Կուստանայում սրճարանի բացման ժամանակ «քրեական աշխարհում հայտնի» հայերը հայ գործարարի են սպանել

Արմավիրի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանում Արթուր Ադամյանի նախագահությամբ ավարտվել է Վաղինակ Տեր-Սարգսյանի գործի դատական քննությունը:

Գործը Արմավիրի մարզի առաջին ատյանի դատարան էր ուղարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից՝ այն բանից հետո, երբ Եվրոպական դատարանը որոշում էր կայացրել այս գործով ընդդեմ Հայաստանի Հանրապետության:

Նոր ի հայտ եկած հանգամանքի՝ Եվրոպական դատարանի որոշման հիմքով ՀՀ վճռաբեկ դատարանը բեկանել է այս գործով 2009 թվականին Արմավիրի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի ու վերաքննիչ քրեական դատարանի կայացրած դատական ակտերը:

Այն ժամանակ Արմավիրի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանում գործը քննվել է Վահե Խալաթյանի նախագահությամբ, դատական ակտը կայացվել է 2009 թվականի հունիսի 19-ին: Իսկ դեպքը տեղի էր ունեցել դրանից 9 տարի առաջ՝ 2000 թվականի հոկտեմբերի 7-ին, ժամը 23-ի սահմաններում Ղազախստանի Կուստանայ քաղաքում:

Ըստ դատական ակտի՝ դեպքի օրը Կուստանայ քաղաքի Կարիբեկով փողոցի շենքերից մեկի առաջին հարկում տեղակայված «Իվա» սրճարանի բացման արարողությունն է եղել, որին ներկա էր 1970 թվականին ծնված Վաղինակը, նաև՝ Բաբկեն Մ.-ն ու Ժորա Հ.-ն: Նրանք, ըստ դատական ակտի, անբարյացակամ հարաբերությունների մեջ գտնվելով գործով տուժող Սամվել Մ.-ի հետ, լինելով ոգելից խմիչք օգտագործած վիճակում, վիճաբանության մեջ են մտել վերջինիս հետ:

Ըստ դատական ակտի՝ Բաբկենը ծեծել է Սամվելին, նաև հասցրել է որովայնի բութ վնասվածք՝ լյարդի պատռվածքով՝ Սամվելի առողջությանը պատճառելով ծանր վնաս:

Դրանից հետո, ըստ դատական ակտի, Բաբկենը գնացել, նստել է սրահի սեղաններից մեկի մոտ: Սամվելը մոտեցել է նրան ու հարցրել է. «Ինչի՞ համար»: Նա ասել է, թե իրենք դեռ կհանդիպեն ու ցանկացել է կողքի սեղանին դրված ջրամանով հարվածել Բաբկենին:

Վերջինս տեղից արագ վեր է կացել ու Սամվել Մ.-ին կյանքից զրկելու դիտավորությամբ քննությամբ չպարզված սուր ծակող-կտրող գործիքով հարվածել է նրա կրծքավանդակի առջևի աջ մասին:

Ըստ դատական ակտի՝ նույն պահին Վաղինակը իր մոտ եղած «Թիթեռնիկ» տեսակի դանակը բացել, բարձրացել է սեղանի վրա, այնտեղից ցատկել է ներքև ու հավաքվածների մեջ գտնելով Սամվելին, դանակով հարվածել է նրա թիկունքի ձախ շրջանին՝ պատճառելով կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս:

Սրահում խառնաշփոթ է առաջացել: Բաբկենն ու Վաղինակը սրճարանի գլխավոր մուտքից դիմել են փախուստի, իսկ Ժորա Հ.-ն հեռացել է խոհանոցի կողմից:

Հիվանդանոցի ճանապարհին Սամվել Մ.-ն ստացած վնասվածքներից մահացել է:

