Բայուդա անապատի առեղծվածը. 4000-ամյա դամբարանում հայտնաբերվել են խարույկով անհայտ ծեսի հետքեր

Լեհ գիտնականները Azania: Archaeological Research in Africa ամսագրում հրապարակել են Սուդանի Բայուդա անապատում հայտնաբերված եզակի դամբարանին նվիրված իրենց ուսումնասիրության արդյունքները։ BP937 տեղամասում հայտնաբերված կմախքը կարևոր տեղեկություններ է տվել մ.թ.ա. երկրորդ հազարամյակի սկզբին թաղման ծեսերի, առօրյա կյանքի և շրջակա միջավայրի պայմանների մասին։

BP937 տեղամասում հայտնաբերվել է չափահաս տղամարդու առանձին թաղում, որի կողքին եղել են երկու կավե անոթ և 82 հախճապակե ուլունք։ Տեղամասը գտնվում է Մարավիի ամբարտակից մոտ 21,5 կմ և հրաբխային խառնարանից մոտ 2,6 կմ դեպի արևելք։

Մնացորդների ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ դա 30–40 տարեկան, մոտ 164 սմ հասակով, ամրակազմ տղամարդ է եղել։ Ոսկորների վրա եղել են տարբեր դեգեներատիվ փոփոխություններ, այդ թվում՝ գոտկային ողերի տափակեցում և ձախ ոտնաթաթի վեգոսկրի փոփոխություններ, ինչը վկայում է ծանր ֆիզիկական աշխատանքի մասին։ Բացի այդ, բորբոքումների նշանները և գանգի ոսկրային հյուսվածքի հաստացումը վկայում են մարդու կյանքի ընթացքում հնարավոր թերսնման, հիվանդությունների կամ վնասվածքների մասին։

Դամբարանում եղել է երկու կավե անոթ։ Առաջինը՝ շրջված թասը, հաճախ է հանդիպում Քերմայի մշակույթի դամբարաններում և նմանություններ ունի ավելի վաղ շրջանի A-խմբի և C-խմբի թաղումների հետ։ Համարվում է, որ նման անոթները խորհրդանշում են «կյանքի դատարկումը»՝ մահացածի հոգուն թույլ տալով ողջերի աշխարհից անցնել նախնիների մոտ։

Երկրորդ անոթը եզակի է եղել հնագիտության համար։ Դա գունաթափված սև շերտով տարա էր՝ լցված խարույկի մնացորդներով, կենդանիների այրված ոսկորներով, քարացած արտաթորանքներով և միջատներով։

«Կրակի նշանակությունը Քերմայի մշակույթի թաղման ծեսերում բավարար փաստագրված չէ,- բացատրում է հետազոտության հեղինակներից մեկը՝ դոկտոր Հենրիկ Պաները։- Այս դեպքը ծիսակարգի հազվագյուտ նյութական վկայություն է, որտեղ կիրառվել է կրակ, որն էլ, հավանաբար, ուղեկցել է հոգեհացին»։