Այսօր՝ 03 հունիսի 2020թ., 00:00
Ընտանեկան կարգավիճակի մասին տեղեկանքն այսուհետ հնարավոր է ստանալ նաեւ էլեկտրոնային տարբերակով Այվազովսկու «Նեապոլիտանական ծոց» նկարը Sotheby's-ի աճուրդում վաճառվել է 2,9 մլն դոլարով Լուսանկարներ ես հրապարակում, որ ի՞նչ անես Նիկոլ Փաշինյանը թիրախավորել է հայ գյուղացուն եւ աշխատավորին եւ պայքարում է նրանց դեմ «Փաստ»․ Ի՞նչ մեսիջներ է հղում վարչապետը հանրությանը «Օրական 500-ը դարձնենք օրական 5». Նիկոլ Փաշինյանը շարունակել է մարդկանց կուտակումներով լուսանկարներ հրապարակել ՍԴ-ն Քոչարյանի գործով որոշումը կկայացնի օգոստոսին «Փաստ». Վենետիկի հանձնաժողովից պատասխանը կգա հունիսի կեսերին. Իշխանությունը ժամանակ չի կորցնում «Հրապարակ». Անի Սամսոնյանին շանտաժի են ենթարկում իշխանության ներկայացուցիչները. Նույնիսկ անուններ են հնչում Նավթի գներն աճում են Կորոնավիրուսային թեսթեր կանեն բացառապես ԱՆ թույլտվությամբ Հնարամիտ հայը Skype-ով «օրենքով գողեր» է նշանակել եւ գումար վաստակել Երբ Փաշինյանը խորհրդական չունի կարող է իր ֆեյսբուքյան էջում ինչ ասես դնել, հետո հանել Մեր երկրում կա վարակի տարածման մեկ մեղավոր և այդ մեկ մարդը դու ես․ Դավիթ Խաժակյան Հայաստանում իշխանությունը իր բուն գործը թողած՝ սկսել է «ով է մեղավորը» արշավը. Էդմոն Մարուքյան Այդահոյի բնակիչը մեկ լիտր կիտրոնի հյութ է խմել՝ հանուն Գինեսի ռեկորդի Խաղաղ բողոքներն ԱՄՆ-ում «հասկանալի եւ ավելին քան օրինական են». Գերմանիայի արտգործնախարար Արման Թաթոյանը՝ մահացած վարակակիրների տվյալների հրապարակման մասին Ռուսաստանում կորոնավիրուսի դեմ զանգվածային պատվաստումները կարող են սկսվել աշնանը ՀՀ-ում գրանցված ավիաընկերությունները շարունակելու են չվերթեր իրականացնել դեպի այլ պետություններ. Քաղավիացիայի կոմիտե «Հպարտ պացիենտ» վարչապետը մասնակցում է նիստերին և ասուլիսներ անում․ Իշխանյան Եվրահանձնաժողովի արգելքը տարածվել է Հայաստանից կանոնավոր ավիափոխադրում իրականացնող միայն մեկ ավիաընկերության վրա՝ մեկ ուղղությամբ Սա լրջագույն հոգեկան խնդիր ունի. Գուրգեն Եղիազարյանը՝ Նիկոլ Փաշինյանի մասին Համավարակային արագություն Մակրոնը հայտարարել է, որ սրճարանների բացումը վկայում է երջանիկ օրերի մասին Հակաճգնաժամային կառավարություն՝ ազգային համաձայնության, համերաշխության օրակարգով Երկիրը կանգնած է աղետի եզրին, ԱԺ-ն զբաղված է ժամավաճառությամբ․ Իշխան Սաղաթելյան Շոյգուն ամերիկացի գործընկերոջը հրավիրել է Հաղթանակի շքերթին Մեզ համար հոգեբանական գիծ է, որ դուբինկաներով պետք է առողջություն պարտադրենք մեր ընտանիքի մյուս հատվածին. վարչապետ Ամուսնալուծության մասին լուրերից հետո Պոլինա Գագարինայի ամուսինն ինքնասպանության մասին բանաստեղծություններ է գրում Հայրապետյանի ընտանիքին պատկանող ՍՊԸ-ի տնօրենի կողմից գույք հափշտակելու փաստի առիթվ քրգործ է հարուցվել Պուտինը հստակեցրել է` երբ և ինչպես է Կրեմլը կիրառելու միջուկային զենքը Նորից փակվելու դեպքում կարող ենք հայտնվել այնպիսի աղետալի վիճակում, որ տարիներով չկարողանանք հաղթահարել. Փաշինյան Տաթեւիկ Ռեւազյանն անլուրջ է վերաբերվել իր գործին, այսօր առնվազն պետք է տեսնեինք նրա հրաժարականը. Գորգիսյան Արցախը ևս մեկ անգամ ապացուցեց, որ երկիր է, որտեղ մարդիկ պետականորեն են մտածում և գործում. նախագահ ԵՄ արգելքը վերաբերում է նաև չարթերային թռիչքներին, այսինքն՝ ամռանը որևէ ավիաընկերություն չի կարողանալու թռչել Հունաստան, Կիպրոս, Բուլղարիա կամ այլուր․ Էդմոն Մարուքյան «Մեդիա պաշտպան»-ը կոչ է անում թեստավորել բոլոր լրագրողներին, որոնք կոնտակտ են ունեցել վարչապետի հետ կամ վերջինիս հետ շփում ունեցած մարդկանց հետ Հսկողությունը լինելու է ամենաչոր ձեւով՝ հաշվի չառնելով ոչ մի սենտիմենտ, ոչ մի փաստարկ. Մենք ունենք 2-3 օր. Փաշինյան Վրաստանը չի կարող բացել սահմանը Հայաստանի զբոսաշրջիկների համար․ Գամկրելիձե Իրավիճակը շարունակում է ահագնանալ. Մեր իշխանության ծագումնաբանությունը այս