1USD = AMD
1EUR = AMD
1RUB = AMD
Այսօր՝ 17 հուլիսի 2019թ., 00:00
Թուրքական դատարանը Հրանտ Դինքի սպանության գործով տարբեր ժամկետներով դատապարտել է 9 մարդու Եվրահանձնաժողովը Amazon-ի նկատմամբ հակամոնոպոլ հետաքննություն է սկսել Ադրբեջանական գազը Եվրոպա կհասնի Թուրքիայի տարածքով «Ռուսական շուկան փոխարինելը հեշտ գործ չէ ոչ եվրոպացիների և ոչ էլ նույնիսկ մեզ համար». Իվանիշվիլի ԱՄՆ-ը պատասխան միջոցներով սպառնում է երկրներին, որոնք Google-ի դեմ հարկեր կսահմանեն Պարզվել են քաղաքացիական ավիացիայի ոլորտում 2013-2018 թթ. կատարված կոռուպցիոն չարաշահումներ Կաթողիկոսը կարևորել է Ստամբուլյան կոնվենցիայի շուրջ մտահոգությունների քննարկումների անցկացումը Նիկոլ Փաշինյանը՝ Վենետիկի հանձնաժողովի մասին Իվանիշվիլի. Գախարիայի հրաժարականը պետական դավաճանություն կլինի 14 ամիսների ընթացքում իմ ամենամեծ ձեռքբերումը ժողովրդավարությունն է. Նիկոլ Փաշինյան Բնապահպանը նշեց Սեւանա լճի «ծաղկման» պատճառը եւ նրան «առողջացնելու» դեղատոմսը ՀՀ ԱԳ նախարարը եւ ԱՄՆ պետքարտուղարի տեղակալի պաշտոնակատարն անդրադարձել են ԼՂ հիմնախնդրի կարգավորման գործընթացին Հայտնի է` ինչու են խուզարկել դատավոր Դավիթ Գրիգորյանի աշխատասենյակը. փաստաբանը մանրամասնում է «Ֆեյսբուքը» մի տեղ կա, իսկ մեկ այլ տեղ՝ ոչ. տարօրինակ վիճակ Մենք ունենք վատ կառավարման պրոբլեմ․ Նիկոլ Փաշինյանի հարցազրույցը․ ուղիղ Նունու Գոմեշը՝ Ծիծեռնակաբերդում․ Նման ոճրագործություն պետք է չկրկնվի (ֆոտո) Ստամբուլյան կոնվենցիան մեր ազգի համար ինքնասպանությանը հավասար փաստաթուղթ է. Միհրդատ Մադաթյան Հայտնի է ուռուցքային հիվանդությունների 90%-ի պատճառը Իսրայելում և Միացյալ Նահանգներում թուրքական C-400-ներին մեղադրել են Սիրիայի օդային տարածքում նոր իրավիճակի համար Օլգա Բուզովան Բրեդլի Քուփերին նվիրել է բաժանությունների մասին «Водица» երգը Պետական գնումների համակարգը դարձնել ճկուն. Վարչապետի մոտ տեղի է ունեցել խորհրդակցություն ՉԼ․ ԱԻԿ - «Արարատ-Արմենիա»․ Բուքմեյքերների կանխատեսումը Ինչո՞ւ Արսեն Թորոսյանը չի մասնակցել Սեւանա լճի թեմայով քննարկմանը ԱԺ–ում. Մամուլի խոսնակը պարզաբանում է Ֆելիքս Ցոլակյանն այցելել է Սևանա լճի Մարտունու և Այրիվանքի լողափեր Մալայզիայի նախկին թագավորը ամուսնալուծվել է միս Մոսկվայից Բակո Սահակյանը 14 օրենք է ստորագրել, այդ թվում «Հանրաքվեի մասին» օրենքը Հենց անկախությանը միջամտելու խնդիր լինի՝ կարձագանքենք. ԲԴԽ անդամը՝ դատավորի աշխատասենյակի խուզարկության մասին Ջոնսոնը նախատեսում է արտահերթ համընդհանուր ընտրություններ անցկացնել Բրիտանիայում «Սեւան» ազգային պարկը թողնվել է բախտի քմահաճույքին. փորձագետ Ամուսնության առաջարկ ջրի տակ (տեսանյութ, լուսանկարներ) Արարատյան դաշտից Ադրբեջան է գնում 1 միլիարդ 500 միլիոն խորանարդ մետր ջուր. փորձագետ Տղամարդը փրկել է օրերով ջրհորդանի մեջ արգելափակված շան ձագերին (տեսանյութ) Դատավորին հետապնդման ենթարկելը իշխանության վերջնական պարտությունն է Բիլ Գեյթսն աշխարհի միլիարդատերերի ցուցակում զիջել է դիրքերը՝ առաջին անգամ հայտնվելով 3-րդ հորիզոնականում Դուբայի կառավարիչը, որի կինը փախել է նրանից, 70-ամյակը նշել է երեխաների ու թոռների շրջապատում (տեսանյութ, լուսանկարներ) Բրազիլիայում սուպերմարկետի այցելուները լվացքի փոշու տուփերի մեջ կոկաին են հայտնաբերել Քրիստին Լագարդը հրաժարական տվեց ԱՄՀ-ի գործադիր տնօրենի պաշտոնից «Վրաստանը կորցրել է ինքն իրեն». Մարիա Զախարովա ՀՔԾ-ն հաստատել