Ինչո՞ւ են կաթնասունների էգ առանձնյակներն ավելի երկար ապրում. գիտնականները գտել են պատճառը

Կաթնասունների շրջանում էգերն ունեն երկու X քրոմոսոմ, մինչդեռ արուները՝ միայն մեկ X և մեկ Y քրոմոսոմ։ Այսպիսով, արու կաթնասունները հետերոգամետ են, այսինքն՝ ունեն երկու տարբեր քրոմոսոմներ։ Մինչդեռ էգերն հոմոգամետ են։ Թռչունների շրջանում էգերն ունեն հետերոգամետ սեռ. նրանք ունեն մեկ Z քրոմոսոմ և մեկ W քրոմոսոմ, իսկ արուները՝ երկու Z քրոմոսոմ։

Գիտնականները վաղուց կասկածում էին, որ քրոմոսոմային բնութագրերը կարող են ընկած լինել արու և էգ կաթնասունների կյանքի տևողության տարբերությունների հիմքում, և նոր հետազոտությունը հաստատում է այդ տեսությունը, գրում է Фокус-ը։ Հետազոտողները վերլուծել են կենդանաբանական այգիներում չափահաս առանձնյակների կյանքի տևողությունը ավելի քան 1170 կաթնասունների և թռչունների տեսակների համար։

Կաթնասունների տեսակների 72%-ի շրջանում էգերն մոտավորապես 12%-ով ավելի երկար են ապրում, քան արուները։ Սակայն թռչունների տեսակների 68%-ի շրջանում  արուները մոտավորապես 5%-ով ավելի երկար են ապրում, քան էգերը։

Գիտնականները նաև հետազոտել են 110 վայրի տեսակների վերաբերյալ տվյալներ և հայտնաբերել նմանատիպ, թեև ավելի ցայտուն օրինաչափություն։ Վայրի բնության մեջ էգ կաթնասուններն ապրում են մոտավորապես 1,5 անգամ ավելի երկար, քան արուները, իսկ արու թռչունները հինգ անգամ ավելի երկար են ապրում, քան էգերը։

Զարմանալի չէ, որ վայրի կենդանիների կյանքի տևողությունն ավելի շատ է տարբերվում, քանի որ նրանք վերահսկվող սննդակարգ և 24-ժամյա անասնաբուժական խնամք չունեն։

Գիտնականները հանգել են եզրակացության, որ սեռական քրոմոսոմները մասամբ պատասխանատու են որոշ հետերոգամետ սեռերի կյանքի տևողության համար։ Սակայն դա ճիշտ չէ բոլոր տեսակների համար։ Շատ գիշատիչ թռչունների շրջանում էգերն ավելի երկար են ապրում, քան արուները։

Հետազոտությունը ենթադրում է, որ մեծահասակների կյանքի տևողությունը, հավանաբար, կախված է շրջակա միջավայրի և գենետիկական գործոնների համադրությունից։ Օրինակ՝ ոչ մոնոգամ կաթնասունների շրջանում արուները հակված են մահանալ էգերից ավելի վաղ՝ ավելի մեծ մրցակցության և մահվան ավելի բարձր ռիսկի պատճառով։

Միևնույն ժամանակ, շատ թռչուններ միապաղաղ են, և արուները կարող են ավելի երկար ապրել, մասամբ՝ ավելի քիչ մրցակցության պատճառով: Միապաղաղ տեսակների շրջանում արուներն ու էգերը հակված են ավելի նման կյանքի տևողության, մինչդեռ բազմապաղաղ տեսակների շրջանում արուներն ավելի կարճ են ապրում, իսկ էգերը՝ ավելի երկար։

Գիտնականները պարզել են նաև, որ ծնողները, որոնք մասնակցում են իրենց սերնդի դաստիարակությանը, հակված են ավելի երկար ապրելու: Օրինակ՝ էգ պրիմատները հոգ են տանում իրենց ձագերի մասին մինչև նրանց սեռական հասունացումը, ուստի նրանց կյանքի տևողությունը կարևոր է հաջորդ սերնդի գոյատևման համար։

Այդ արդյունքները վկայում են, որ չափահասների կյանքի տևողությունը կենդանիների վարքագծի և գենետիկայի միջև բարդ փոխազդեցության արդյունք է, ասում են գիտնականները։