իրավիճակում աշխատում է մեր դեմ. Փաշինյան Ոչինչ չի արվել. չհամարձակվեք նորից նախկինների վրա գցել. Հակոբ Ճաղարյան Այսօր ՀՀ ողջ տարածքում 24 ժամով կասեցվել է շուկաներին հարող տարածքներում գործող հանրային սննդի, իրացման կետերի գործունեությունը. ՍԱՏՄ Սյունիքի մարզում կորոնավիրուսով վարակված 89 դեպք կա, որից 58-ը բուժվել է. մարզպետարան Կորոնավիրուսով վարակվելու ութ նոր դեպք՝ Արցախում Վարչապետ Փաշինյանի ճեպազրույցը՝ առողջապահության ոլորտի մասնագետների մասնակցությամբ. ուղիղ «Մեդիա պաշտպան»-ը կոչ է անում թեստավորել բոլոր լրագրողներին, որոնք կոնտակտ են ունեցել վարչապետի հետ կամ վերջինիս հետ շփում ունեցած մարդկանց հետ Առանձնապես որևէ հաջողության չհասած կուսակցական ակտիվիստից դարձել են պետության առաջին դեմքեր. Դանիել Իոաննիսյան ԱԱԾ-ն՝ Փաշինյանի հանձնարարության հետքերով. հարուցվել է վարչական վարույթ Ձախողվածների քարոզչության մակաբույծներն անգոյության են դատապարտված. Աղվան Վարդանյան Կալանք է դրվել նաեւ այն ընկերությունների բաժնեմասի վրա, որոնց սեփականատերերին Մինասյանն անձնապես չի ճանաչում. փաստաբան Չնայած սահմանափակումներին՝ արձանագրվում են զանգվածային միջոցառումների կազմակերպման դեպքեր Ռադայում պահանջում են Ավակովին պաշտոնանկ անել Հայ զինծառայողները կմեկնեն Մոսկվա` մասնակցելու զորահանդեսին Նոր Նորքում հրազենով սպանություն կատարած տղամարդը 1,5 ամիս հետո ներկայացել է ոստիկանություն Արցախի նախագահը և Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի նախագահը քննարկել են Արցախում ֆուտբոլի զարգացման հնարավորությունները ՀՀ-ում գրանցված բոլոր ավիաընկերությունները, ուղղաթիռ ու անգամ օդապարիկ իրավունք չունի թռչել ԵՄ. Արփինե Հովհաննիսյան Մահացածների տվյալների արտահոսքի վերաբերյալ դիմել ենք իրավապահներին. ԱՆ խոսնակ Արամ Վարդևանյան․ Դատական նիստը ձգձգելու, ՄԻԵԴ-ի որոշման, դատախազի պահվածքի մասին Հերթական աննախադեպը՝ Նիկոլ Փաշինյանի շնորհիվ. բարի գալուստ եվրոպական «սև ցուցակ». Արմեն Աշոտյան Տաթեւիկ Ռեւազյանի վերաբերյալ գրառում կատարելու փաստի առթիվ քրեական գործի հարուցումը մերժվել է Նիկոլ Փաշինյանի իշխանությունն ուղղակիորեն տապալեց հակաճգնաժամային ծրագրերը. այժմ խիստ սահմանափակումների կարիք կա. Գագիկ Համբարյան Ամերիկայում տեղի ունեցող զանգվածային անկարգությունների հետևում կանգնած են` մարդկանց անվտանգության մասին ամենից շատ «մտածող» դեմոկրատները.Ազատ Ադամյան Քոնոր Մաքգրեգորը չորացրած մեղու է կերել (տեսանյութ) Քիմ Քարդաշյանն ու Քանյե Ուեսթը նախկին թիկնապահին սպառնում են բազմամիլիոնանոց հայցով «Ինտուիցիա» ֆիլմի աստղը ԱՄՆ-ում անկարգությունների ժամանակ ենթարկվել է ոստիկանության հարձակմանը Ոչ աշխատանքային, անառողջ մթնոլորտի պատճառով հեռանում եմ քաղաքապետարանից. ՀՀԿ անդամ Պարետատան կողմից կորոնավիրուսի դեմ պայքարի պերճանքն ու թշվառությունը Հիմա, որ մեր ապրանքը փչացավ, Նիկոլը կտա՞ մեզ էդ փողը, չի տա NASA-ն նախազգուշացրել է Երկրին պոտենցիալ վտանգավոր աստերոիդի մոտենալու մասին Իր պատճառով նույնիսկ տփոց ենք կերել, իսկ էսօր մեզ ուզում է սպանի՞. գյուղացիները չեն թողնում փակել «Մեյմանդարի» շուկան Թուրքիան Ռուսաստանից 1 միլիարդ դոլարի չափով զենք է պատվիրել Կապանի դեպքերով տուժողը հայտարարում է, որ ցուցմունքները տվել է Ոստիկանության աշխատակիցների ուղղորդմամբ Վրաստանում կորոնավիրուսով վարակվածների 80 տոկոսն արդեն ապաքինվել է Apple-ը խնդրում է վերադարձնել գողացված iPhone-ները Միջաստղային «Օումուամուա» օբյեկտը կարող է ջրածնային սառույցից պատրաստված լինել Նա իր լրագրողական ոճը վերածել է պրեզիդենտական կռուտիտի․ Հրանտ Բագրատյանը Նիկոլ Փաշինյանի մասին Նիկոլ Փաշինյանը սկզբում խայտառակեց ՀԱՊԿ-ը, հիմա էլ` ԵԱՏՄ-ն Արմեն Գևորգյան. գույքահարկի մասին Մեքսիկայի նախագահը առաջին ուղեւորությունն է կատարել երկամսյա կարանտինից հետո BMW 4-Series նոր կուպեն մինչ շնորհանդեսը գաղտնազերծել են
Հարցում

Արմեն Գևորգյան. Ինչո՞ւ պետք է մեզ մտահոգի սպառողական վարկավորման աճը

 

Tert.am–ը ներկայացնում է նախկին փոխվարչապետ Արմեն Գևորգյանի հեղինակային հոդվածը, որում անդրադարձել է սպառողական վարկավորման հետ կապված հարցերին, նշում, թե որքանով է դրանց աճը վտանգավոր Հայաստանի համար։

Հոդվածն ամբողջությամբ ներկայացնում ենք ստորև․

Վերջին շրջանում սպառողական վարկավորման հետ կապված հարցը լուրջ մտահոգության առարկա է դարձել։ Ընդ որում՝ այդ հարցը արդիական է ոչ միայն մեր երկրում, այլև ԵԱՏՄ այլ երկրներում։ Իմ այս հոդվածի նպատակը Հայաստանում նույնպես պատկան մարմինների և փորձագիտական շրջանակների ուշադրությունը գրավելն է։ Ցավոք, իշխանական ամենաանարդյունավետ ավանդույթը եղել և մնում է ցանկության բացակայությունը՝ իրենց իսկ կողմից գործնական խնդիրներ բարձրացնելու և այդ թեմայով կոնստրուկտիվ երկխոսություն սկսելու։ Իշխանությունները կամ համառորեն հերքում են առկա խնդիրները կամ նույնքան համառորեն պնդում իրենց իրավացիությունը։

Իրականում պետք էր, որ իշխանությունն ինքը ձևակերպեր խնդիրները, լսեր հանրային և փորձագիտական այլընտրանքային տեսակետները և դրա արդյունքում գնահատեր բոլոր ռիսկերը։ Այս թեմայով նույն Ռուսաստանում լուրջ հանրային բանավեճ է նախաձեռնել էկոնոմիկայի նախարարը, իսկ նրա հիմնական ընդդիմախոսը դարձել է կենտրոնական բանկը։ Նրանց միացել են փորձագիտական շրջանակները և գործարար հանրությունը։ Նման քննարկումային մշակույթից պետությունը միայն շահում է։ Ինչևէ։

Որպես այդպիսին՝ սպառողական վարկավորման աճը տնտեսության տեսանկյունից դրական երևույթ է։ Սակայն դա այդպես է, քանի դեռ դրա չափերն ու աճի հետ կապված ռիսկերը կառավարելի են։ Ինչո՞ւ մեզ պետք է մտահոգի Հայաստանում սպառողական վարկավորման աճը։ Պատասխանը շատ պարզ է. մեզ մոտ առկա հին ռիսկերի կողքին ձևավորվում են նորերը, իսկ դրանց չեզոքացման միջոցները դեռ տեսանելի չեն։

Որտե՞ղ է հիմնական խնդիրը։ Խնդիրը սպառողական վարկերի պորտֆելի և բնակչության իրական եկամուտների աճի էական տարբերության մեջ է։ Այս տարբերությունը կարող է հանգեցնել նրան, որ մի պահ բազմաթիվ պարտապաններ այլևս ի վիճակի չեն լինի մարել բանկերում ունեցած իրենց վարկերը։ Ինչո՞ւ է աճում այս տարբերությունը։ Որովհետև տնտեսության մեջ տեղի չեն ունենում այնպիսի գործընթացներ, որոնք բնակչության մոտ կգեներացնեին նոր եկամուտներ կամ կավելացնեն եղած եկամուտները։

Ի՞նչ խնդիրների մասին է խոսքը.

1. Իրական նոր արտաքին ներդրումների՝ նոր ծրագրերի ու նոր աշխատատեղերի, նոր ֆինանսական հոսքերի բացակայությունը։ Երկրի ներսում առկա խնդիրները խոշոր ներդրողների հետ. Լիդիան Արմենիա, Սանիտեկ, Սպայկա և այլն։

2. Պետությունն ինքը վերջին 1,5 տարվա ընթացքում կրճատել է ծախսերը տարբեր շարժառիթներով՝ սկսած կոռուպցիայի դեմ պայքարից, մինչև ֆինանսավորման համար արժանի գաղափարների կամ ծրագրերի բացակայությունը, ինչը չի հանգեցնում ֆինանսական հոսքերի աճի։

3. Շինարարություն. աճը այստեղ տեղի է ունենում ոչ թե արտաքին աղբյուրների՝ անշարժ գույքի գնորդների հաշվին, այլ շնորհիվ ներքին աղբյուրների՝ հիփոթեքի: Արտաքին ներդրողները առայժմ երկրի ներքին իրավիճակի հետ կապված սպասողական վիճակում են։

4. Պետական հատվածում չկա պետական ծառայողների եկամուտների մակարդակի էական աճ՝ աշխատավարձեր և այլն։ Սկսել են կրճատվել պարգևավճարներն ու այլ լրացուցիչ վճարներ։

5. Բնակչության մեծ մասի մոտ չի ձևավորվում սպառողական վարկավորման նոր մշակույթ։ Սպառողների երիտասարդ սերունդը դեռ նոր է սկսել ադապտացվել վարկավորման մշակույթին, սեփական եկամուտների ու ծախսերի ռացիոնալացմանը, դրանց երկարաժամկետ պլանավորմանը։ Մինչ այդ մշակույթը կդառնա համընդհանուր, մենք պետք է հնարավորինս օպտիմալ ձևով խուսափենք բանկային ոլորտում խնդիրներից։

6. Պատկերացրեք նաև մի իրավիճակ, երբ մենք կմեծացնենք գույքահարկը և այդ բեռը կընկնի նաև այն համաքաղաքացիների ուսերին, որոնք միաժամանակ ունեն նաև վարկեր։

7. Այս ռիսկերը պետք է մտահոգեն նաև բանկերին, որոք այս փուլում կարող են որոշակի օգուտներ ստանալ՝ սպառողական վարկավորումից ստացվող բարձր եկամուտների հաշվին, սակայն շուտով կարող են հայտվել մի իրավիճակում, երբ կաճեն չմարված վարկերի ծավալներն ու կմեծանան վարկային պարտավորությունները։ Չէ որ բանկերի հիմնական գործառույթը տնտեսության վարկավորումն է նախ և առաջ արդյունաբերության, ծառայությունների, էներգետիկայի և իրական տնտեսության այլ ոլորտներում։ Սակայն բանկերը, հասկանալով, որ իրական հատվածում վարկավորումը խնդրահարույց է, սկսել են մշակել և առաջարկել սպառողական վարկավորման բազմաթիվ նոր պրոդուկտներ, որպեսզի կարողանան ապահովել իրենց աշխատանքի ընթացիկ եկամտաբերությունը։

8.Էական բացասական հետևանք կարող է ունենալ վարկային պարտավորությունների չեղարկման պրակտիկան։ Ինձ հայտնի չէ, թե ինչ սոցիալական կամ տնտեսական արդյունք է ունեցել այդ քայլը 2018թ-ին, սակայն բնակչության մոտ կարող են ձևավորվել ոչ ճիշտ սպասելիքներ, ինչը իր հերթին կարող է բացասաբար ազդել բանկային ոլորտի աշխատանքի վրա։

9. Կառավարության համար մեծ խնդիր կդառնա բնակչության զանգվածային մասնակցությունը էլեկտրոնային մոլախաղերին։ Այս երևույթը դառնում է խաղային բրոքերներից մեծ թվով մարդկանց ֆինանսական կախվածության ևս մեկ ձև։ Սկսում են ակտիվորեն աշխատել պարտքերը տոտալիզատորներին (կոլեկտորական ծառայություններ) վերադարձնելու ստվերային սխեմաներ, շատերի համար այս պարտքերի վերադարձը ավելի առաջնահերթ է դառնում, քան բանկերում ունեցած պարտավորությունների մարումը։

10.Փոխվել է այն իրավիճակը, երբ նախկինում առկա էին եկամուտների էական ստվերային աղբյուրներ. հիմա կամ չկան այդպիսիք, կամ դրանց թիվն իրոք նվազել է։ Նախկինում վարկերը հնարավոր էր փակել աշխատավարձի միջոցով, իսկ ընթացիկ ծախսերը «կողմնակի եկամուտների» հաշվին։ Հիմա հարկավոր է կամ պահպանել բարեկեցության նախկին մակարդակը, կամ կրճատել ծախսերն ու ամբիցիաները։ Հաշվի առնելով հայկական բնավորության առանձնահատկությունները, ավելի շուտ կխրվենք նոր պարտքերի մեջ, քան կսկսենք ապրել նախկինից ավելի վատ։

«Կողմնակի եկամուտների» երևույթի հոգեբանությունը մեր ավագ և միջին սերունդի ներկայացուցիչների համար նոր չէ՝ հիշեք խորհրդային «Երջանկության մեխանիկա» ֆիլմի (1982թ.) դրվագը։ Հետխորհդային փուլում, անկախության տարիներին, կարծում եմ՝ նաև այսօր, Հայաստանի բնակչության որոշ մասը «կողմնակի եկամուտները» ստանում է

· Ստվերային եկամուտների

· Տրանսֆերտների

· «Ծրարով» աշխատավարձերի տեսքով։

Ի՞նչն է մեզ առայժմ օգնում խուսափել լուրջ խնդիրներից։

Մեծ չափի տրանսֆերտերը Ռուսաստանից, այդ թվում՝ ԵԱՏՄ-ի մաքսային կարգավորման առանձնահատկությունների հաշվին կանխիկ դրամական հոսքերը Ռուսաստանից՝ Հայաստան։
Գնաճի համեմատաբար ցածր մակարդակը, սպառման սեզոնայնությունը, հատկապես՝ սննդի ոլորտում։
Նախկին վարչապետ Հրանտ Բագրատյանը հաճախ է արդարացիորեն խոսում այսպես կոչված տոքսիկ եկամուտների մասին, որոնք կրում են ժամանակավոր բնույթ։ Գոյություն ունեն նաև այլ ժամանակավոր երևույթներ, ինչպես ասենք տուրիստական ոլորտի ակտիվացումը, որը բերում է ծառայությունների ոլորտում լրացուցիչ եկամուտների։
Ջրի, գազի, տրանսպորտի և վառելիքի գների էական աճը առայժմ զսպելու հնարավորությունը։
Բնակչության որոշ հատվածի կողմից ավելի լավ ժամանակների հույսը։

Ի՞նչ կարող է անել կառավարությունը:

· Ուսումնասիրել սպառողական վարկավորման կառուցվածքը, հասկանալ, թե դրանում որքան են կազմում պետական ծառայողների ու հատկապես ուժայինների կողմից վերցված սպառողական վարկերը։ Զինվորականը, կամ ուժային մարմնի ներկայացուցիչը, ում մտքում մշտապես այն հարցն է, թե ինչպես վերադարձնել պարտքերը, մեծ խնդիր է արդյունավետ պետական ծառայության համար։

· Իրականացնել որակյալ վերլուծություն, թե ինչ նպատակներով են օգտագործվել այդ միջոցները՝ դրանք երկրում սպառողական ապրանքների ծավալի վրա համապատասխան էական ազդեցություն ունեցե՞լ են, ստեղծե՞լ են հավելյալ արժեք, թե՞ ուղակի էլեմենտար ձևով «մսխվել» են։

· Ինչպիսի՞ն է սպառողական վարկավորման և բնակչության իրական եկամուտների աճի հարաբերակցությունը։

· Հասկանալ, թե որքանով դրական ազդեցություն կարող է ունենալ եկամտահարկի նոր համակարգը սպառողական վարկավորման վրա և այդ հաշվարկները ներկայացնել հանրությանը։

· Ձեռնարկել ադեկվատ միջոցներ, որոնց կիրառումը թույլ կտա, որպեսզի բնակչության իրական եկամուտները զգալիորեն աճեն, և միջին ընտանիքի ընդհանուր եկամուտը հնարավորություն կտա սպասարկել վերցված վարկերը։

· Սկսել սպառողական վարկավորման նորմատիվների՝ թեկուզ ժամանակավոր փոփոխության անհրաժեշտության վերաբերյալ քննակումներ՝ խստացնելով վարկերի տրամադրման պայմաններն ու ծավալները։

· Սկսել ուսումնասիրել պետական ծառայողների և տարբեր պաշտոնյաների վարկային պատմությունները, այդ թվում կոռուպցիոն ռիսկերից և երևույթներից խուսափելու՝ պրոֆիլակտիկայի համար. մեծ վարկային պորտֆելն ու դրա մարման օրինական ֆինանսական՝ անհամարժեքորեն փոքր բազան խնդիրների պոտենցյալ աղբյուր է։

· Միջոցներ ձեռնարկել էլեկտրոնային մոլախաղերին բնակչության զանգվածային մասնակցությունը սահմանափակելու ուղղությամբ և ուժեղացնել պայքարը պարտքերի հավաքագրման ստվերային սխեմաների դեմ:

Ընդհանուր առմամբ հարկավոր է շատ զգույշ և ուշադիր մոտենալ Հայաստանի համար տնտեսության երկու առանցքային ոլորտների՝ բանկային հատվածի և էներգետիկ համակարգի կայունության պահպանման և ռազմավարական զարգացման հարցերին։ Այս երկու հատվածներում ցանկացած էական համակարգային ձախողում նշանակում է երկրի մրցունակության և ներդրումային գրավչության կորուստ։ Արդեն իսկ կա երկու նախանշան՝ բանկային գաղտնիքի պահպանման անլիարժեքության դրվագները և հուլիսի 9-ի՝ այսպես կոչված «բլեքաութը»։

 

 

website by Sargssyan