Ղազախստանում այս դեպքի կապակցությամբ քրեական գործ է քննվել, որի ընթացքում պարզվել է, որ Ժորա Հ.-ն չի մասնակցել Սամվելին վնասվածքներ պատճառելուն, նրա վերաբերյալ մասը կարճվել է՝ նրա գործողություններում հանցակազմի բացակայության հիմքով:

2006 թվականի մայիսի 29-ին Կուստանայի մարզային դատարանը Բաբկեն Մ.-ին մեղավոր է ճանաչել ղազախական օրենքի համապատասխան հոդվածներով ու դատապարտել է 17 տարի ազատազրկման:

Նկատի ունենալով, որ Վաղինակ Տեր-Սարգսյանը ՀՀ քաղաքացի է, նրա նկատմամբ քրեական հետապնդում իրականացնելու համար քրեական գործը Ղազախստանից ուղարկվել է ՀՀ:

Վաղինակ Տեր-Սարգսյանին մեղադրանք է առաջադրվել խմբի կազմում դիտավորյալ սպանության համար՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104 հոդվածի 2-րդ մասի 7-րդ կետով:

Առաջադրված մեղադրանքում Վաղինակն իրեն մեղավոր չի ճանաչել ինչպես առաջին, այնպես էլ երկրորդ դատաքննության ընթացքում:

Սկզբում նա հայտնել էր, թե դեպքի վերաբերյալ ոչ մի տեղեկություն չունի: Հետագայում ընդունել էր, որ դեպքի օրը մասնակցել է «Իվա» սրճարանի բացմանը, հանդիպել է Բաբկենին ու Ժորային, բայց իր՝ այնտեղ գտնվելու ընթացքում վեճ ու կռիվ չեն եղել: Իր մոտ դանակ չի եղել: Ինքը Սամվել Մ.-ին դանակով վնասվածք չի հասցրել: Նա պնդել էր, որ նախաքննության ժամանակ հարցաքննված վկաները սուտ ցուցմունքներ են տվել:

Արմավիրի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանը, երկրորդ անգամ դատաքննելով այս գործը, դարձյալ հիմնավորված է համարել Վաղինակ Տեր-Սարգսյանին առաջադրված մեղադրանքը՝ խմբի կազմում կատարած դիտավորյալ սպանություն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104 հոդվածի 2-րդ մասի 7-րդ կետով:

Տուժողի իրավահաջորդը՝ սպանված կինը, հայտնել է, թե ամուսինը դեպքի օրը մասնակցել է «Իվա» սրճարանի բացմանը: Այնտեղ կռիվ է եղել, Բաբկեն ու Վաղինակ անունով հայազգի տղաները դանակով վնասվածքներ են պատճառել ամուսնուն, նա հիվանդանոցի ճանապարհին մահացել է:

Տուժողի իրավահաջորդը նույնը պնդել է դատարանում՝ առաջին դատաքննության ժամանակ: Երկրորդ դատաքննության ժամանակ տուժողի իրավահաջորդի ներկայացուցիչն իր վստահորդի անունից պահանջել է Վաղինակ Տեր-Սարգսյանին պատժել օրենքի ամբողջ խստությամբ: Քաղհայցի պահանջ չի ներկայացվել:

Սպանվածի քրոջ որդին նշել է, թե քեռու սպանությունը շատերն են տեսել, բայց հետագայում նրանք փոխել են ցուցմունքները, քանի որ քեռուն սպանողները «քրեական աշխարհի ներկայացուցիչներ են, նրանք Կուստանայ էին եկել ձեռներեցներից գումարներ շորթելու և կորզելու նպատակով»:

Արմավիրի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանը, առաջին դատաքննության ավարտին հաստատված էր գնահատել Վաղինակին առաջադրված մեղադրանքը և նրան վերջին հաշվով դատապարտել էր 13 տարի 6 ամիս 2 օր ազատազրկման: Պատժի սկիզբը հաշվվել էր 2008 թվականի օգոստոսի 21-ից:

