Աստղագետները NASA-ի «մեռած» արբանյակից տարօրինակ ազդանշան են հայտնաբերել

Առեղծվածային ռադիոպայթյուն

2024 թվականի ամռանը Australian Square Kilometer Array Pathfinder (ASKAP) ռադիոաստղադիտակը որսացել է անսովոր հզոր ռադիոիմպուլս՝ 30 նանովայրկյանից պակաս տևողությամբ։ Սկզբում գիտնականները ենթադրեցին, որ դա արագ ռադիոպայթյուն է (FRB)՝ հազվագյուտ և առեղծվածային երևույթ, որը սովորաբար կապված է հեռավոր գալակտիկաների հետ։ Նման պայթյունները հաճախ կապում են նեյտրոնային աստղերի կամ սև խոռոչների հետ, սակայն դրանց բնույթը մինչ օրս վեճերի առարկա է։

Relay 2 արբանյակը․ ձայն անցյալից

Հետազոտողները պարզել են, որ ռադիոպայթյունը եկել է NASA-ի Relay 2 արբանյակից, որն արձակվել էր 1964 թվականին՝ հեռուստատեսային և հեռախոսային ազդանշաններ փոխանցելու համար։ Սարքն իր առաքելությունն ավարտել է 1967 թվականին և այդ ժամանակվանից համարվում էր «մեռած»՝ ակտիվության որևէ նշան ցույց չտալով։ Գիտնականներն առաջ են քաշել երկու վարկած, որոնք բացատրում են անսպասելի ազդանշանը․

• Էլեկտրաստատիկ լիցքի կուտակում։ Տասնամյակների ընթացքում ուղեծրում գտնվելիս արբանյակը կարող էր լիցք կուտակել, որն ազատվել է հզոր ռադիոիմպուլսի տեսքով։
• Միկրոմետեորիտի հարված։ Փոքրիկ տիեզերական օբյեկտի հետ բախումը կարող էր ստեղծել պլազմային ամպ, որն էլ առաջացրել է ռադիոպայթյունը։

Նշանակությունը աստղագիտության համար

Այս հայտնագործությունն ընդգծում է տիեզերքն ուսումնասիրելիս ազդանշանների մանրակրկիտ զտման (ֆիլտրման) կարևորությունը։ Արտագալակտիկական երևույթների տեղ ընդունված ռադիոպայթյունները կարող են ունենալ երկրային ծագում, ինչը պահանջում է տվյալների ավելի խիստ վերլուծություն։ Այս դեպքը նաև ցույց է տալիս, որ նույնիսկ «մեռած» արբանյակները կարող են անսպասելիորեն «խոսել»՝ խանգարումներ ստեղծելով ժամանակակից դիտարկումների համար։

Տիեզերական աղբի վերահսկման հեռանկարները

Relay 2-ից ստացված ազդանշանը նոր հնարավորություններ է բացում տիեզերական աղբին հետևելու համար։ Գիտնականները ենթադրում են, որ նմանատիպ ռադիոպայթյունները կարող են օգտագործվել Երկրի ուղեծրում գտնվող հին արբանյակները և բեկորները հայտնաբերելու և մշտադիտարկելու համար։ Սա հատկապես արդիական է՝ հաշվի առնելով, որ ուղեծրում կա ավելի քան 27 հազար օբյեկտ, ներառյալ չգործող արբանյակներ և հրթիռների բեկորներ։

Նման ազդանշանների վերլուծության մեթոդների մշակումը կարող է օգնել ստեղծելու հնարավոր բախումների մասին վաղ նախազգուշացման համակարգեր, ինչը կբարձրացնի ժամանակակից տիեզերական առաքելությունների անվտանգությունը։

Եզրակացություն

Relay 2 արբանյակից ստացված անսպասելի ռադիոազդանշանը, որն արձակվել էր ավելի քան կես դար առաջ, հիշեցում դարձավ այն մասին, թե որքան գաղտնիքներ է դեռ պահում տիեզերքը, նույնիսկ Երկրին մոտ։ Ավստրալացի աստղագետների հայտնագործությունը ոչ միայն ընդգծում է տիեզերական ազդանշանների մեկնաբանման բարդությունը, այլև նոր հեռանկարներ է բացում ուղեծրում գտնվող օբյեկտների ուսումնասիրության և վերահսկման համար։ Այս դեպքը ցույց է տալիս, որ նույնիսկ անցյալի «մեռած» տեխնոլոգիաները կարող են իրենց ներդրումն ունենալ ապագայի գիտության մեջ։