է դատավորի աշխատասենյակի խուզարկության մասին լուրը Անհարգալից վերաբերմունք խորհրդարանի հանդեպ Ադրբեջանի քաղաքացիները սկսել են ավելի շատ անշարժ գույք գնել Թուրքիայում Կարթն ընկած մարդակեր-շնաձուկը ձկնորսներին քաշել է 3 կիլոմետր (տեսանյութ) Օրենքով գող» Անդիկի սպանությունը տակնուվրա է արել հանցավոր աշխարհը Սևանա լճում մաքրման կայաններ կտեղադրվեն․ լճի պահպանության հանձնաժողովի նախագահ Մեր պատասխանը Վենետիկին. չեք թողում վեթինգ անենք, ջեբները պլան կգցենք: Ռուստամ Բադասյանը ցանկանում է աշխատել սեփական թիմով. Հայտնի է Տիգրան Խաչիկյանի ազատման պատճառը Մենք կհետեւենք, որպեսզի բացառվի Սահմանադրությանը հակասող կոնվենցիաների վավերացումը. ՄԻՊ Ռոբերտ Քոչարյանը եւ Մանվել Գրիգորյանը քաղբանտարկյալներ են Թուրքիան 1-ին տեղում է Գերմանիայից զենք-զինամթերք գնող երկրների ցանկում ԱՄՆ-ի Կապիտոլիումի գմբեթի ներքո հնչել է հայ եկեղեցական աղոթքը Արցախի ՊԲ հրամանատար Կարեն Աբրահամյանը Արմեն Գրիգորյանի հետ քննարկել է շփման գծում տիրող վիճակը Հնարավոր չէ 30 աստիճան սկոլյոզ ունեցող անձն ունենա նման կեցվածք. Մարինա Խաչատրյանը արդարադատության նախարարի մասին «Հայաստանի մասով իրավիճակն այլ է». Լավրով «Նոր» Հայաստանի իշխանությունները հասցրին փչացնել հարաբերությունները Ռուսաստանի, Եվրոպայի, ԱՄՆ-ի եւ Իրանի հետ Ստեփանավանի Չքնաղ գետում ձկները սատկում են ՌԴ-ում ավտովթարից հայ ընտանիք է զոհվել Վեթինգը ՀՀ իշխանությունների պատկերացմամբ. խուզարկություն դատավոր Դավիթ Գրիգորյանի աշխատասենյակում Սաակաշվիլին Ուկրաինայի ճանապարհների կառուցմամբ զբաղվելու ցանկություն է հայտնել Արհեստական բանականությունը Ռուբիկ խորանարդը հավաքում է ընդամենը 20 քայլի միջոցով Աննա Սեդոկովան խոստովանել է, որ ամսվա ընթացքում 1 մլն ռուբլուց ավելի է ծախսում «Ծեր» Ուտյաշեւան, Բուզովան, Ուրգանտը. ինչ է արել FaceApp-ը շոու-բիզնեսի աստղերի հետ Երեւանում բեռնատարը հարվածել է թունելի վերեւի հատվածին Սեւանի՝ ջրիմուռների կուտակման տեղերում, լողալ չի կարելի, եւ դա անհերքելի փաստ է. Գաբրիելյան Պետք է ուղղակի սխալներ թույլ չտալ եւ որեւէ մեկին անիմաստ հերոս չդարձնել (տեսանյութ) Սոցիալական ցանցերը նվազեցնում են դեռահասների ինքնագնահատականը եւ դեպրեսիա առաջացնում. հետազոտություն «Դլե յամանը»՝ ճապոնացի երիտասարդների կատարմամբ Տղա ջան, ո՞վ է ձեզ թույլ տվել նման կերպ խոսել, ներողություն խնդրեք. Սամվել Գրիգորյանը՝ պատգամավորին Սոբչակը նիհարելու հետաքրքիր ձեւ է գտել Բորիս Ջոնսոնը չի աջակցի Իրանի ուղղությամբ ԱՄՆ-ի ռազմական հարվածները Լավրովը նշել է ՌԴ-ի եւ Վրաստանի ուղիղ օդային հաղորդակցության վերսկսման պայմանները Օմբուդսմենի գրասենյակը ուսումնասիրում է Ռոբերտ Քոչարյանի փաստաբանների վճռաբեկ բողոքը Երևանում մինչև շաբաթավերջ տեղումներ չեն սպասվում, օդի ջերմաստիճանը կշարունակի բարձրանալ ՀՀ փոխոստիկանապետը Վիեննայում կմասնակցի Հայաստան-ԵՄ վիզաների ազատականացման շուրջ քննարկումներին Ֆրանսիացի նախարարը հրաժարական է տվել ծովախեցգետիններով ու թանկարժեք գինով ճաշկերույթներ կազմակերպելու մասին լուրերի ֆոնին Վարչապետն արարողակարգի պատասխանատու է նշանակել Սթոունհենջի կառուցման գաղտնիքը բացահայտված է Ո՞վ է լինելու հայաստանյան Գաբունիան Արդարադատության փոխնախարար Տիգրան Խաչիկյանը հրաժարական է տվել Իշխանությունները փորձում են փողով լուծել լրատվականների հարցը Հակառակորդը Նախիջեւանից կրակել է Ելփին գյուղի ուղղությամբ
Հարցում

