1USD = AMD
1EUR = AMD
1RUB = AMD
Այսօր՝ 20 օգոստոսի 2019թ., 00:00
Ծեծկռտուք՝ Աբովյան փողոցում. բերման է ենթարկվել 3 անձ Փաստորեն ձախողված է ոչ թե պետությունը, այլ իշխանությունը Դոնալդ Թրամփը պապիկ է դարձել տասներորդ անգամ (լուսանկար) Շրջակա միջավայրի նախարարությունն Ամուլսարի հանքի շահագործման փորձաքննության հետ առնչություն չի ունեցել. Արմեն Վարդանյան Նեթանյահուն մեկնաբանել է իր կնոջ՝ Կիևում ընդունելության արարողության ժամանակ «աղ ու հացը» դեն նետելու աղմկահարույց միջադեպը (տեսանյութ) Զինված տղամարդն առևանգել է ուղևորներով ավտոբուսը (լուսանկարներ) Ռուսաստանի եւ Ֆրանսիայի նախագահները քննարկել են ԼՂ հիմնախնդիրը ՊԵԿ-ում հեղափոխություն չկա, կա հետապնդում. բողոքի ակցիա ՊԵԿ-ի դիմաց Արայի լեռան ստորոտում այրվում է շուրջ 150 հա խոտածածկույթ. տեղում է հրշեջ-փրկարարական ջոկատից 5 մարտական հաշվարկ (տեսանյութ) Մասիս Մայիլյանը ընդունել է Անջեյ Կասպշիկին Քաղաքապետարանը սկսել է Ազարյանի անվան մարզադպրոցի հատակի բետոնապատումը «Ազնիվ»֊ը փեշակ չի. նոր Ամուլսարերի սպասելիս․ Վահան Իշխանյան Փաշինյանն իր երեկվա ելույթով թքում էր իր տված խոստումների վրա Անսպասելի. Մեգան Մարքլը հայտնվել է «Ֆորս մաժորները» սերիալի նոր եթերաշրջանի թրեյլերում Իլյա Յաշինը չորրորդ անգամ կալանավորվեց Թուրքիայի մի շարք քաղաքներում հակակառավարական ցույցեր են Հույս ունեմ՝ այս աշխատանքները տեսանելի են. Փաշինյանը ներկայացրել է լայնածավալ ասֆալտապատման աշխատանքները Փարիզի Աստվածամոր տաճարի առջևի հրապարակը պետք է բացվի սեպտեմբերին Պետական միջոցառում է լինում, որի դահլիճում 10 մարդ է նստած, ուրեմն ինչո՞ւ է պետությունը փողը ծախսել. Փաշինյան Քննարկվել է ՀՀ գյուղատնտեսության կայուն զարգացման ռազմավարության նախագիծը «Նա սիրում է ոչ միայն մեր երկիրը, այլև բոլոր ազգերին». Անջելինա Ջոլիի հայրը Թրամփին անվանել է «դարի մեծագույն նախագահը» (լուսանկարներ) Մարգարիտա Սիմոնյանն ու Վլադիմիր Սոլովյովն արձագանքել են Մոսկվայում գտնվող «Արմենիա» խանութ-սրճարանը բոյկոտելու ընդդիմադիրների կոչերին Միլիոնատեր Ալեքսիս Օհանյանը Դուեյն Ջոնսոնին շնորհավորել է «հայկական կլան» մուտք գործելու առիթով Երեխան պիտի ասի՞ պապա մեկը, պապա երկուսը եկավ.Սարոյանը դեմ է Ստամբուլյան կոնվենցիային Արդիական չեն ո՛չ ճանապարհ փակելը, ո՛չ ոստիկանի օրինական պահանջին չենթարկվելը, Ոստիկանությունը՝ ԱԺ-ի մոտ ցուցարարների հետ բախման մասին «Փյունիկի» դարպասապահը հրավիրվել է Չեռնոգորիայի հավաքական «Օդնոկլասնիկի» կայքի միջոցով այլ անձանց բանկային քարտերից հափշտակություն են արել. մեղադրանք է առաջադրվել 3 անձի ՌԴ-ից չի գալիս, որ չբռնեն, հենց եկավ, Նիկոլը կբռնի. Սեյրան Սարոյանը` Միհրան Պողոսյանի մասին Ստեփանակերտում տղամարդը դանակով վնասել է կնոջը. երեխաները միջամտել են, նրանց էլ է հարվածներ հասցրել «Հավանականությունը, որ Թրամփը ևս չորս տարի կշարունակի գլխացավանք պատճառել ամբողջ աշխարհին, բավականին մեծ է». Իրանի ԱԳ նախարար Փաշինյանը օր օրի կորցնում է իր համակիրներին. Ռուբեն Հակոբյան Դոլարի փոխարժեքը կայուն է. եվրոն էժանացել է՝ նվազելով 528 դրամից Կարծես թե ամեն ինչ լուրջ է. Մայլի Սայրուսը մորը ծանոթացրել է ընկերուհու հետ Գեղարքունիքի մարզում առանձնապես խոշոր չափերի յուրացման դեպք է բացահայտվել (տեսանյութ) Նորից կրկնում եմ, բռնեք Սերժին․ Արմեն Աշոտյան Երևանի Կողբ թաղամասում այրվել են տան ու դրան հարակից սրբավայրի տանիքները Դատարանը երկու ամսով երկարաձգեց Աթամբաևի կալանքը Հայ հայտնիներ, ովքեր չդավաճանեցին ժողովրդին ու դեմ գնացին Ամուլսարը հանք դարձնելուն Ինչո՞ւ է իրականությունը կեղծվել Արարատ Միրզոյանի և իշխանական պատգամավորների կողմից Իրանում թմրանյութերի մաքսանենգների խոշորագույն միջազգային ցանց է չեզոքացվել Պուտինը հաճոյախոսել է Բրիջիթ Մակրոնին և Ֆրանսիայում երկար մնալու առաջարկ ստացել (տեսանյութ) Ռոբերտ Ղուկասյանը նշանակվել է ՀՀ վարչապետի խորհրդական «Նա չկարողացավ տանել անաչառ արբիտրի դերը». Ավինյանի պատասխանը՝ Արթուր Գրիգորյանին Դատավորը հերթական անգամ մերժեց Մանվել Գրիգորյանին ազատ արձակելու վերաբերյալ միջնորդությունը Այսօր դիմումս գրելու եմ դուրս գամ ՔՊ-ից ու շատ մարդիկ դուրս են գալու վարչապետի երեկվա ելույթից հետո. Ջերմուկի բնակիչ Այդպես էլ չցանկացաք դուրս գալ Ձեր իսկ կողմից ստեղծված թատրոնից․ Գևորգ Թամամյանը ազատման դիմում է գրել ՊՍԺ-ն ու «Բարսելոնան» մոտ են համաձայնության Դեմ եմ Ամուլսարի շահագործմանը. Սոս Ջանիբեկյան Փաշինյանը փակ հանդիպմանը խոստովանություններ է արել Քարահունջում սատկել է 200-ից ավել խոզ, իսկ Հարթաշենում՝ 10 խոզ Հայտնաբերվել է Ադրբեջանի ՌՕՈւ կործանված ինքնաթիռի օդաչուի մարմինը Սուրիկ Խաչատրյանը Փարիզում է, կոմայի մեջ. Սեյրան Սարոյան Ինչ կարող է անել ՀՀ Ազգային ժողովը Ամուլսարի մասով Անտառային հրդեհներ Ադրբեջանում Հայաստանում կկառուցվի առաջին երկնաքերը Արմեն Սարգսյանը հանդիպել է «Մանչեսթեր Սիթի»-ի նախագահի հետ Այս տարի 30-40 տոկոսով թեթեւացրել ենք աշակերտների պայուսակների քաշը. նախարար Հաջորդ տարի 21 նոր փոքր դպրոց կկառուցվի զրոյից՝ գյուղական տարբեր համայնքներում. Արայիկ Հարությունյան Կամավոր անհատույց նվիրատվություններ՝ «Գրիգոր Լուսավորիչ» ԲԿ-ում Այս պահին 3-6 տարեկան երեխաների 38 տոկոսն է հաճախում նախակրթարաններ. Նախարար Հայաստանի դեմ շահագործվող հանքի հարցում Նիկոլ Փաշինյանին չեմ կարող աջակցել. Դավիթ Սանասարյան Հայտնի է դարձել «Օսկար»-ի գլխավոր հավակնորդների անունները Ինչո՞ւ են բժիշկները խորհուրդ տալիս ոչ մի դեպքում դիետիկ գազավորված ըմպելիք չխմել Խնդրում եմ ազատել ինձ պաշտոնից Ռոթշիլդները ձեռք են բերել Քիշնեւի օդանավակայանը Գնդեվազի նախկին ղեկավարի որոշմամբ՝ հողատարածք է վաճառվել «Լիդիան Արմենիա»-ին՝ էական վնաս պատճառելով համայնքին Պուտինը Մակրոնի հետ հանդիպմանը առաջին անգամ հրապարակային անդրադարձել է մոսկովյան ակցիաներին Ամուլսարին վերաբերող՝ առերևույթ հանցագործությունների մասին հրապարակումները Դատախազությունն ուղարկել է ԱԱԾ Փաշինյանը ներկայացրել է Հայոց բանակի զինծառայողների աշխատավարձերի բարձրացման կոնկրետ ցուցանիշները Մտածում եմ՝ ինչ կլիներ, եթե մի էդպիսի «հրաշք» լիներ՝ Երևանում մի հանք լիներ. Ռիմա Գրիգորյան Թուրքիայում քաղաքապետերի փոխարինումը հարցականի տակ է դնում մարտի 31-ի ընտրությունների ժողովրդավարական արդյունքները. ԵՄ Սեյրան Սարոյանի մամուլի ասուլիսը (տեսանյութ) Մակրոնը ցավեցրել է կնոջ ձեռքը լրագրողների աչքի առաջ (տեսանյութ) Ի՞նչ է կատարվել Չինարիի ուղղությամբ. արբանյակային լուսանկարներ Մի փոքր խումբ, ինչ-որ փակ սենյակում որոշումներ է կայացնում Վերանայեք ձեզ խորհուրդներ տվողներին. այսպիսի խորհրդատուներով լավ տեղ չենք հասնի. Լեւոն Գալստյանը՝ Փաշինյանին Ժամը 1-ին կգաք՝ սաղ կիմանաք. Սեյրան Սարոյանն ասուլիս է հրավիրում Ընթանում է Մանվել Գրիգորյանի եւ Նազիկ Ամիրյանի գործով հերթական դատական նիստը (ուղիղ) Սարանսկում հարբած հայրը փորձել է երեխային վայր գցել բազմահարկ շենքի պատուհանից (տեսանյութ) Մանկապիղծ միլիարդատերը ինքնասպանությունից 2 օր առաջ կտակ է գրել
Հարցում

Արմեն Գևորգյան. Ինչո՞ւ պետք է մեզ մտահոգի սպառողական վարկավորման աճը

 

Tert.am–ը ներկայացնում է նախկին փոխվարչապետ Արմեն Գևորգյանի հեղինակային հոդվածը, որում անդրադարձել է սպառողական վարկավորման հետ կապված հարցերին, նշում, թե որքանով է դրանց աճը վտանգավոր Հայաստանի համար։

Հոդվածն ամբողջությամբ ներկայացնում ենք ստորև․

Վերջին շրջանում սպառողական վարկավորման հետ կապված հարցը լուրջ մտահոգության առարկա է դարձել։ Ընդ որում՝ այդ հարցը արդիական է ոչ միայն մեր երկրում, այլև ԵԱՏՄ այլ երկրներում։ Իմ այս հոդվածի նպատակը Հայաստանում նույնպես պատկան մարմինների և փորձագիտական շրջանակների ուշադրությունը գրավելն է։ Ցավոք, իշխանական ամենաանարդյունավետ ավանդույթը եղել և մնում է ցանկության բացակայությունը՝ իրենց իսկ կողմից գործնական խնդիրներ բարձրացնելու և այդ թեմայով կոնստրուկտիվ երկխոսություն սկսելու։ Իշխանությունները կամ համառորեն հերքում են առկա խնդիրները կամ նույնքան համառորեն պնդում իրենց իրավացիությունը։

Իրականում պետք էր, որ իշխանությունն ինքը ձևակերպեր խնդիրները, լսեր հանրային և փորձագիտական այլընտրանքային տեսակետները և դրա արդյունքում գնահատեր բոլոր ռիսկերը։ Այս թեմայով նույն Ռուսաստանում լուրջ հանրային բանավեճ է նախաձեռնել էկոնոմիկայի նախարարը, իսկ նրա հիմնական ընդդիմախոսը դարձել է կենտրոնական բանկը։ Նրանց միացել են փորձագիտական շրջանակները և գործարար հանրությունը։ Նման քննարկումային մշակույթից պետությունը միայն շահում է։ Ինչևէ։

Որպես այդպիսին՝ սպառողական վարկավորման աճը տնտեսության տեսանկյունից դրական երևույթ է։ Սակայն դա այդպես է, քանի դեռ դրա չափերն ու աճի հետ կապված ռիսկերը կառավարելի են։ Ինչո՞ւ մեզ պետք է մտահոգի Հայաստանում սպառողական վարկավորման աճը։ Պատասխանը շատ պարզ է. մեզ մոտ առկա հին ռիսկերի կողքին ձևավորվում են նորերը, իսկ դրանց չեզոքացման միջոցները դեռ տեսանելի չեն։

Որտե՞ղ է հիմնական խնդիրը։ Խնդիրը սպառողական վարկերի պորտֆելի և բնակչության իրական եկամուտների աճի էական տարբերության մեջ է։ Այս տարբերությունը կարող է հանգեցնել նրան, որ մի պահ բազմաթիվ պարտապաններ այլևս ի վիճակի չեն լինի մարել բանկերում ունեցած իրենց վարկերը։ Ինչո՞ւ է աճում այս տարբերությունը։ Որովհետև տնտեսության մեջ տեղի չեն ունենում այնպիսի գործընթացներ, որոնք բնակչության մոտ կգեներացնեին նոր եկամուտներ կամ կավելացնեն եղած եկամուտները։

Ի՞նչ խնդիրների մասին է խոսքը.

1. Իրական նոր արտաքին ներդրումների՝ նոր ծրագրերի ու նոր աշխատատեղերի, նոր ֆինանսական հոսքերի բացակայությունը։ Երկրի ներսում առկա խնդիրները խոշոր ներդրողների հետ. Լիդիան Արմենիա, Սանիտեկ, Սպայկա և այլն։

2. Պետությունն ինքը վերջին 1,5 տարվա ընթացքում կրճատել է ծախսերը տարբեր շարժառիթներով՝ սկսած կոռուպցիայի դեմ պայքարից, մինչև ֆինանսավորման համար արժանի գաղափարների կամ ծրագրերի բացակայությունը, ինչը չի հանգեցնում ֆինանսական հոսքերի աճի։

3. Շինարարություն. աճը այստեղ տեղի է ունենում ոչ թե արտաքին աղբյուրների՝ անշարժ գույքի գնորդների հաշվին, այլ շնորհիվ ներքին աղբյուրների՝ հիփոթեքի: Արտաքին ներդրողները առայժմ երկրի ներքին իրավիճակի հետ կապված սպասողական վիճակում են։

4. Պետական հատվածում չկա պետական ծառայողների եկամուտների մակարդակի էական աճ՝ աշխատավարձեր և այլն։ Սկսել են կրճատվել պարգևավճարներն ու այլ լրացուցիչ վճարներ։

5. Բնակչության մեծ մասի մոտ չի ձևավորվում սպառողական վարկավորման նոր մշակույթ։ Սպառողների երիտասարդ սերունդը դեռ նոր է սկսել ադապտացվել վարկավորման մշակույթին, սեփական եկամուտների ու ծախսերի ռացիոնալացմանը, դրանց երկարաժամկետ պլանավորմանը։ Մինչ այդ մշակույթը կդառնա համընդհանուր, մենք պետք է հնարավորինս օպտիմալ ձևով խուսափենք բանկային ոլորտում խնդիրներից։

6. Պատկերացրեք նաև մի իրավիճակ, երբ մենք կմեծացնենք գույքահարկը և այդ բեռը կընկնի նաև այն համաքաղաքացիների ուսերին, որոնք միաժամանակ ունեն նաև վարկեր։

7. Այս ռիսկերը պետք է մտահոգեն նաև բանկերին, որոք այս փուլում կարող են որոշակի օգուտներ ստանալ՝ սպառողական վարկավորումից ստացվող բարձր եկամուտների հաշվին, սակայն շուտով կարող են հայտվել մի իրավիճակում, երբ կաճեն չմարված վարկերի ծավալներն ու կմեծանան վարկային պարտավորությունները։ Չէ որ բանկերի հիմնական գործառույթը տնտեսության վարկավորումն է նախ և առաջ արդյունաբերության, ծառայությունների, էներգետիկայի և իրական տնտեսության այլ ոլորտներում։ Սակայն բանկերը, հասկանալով, որ իրական հատվածում վարկավորումը խնդրահարույց է, սկսել են մշակել և առաջարկել սպառողական վարկավորման բազմաթիվ նոր պրոդուկտներ, որպեսզի կարողանան ապահովել իրենց աշխատանքի ընթացիկ եկամտաբերությունը։

8.Էական բացասական հետևանք կարող է ունենալ վարկային պարտավորությունների չեղարկման պրակտիկան։ Ինձ հայտնի չէ, թե ինչ սոցիալական կամ տնտեսական արդյունք է ունեցել այդ քայլը 2018թ-ին, սակայն բնակչության մոտ կարող են ձևավորվել ոչ ճիշտ սպասելիքներ, ինչը իր հերթին կարող է բացասաբար ազդել բանկային ոլորտի աշխատանքի վրա։

9. Կառավարության համար մեծ խնդիր կդառնա բնակչության զանգվածային մասնակցությունը էլեկտրոնային մոլախաղերին։ Այս երևույթը դառնում է խաղային բրոքերներից մեծ թվով մարդկանց ֆինանսական կախվածության ևս մեկ ձև։ Սկսում են ակտիվորեն աշխատել պարտքերը տոտալիզատորներին (կոլեկտորական ծառայություններ) վերադարձնելու ստվերային սխեմաներ, շատերի համար այս պարտքերի վերադարձը ավելի առաջնահերթ է դառնում, քան բանկերում ունեցած պարտավորությունների մարումը։

10.Փոխվել է այն իրավիճակը, երբ նախկինում առկա էին եկամուտների էական ստվերային աղբյուրներ. հիմա կամ չկան այդպիսիք, կամ դրանց թիվն իրոք նվազել է։ Նախկինում վարկերը հնարավոր էր փակել աշխատավարձի միջոցով, իսկ ընթացիկ ծախսերը «կողմնակի եկամուտների» հաշվին։ Հիմա հարկավոր է կամ պահպանել բարեկեցության նախկին մակարդակը, կամ կրճատել ծախսերն ու ամբիցիաները։ Հաշվի առնելով հայկական բնավորության առանձնահատկությունները, ավելի շուտ կխրվենք նոր պարտքերի մեջ, քան կսկսենք ապրել նախկինից ավելի վատ։

«Կողմնակի եկամուտների» երևույթի հոգեբանությունը մեր ավագ և միջին սերունդի ներկայացուցիչների համար նոր չէ՝ հիշեք խորհրդային «Երջանկության մեխանիկա» ֆիլմի (1982թ.) դրվագը։ Հետխորհդային փուլում, անկախության տարիներին, կարծում եմ՝ նաև այսօր, Հայաստանի բնակչության որոշ մասը «կողմնակի եկամուտները» ստանում է

· Ստվերային եկամուտների

· Տրանսֆերտների

· «Ծրարով» աշխատավարձերի տեսքով։

Ի՞նչն է մեզ առայժմ օգնում խուսափել լուրջ խնդիրներից։

Մեծ չափի տրանսֆերտերը Ռուսաստանից, այդ թվում՝ ԵԱՏՄ-ի մաքսային կարգավորման առանձնահատկությունների հաշվին կանխիկ դրամական հոսքերը Ռուսաստանից՝ Հայաստան։
Գնաճի համեմատաբար ցածր մակարդակը, սպառման սեզոնայնությունը, հատկապես՝ սննդի ոլորտում։
Նախկին վարչապետ Հրանտ Բագրատյանը հաճախ է արդարացիորեն խոսում այսպես կոչված տոքսիկ եկամուտների մասին, որոնք կրում են ժամանակավոր բնույթ։ Գոյություն ունեն նաև այլ ժամանակավոր երևույթներ, ինչպես ասենք տուրիստական ոլորտի ակտիվացումը, որը բերում է ծառայությունների ոլորտում լրացուցիչ եկամուտների։
Ջրի, գազի, տրանսպորտի և վառելիքի գների էական աճը առայժմ զսպելու հնարավորությունը։
Բնակչության որոշ հատվածի կողմից ավելի լավ ժամանակների հույսը։

Ի՞նչ կարող է անել կառավարությունը:

· Ուսումնասիրել սպառողական վարկավորման կառուցվածքը, հասկանալ, թե դրանում որքան են կազմում պետական ծառայողների ու հատկապես ուժայինների կողմից վերցված սպառողական վարկերը։ Զինվորականը, կամ ուժային մարմնի ներկայացուցիչը, ում մտքում մշտապես այն հարցն է, թե ինչպես վերադարձնել պարտքերը, մեծ խնդիր է արդյունավետ պետական ծառայության համար։

· Իրականացնել որակյալ վերլուծություն, թե ինչ նպատակներով են օգտագործվել այդ միջոցները՝ դրանք երկրում սպառողական ապրանքների ծավալի վրա համապատասխան էական ազդեցություն ունեցե՞լ են, ստեղծե՞լ են հավելյալ արժեք, թե՞ ուղակի էլեմենտար ձևով «մսխվել» են։

· Ինչպիսի՞ն է սպառողական վարկավորման և բնակչության իրական եկամուտների աճի հարաբերակցությունը։

· Հասկանալ, թե որքանով դրական ազդեցություն կարող է ունենալ եկամտահարկի նոր համակարգը սպառողական վարկավորման վրա և այդ հաշվարկները ներկայացնել հանրությանը։

· Ձեռնարկել ադեկվատ միջոցներ, որոնց կիրառումը թույլ կտա, որպեսզի բնակչության իրական եկամուտները զգալիորեն աճեն, և միջին ընտանիքի ընդհանուր եկամուտը հնարավորություն կտա սպասարկել վերցված վարկերը։

· Սկսել սպառողական վարկավորման նորմատիվների՝ թեկուզ ժամանակավոր փոփոխության անհրաժեշտության վերաբերյալ քննակումներ՝ խստացնելով վարկերի տրամադրման պայմաններն ու ծավալները։

· Սկսել ուսումնասիրել պետական ծառայողների և տարբեր պաշտոնյաների վարկային պատմությունները, այդ թվում կոռուպցիոն ռիսկերից և երևույթներից խուսափելու՝ պրոֆիլակտիկայի համար. մեծ վարկային պորտֆելն ու դրա մարման օրինական ֆինանսական՝ անհամարժեքորեն փոքր բազան խնդիրների պոտենցյալ աղբյուր է։

· Միջոցներ ձեռնարկել էլեկտրոնային մոլախաղերին բնակչության զանգվածային մասնակցությունը սահմանափակելու ուղղությամբ և ուժեղացնել պայքարը պարտքերի հավաքագրման ստվերային սխեմաների դեմ:

Ընդհանուր առմամբ հարկավոր է շատ զգույշ և ուշադիր մոտենալ Հայաստանի համար տնտեսության երկու առանցքային ոլորտների՝ բանկային հատվածի և էներգետիկ համակարգի կայունության պահպանման և ռազմավարական զարգացման հարցերին։ Այս երկու հատվածներում ցանկացած էական համակարգային ձախողում նշանակում է երկրի մրցունակության և ներդրումային գրավչության կորուստ։ Արդեն իսկ կա երկու նախանշան՝ բանկային գաղտնիքի պահպանման անլիարժեքության դրվագները և հուլիսի 9-ի՝ այսպես կոչված «բլեքաութը»։

 

 

website by Sargssyan