է դրանցից խուսափել:

Այս փոփոխություններն, ըստ էության, ճիշտ է՝ հաշվառում է գրված, բայց դրանք հենց գրանցման պահանջներ են տպագիր մամուլի եւ այլ լրատվամիջոցների համար, որը բազմաթիվ պրոբլեմների առաջ է կանգնեցնելու լրատվամիջոցներին: Այսինքն` անընդհատ ասում ենք, որ ԶԼՄ-ների մասին օրենքը համապարփակ փոփոփոխությունների եւ բարեփոխման կարիք ունի, բազմաթիվ առաջնահերթություններ ունի ոլորտը, որոնք պահանջում են լուծում։ Հիմա Արդարադատության նախարարությունը գնում է ինչ-որ միկրոմակարդակում փոքր, կոսմետիկ փոփոխություն առաջարկելու ճանապարհով, որն իր հերթին ավելի է խճճելու եւ բարդացնելու լրատվամիջոցների վիճակը:

Նմանօրինակ հաշվառման մեխանիզմ գործում էր 90-ականներին, բայց որն արդեն ոչ անհրաժեշտ համարվեց արդեն 2003-ին ընդունված եւ 2004-ին ուժի մեջ մտած Զանգվածային լրատվության մասին օրենքով, եւ հասկացանք դեռ 20 տարի առաջ, որ դա արդեն ժամանակավրեպ լուծում է եւ անհարկի խնդիրներ է առաջացնում լրատվամիջոցների համար, եւ հրաժարվեցինք դրանից։ Ինչո՞ւ պետք է 90-ականներին գոյություն ունեցող եւ ոչ այնքան հաջողությամբ կիրառված մեխանիզմները հիմա նորից մենք սկսենք քննարկել, մի բան, որ օրակարգից արդեն վաղուց դուրս է եկել: Ճիշտ կլինի, որ առաջ նայենք, եւ ոչ թե հետ:

Որքանո՞վ է հիմնավոր նախարարության պարզաբանումը, որ այս փոփոխությունը նախաձեռնվել է՝ տվյալների բազան լրատվամիջոցների համար անվճար դարձնելու համար:

Կարեւոր մեխն այս փոփոխությունների այն է, որ հնարավորություն է տալու լրատվամիջոցներին անվճար մուտք ունենալ պետռեգիստրի բազա։ Ես սա նույնպես խնդրահարույց եմ համարում եւ այդ մասին գրավոր կարծիք եմ ներկայացրել արդարադատության նախարարություն` նշելով հետեւյալը` Պետռեգիստրում առկա այն տեղեկությունները, որոնք ցանկանում են բացել լրատվամիջոցների համար, բաց տվյալներ են, գաղտնիք չեն պարունակում, հետեւաբար որեւէ անհրաժեշտություն չկա հանրության որեւէ խմբի համար ատոնություն անել, պետք է բաց լինի յուրաքանչյուրի համար, որովհետեւ եթե այն գաղտնիք չէ, ապա պետության ձեռքում առկա տեղեկատվությունը պետք է բաց, անվճար լինի հասարակության յուրաքանչյուր անդամի համար, պետությունը չպետք է վաճառի տեղեկատվությունը հասարակության անդամներին։ Այսինքն փոխանակ խնդիրը մենք այսպես կոնցեպտուալ, ամբողջական դիտարկելու՝ փորձում ենք լուծել հասարակության մի փոքր խմբի համար՝ հաշվի առնելով, այո, վերջիններիս կարեւոր առաքելությունը, պլյուս մի հատ էլ նոր գլխացավանք առաջացնելով լրատվամիջոցների համար:

Ես հասկանում եմ, որ խնդիր կա պահելու պետռեգիստրի համակարգը, բայց մենք արդեն՝ որպես հարկատուներ, դրա համար վճարել ենք մեր հարկերի միջոցով, հետեւաբար պետբյուջեն ամբողջությամբ իր վրա պետք է վերցնի պետռեսգիստրի համակարգի ծախսերը փակելը կամ ծախսերը փոխահատուցելը եւ ոչ թե ես որպես հարկատու ստիպված լինեմ 2 անգամ վճարել դրա համար, մեկ՝ որպես հարկատու, երկրորդ` որպես պետտուրք բաց տեղեկատվություն ստանալու համար: Եթե այդ տեղեկատվությունը գաղտնիք է պարունակում, այն չի կարող բացվել հասարակության որեւէ անդամի համար, իսկ եթե գաղտնիք չի պարունակում, հետեւաբար արգելվում է դրա վաճառքը հասարկությանը, որովհետեւ տեղեկատվության տերը հասարկությունն է, եւ ոչ թե պետությունը:

Արդյո՞ք այս փոփոխություններով փորձ է արվում լուծել նաեւ լրատվամիջոցների իրական սեփականատերերին բացահայտելու խնդիրը:

Ոչ, ընդհանրապես դա կապ չունի, հիմնավորման մեջ այդ մասին խոսք չկա:

Բաժանորդագրվեք Top-News.am-ին Telegram-ում