Արմեն Գևորգյան. Իշխանության որակի և ռիսկերի մասին

Tert.am–ը ներկայացնում է նախկին փոխվարչապետ Արմեն Գևորգյանի հեղինակային հոդվածը, որում նա անդրադարձել է կառավարության նոր կառուցվածքին: Արմեն Գևորգյանի բնորոշմամբ՝ կառավարության նոր կառուցվածքը կիսատ լուծում է, քանի որ, ստանալով երկիրը 5 տարի կառավարելու մանդատ, կարելի էր ներկայացնել պետական կառավարման համակարգը վերևից ներքև բարեփոխելու ամբողջական ծրագիր։ Այսօրվա լուծումը, ըստ Արմեն Գևորգյանի, թերի է նաև այն պատճառով, որ իր բովանդակությամբ չի ընդգրկում բոլոր ներպետական իշխանական հարաբերությունները՝ կառավարություն-տարածքային կառավարում-տեղական ինքնակառավարման մարմիններ։ «Լուծվել է այսբերգի վերևում երևացող խնդիրը, իսկ թե ինչ կլինի ստորջրյա հատվածի հետ, դեռ հայտնի չէ»,- գրում Արմեն Գևորգյանը: Հոդվածն ամբողջությամբ ներկայացնում ենք ստորև.

Կառավարության նոր կառուցվածքի քննարկման փուլում ես միտումնավոր տեսակետ չեմ արտահայտել՝ սուբյեկտիվ չընկալվելու համար։ Բայց հարցը շատ կարևոր է. ուշադիր հետևելով հնչող կարծիքներին, ցավոք, ես այդպես էլ չլսեցի որևէ ծրագրային հիմնավորում, թե ինչու է մեզ պետք կառավարության հենց այսպիսի կառուցվածք։