Այս դատավճիռը վերաքննիչ ատյանում բողոքարկել էր Վաղինակ Տեր-Սարգսյանի շահերի պաշտպան, փաստաբան Ղևոնդ Պապոյանը:

Նա պնդել էր, որ գործով վկաներին դատարան հրավիրելու մասին ծանուցումները չէին ուղարկվել ՀՀ արդարադատության նախարարության միջոցով, ծանուցումները վկաների կողմից ստանալու վերաբերյալ հավաստի ապացույցներ չէին ստացվել:

Ըստ պաշտպանի՝ դատական քննության նախապատրաստական փուլում տուժողի իրավահաջորդի կողմից դատարան էին ներկայացվել գործով տասնմեկ վկաներից հինգի անունով ռուսերեն գրված «կասկածելի հայտարարություններ, որոնք դատարանը առանց հրապարակելու, առանց հայերեն թարգմանելու, ինչպես նաև առանց վկաների՝ դատարան չներկայանալու պատճառները պարզելու, կցել էր քրեական գործին և դատական քննությունը շարունակել էր վկաների բացակայությամբ:

Պաշտպանը նշել էր նաև, որ դեպքի պահին սրճարանում կատարված նկարահանման երկու տեսաերիզները դատարանը չէր հետազոտել, ինչը կարող էր էական նշանակություն ունենալ գործի համար: Մեղադրանքի հիմքում դրվել էր Կուստանայում կայացված դատական ակտը:

Վերաքննիչ քրեական դատարանը մերժել էր պաշտպանի բողոքը՝ Վաղինակ Տեր-Սարգսյանի վերաբերյալ դատական ակտը թողնելով օրինական ուժի մեջ անփոփոխ:

Վճռաբեկ դատարանը պաշտպանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ չէր ընդունել, վերադարձրել էր:
Պաշտպանը դիմել էր Եվրոպական դատարան, որտեղ այս գործով որոշում է կայացվել ընդդեմ Հայաստանի Հանրապետության՝ ճանաչելով, որ խախտվել է Վաղինակ Տեր-Սարգսյանի՝արդար դատաքննության իրավունքը: Ըստ Եվրոպական ատյանի՝ Վաղինակ Տեր-Սարգսյանը չէր կարողացել հարցաքննել իր դեմ ցուցմունք տված վկաներին, դատարանը չէր հետազոտել ապացույց ճանաչված տեսաերիզները, ինչի արդյունքում մրցակցության հիման վրա այդ ապացույցը մեկնաբանելու հնարավորությունից ամբաստանյալը նույնպես զրկված էր եղել:

Արմավիրի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանը երկրորդ դատաքննության ժամանակ հետազոտել է գործին կցված լազերային կրիչները, հրապարակվել են մի շարք վկաների նախաքննական ցուցմունքները, ինչպես նաև նշվել է, որ մեղադրանքը հիմնավորված է գնահատվում նաև Ղազախստանում օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտի հիման վրա:

Դեպքի պահին՝ 30, իսկ դատական այս ակտի հրապարակման պահին արդեն 48 տարեկան Վաղինակ Տեր-Սարգսյանը գործի երկրորդ դատաքննության արդյունքում ևս մեղավոր է ճանաչվել խմբի կազմում կատարած դիտավորյալ սպանության համար՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104 հոդվածի 2-րդ մասի 7-րդ կետով: Նա վերջին հաշվով դատապարտվել է ոչ թե 13 տարի 6 ամիս 2 օր ազատազրկման՝ ինչպես նախորդ դատական ակտով էր եղել, այլ ավելի մեղմ պատժի՝ 10 տարի 3 ամիս 2 օր ազատազրկման:

Պատժի սկիզբը՝ 2008 թվականի օգոստոսի 21-ից:

2018 թվականի նոյեմբերի վերջին Վաղինակ Տեր-Սարգսյանի պատիժը կարող է համարվել կրած, եթե այս դատական ակտը օրինական ուժի մեջ մտնի: