Գիտնականներն ուղեղում գտել են «վարակիչ հորանջոցի» կենտրոնը

Գիտնականները մկների ուղեղում գտել են հատուկ գոտի, որն անբացատրելիորեն բոլոր կաթնասուններին ստիպում է քորվել կամ հորանջել՝ զրուցակցի կամ շրջապատի նույնատիպ գործողությանն ի պատասխան, ասվում է հոդվածում, որը հրապարակվել է Science ամսագրում։

«ԻՆչպես գիտեք, քորվելու ցանկություները շատ վարակիչ է։ Երբեմն մարդիկ սկսում են իրենց քորել միայն որովհետեւ խոսում են այդ մասին։ Իմ գործընկերներից շատերը կարծում էին, որ այդ ամենը մարդու հոգեկանի առանձնահատկությունն է, սակայն մեր փորձերը ցույց են տվել, որ վարքագծի այդ տեսակն ամրագրված է մեր ուղեղում ու էմպատիայի տեսակ չէ»,- ասել է Չեն Չժոու Ֆենը՝ Սենթ Լուիսում գտնվող Վաշինգտոնի համալսարանից։

Կան երկու հիմնական հիպոթեզներ, որոնք բացատրում են հորանջելու կամ քորվելու վարակիչ բնույթը։ Մի խումբ գիտնականների կարծիքով դրա պատճառը էմպատիան է, այսինքն շրջապատին կարեկցելու մեր ունակությունը։ Նրանց հետ համաձայն չեն մյուս գիտնականները, որոնք համարում են, որ այդ երեւույթը այլ բացատրություն ունի։

Չժոու Ֆենի թիմը պարզել է, որ երկրորդ հիպոթեզն ավելի մոտ է ճշմարտությանը, ուսումնասիրելով մկների վարքագիծը։ Այդ մկներին տեղավորել էին վանդակում, որի պատերը էկրաններ էին։ Այդ էկրանները պարբերաբար միանում էին ու դրանց վրա մկները տեսնում էին իրենց ցեղակիցներին, որոնք կատարում էին այս կամ այն պատահական գործողությունը՝ այդ թվում քորում էին իրենց ։

Ի զարմանս գիտնականների՝ մկները միշտ արձագանքում էին հարեւանի գործողություններին ու սկսում էին քորել իրենց, չնայած կրծողների տեսողությունը թույլ է։ Չժոու Ֆենը ու նրա գործընկերները հետեւել են, թե այդ պահին որ նյարդային բջիջներն էին միանում մկների ուղեղում ։

Պարզվել է, որ կրծողների ուղեղում, սուպրախիազմատիկ միջուկում կա նեյրոնների հատուկ հավաքածու, որը պատասխանատու է «վարակիչ» հորանջոցին, քորվելուն ու այլ գործողություններին նրանց արձագանքի համար։ Սուպրախիազմատիկ միջուկի բջիջները ուղեղի համար արտասովոր GRP սպիտակուց էին արտադրում այն ժամանակ, երբ մկները նայում էին իրենց հորանջող կամ քորվող ցեղակցին։ Այդ միացությունը սովորաբար ոսկրածուծում է հանդիպում ու այն ազդանշանային մոլեկուլ է, որն իրար հետ փոխանակում են ոսկրածուծի նեյրոնները ու մաշկի բջիջները ՝ այն քորելու պահին։ Համապատասխանաբար արտադրությունը տեսահոլովակները դիտելիս՝ ուղեղի կողմից դրա արտադրությունն , այլ ոչ թե ցեղակցի հանդեպ էմպատիան է ստիպել մկներին քորվել։

Երբ կենսաբանները արգելափակել են GRP մոլեկուլների աշխատանքը սուպրախիազմատիկ միջուկում՝ մկները անսպասելիորեն դադարել են տեսահոլովակը դիտելիս քորել իրենց ։ Հետաքրքիր է, որ կրծողները չեն կորցրել գրգռիչներին արձագանքելու ու մաշկը քորելու ունակությունը, երբ մաշկի վրա քոր առաջացնող նյութեր են քսել։ Դա ցույց է տալիս, որ դա ոչ թե հոգեբանական ռեակցիա է , այլ ոչ պայմանական ռեֆլեկս։

Ըստ հոդվածագրերի, նույն ձեւով է առաջանում վարակիչ հորանջոցը, նաեւ մարդկանց ու կենդանիների գործողությունների մյուս տարօրինակ սինխրոնիզացիան:

med.news.am