Ինքս դեմ չեմ եղել կառավարության կազմի և կառուցվածքի փոփոխության գաղափարին, և մշտապես հանդես եմ եկել կառուցվածքի և կազմի տեսանկյունից կոմպակտ և արդյունավետ կառավարություն ունենալու օգտին։ Սակայն երկար տարիների ընթացքում այս երկու հանգամանքները միշտ պայմանավորված են եղել քաղաքական հանգամանքներով և նպատակահարմարությամբ, այլ ոչ՝ օբյեկտիվ անհրաժեշտությամբ։ Հիմնական քաղաքական դերակատարը միշտ թիմում կոալիցիոն գործընկերներ ունենալու և նրանց կադրային նախասիրությունները հաշվի առնելու անհրաժեշտություն է ունեցել։ Սակայն 2018թ.-ի դեկտեմբերին տեղի ունեցած խորհրդարանական ընտրություններից հետո, կարծես թե, լավ հնարավորություն էր ընձեռվել՝ խուսափելու այդ ազդեցության գործոններից և ոչ միայն ձևավորել նոր տիպի կառավարություն, այլ առհասարակ երկրում կազմավորել նոր տիպի գործադիր իշխանություն։

Երկարատև քննարկումներից և հայտարարություններից հետո ի վերջո ստացանք այն, ինչ հիմա ունենք։ Ակնհայտ է, որ այն չի համապատասխանում ո՛չ հասարակության մեծ մասի, ո՛չ էլ՝ խորհրդարանական մեծամասնության պատկերացումներին։ Արդյունքում մենք ունենք հերթական կիսատ լուծումը, որը չի ազդելու պետական ապարատի և երկրում կառավարման ողջ համակարգի արդյունավետության և, ընդհանուր առմամբ, նաև իշխանության որակի վրա։

Սակայն նախքան կառավարության գործունեության՝ ներկայիս ձևաչափի գործնական վերլուծությանն անդրադառնալը, անհրաժեշտ է հասկանալ այն միջավայրի որոշակի առանձնահատկությունները, որը երկրում ձևավորվել է 2018թ-ի փոփոխություններից հետո։

Ժամանակակից հայ հասարակության համար ամենաբարդ լուծում պահանջող հարցը սոցիալ-տնտեսական և հասարակական-քաղաքական գործընթացների ծայրաստիճան անհատականացման՝ անձնակենտրոնության հաղթահարումն է։ Մեր կյանքի որակը կփոխվի, եթե փոխվի հասարակության մեջ հարաբերությունների որակը, որտեղ անհատի գործոնը կլինի կարևորներից մեկը, բայց ոչ՝ հիմնարարներից։ Մեզ մոտ ավելի լավ ընկալվում է առաջնորդի հեղինակությունը, այլ ոչ՝ այն քաղաքական ուժի, որը վերջինս ներկայացնում է․ավելի հեշտ է հարգել և հաշվի նստել ոչ ֆորմալ առաջնորդի դիրքորոշման հետ, քան՝ ինքդ քեզ նեղություն տալ՝ ունենալու սեփական դիրքորոշում։ Վերին օղակներից մինչև ստորին օղակները անձի շուրջ այս կենտրոնացումը այն հիմնական գործոնն է, որը պետք է ադեկվատ գնահատական ստանա և ռացիոնալիզացվի։

Հաջորդ հանգրվանային կետը. շատ կարևոր է՝ ճիշտ հասկանալ երկրում տեղի ունեցած փոփոխությունների նկատմամբ հանրային սպասումների բովանդակությունը։ Դա ամենևին պարզ, մակերեսային խնդիր չէ, ինչպես հաճախ ներկայացվում է։

Ես գերադասում եմ դրանք տարբերակել ըստ շահառուների խմբերի, այլ ոչ՝ ըստ բովանդակության։

• 1-ին խումբ․հեղափոխական փոփոխությունների ներքին շահառուները՝ ավագ սերունդը (թոշակառուները), երիտասարդությունը, գործազուրկներն ու անապահովները, պետական հատվածի աշխատողները (այդ թվում՝ ուսուցիչները, բժիշկները և այլն), պետական պաշտոնյաները, բիզնեսը, միջին խավը, խոշոր բիզնեսը, հին և նոր քաղաքական վերնախավերը։

• 2-րդ խումբ հեղափոխական փոփոխությունների արտաքին շահառուները՝ Ռուսաստան, ՀԱՊԿ, ԵԱՏՄ, ԱՄՆ, ԵՄ, Ադրբեջան-Թուրքիա, Իրան։

• 3-րդ խումբ․ Սփյուռքը՝ արևմտյան և ռուսական։

Այս բոլոր խմբերի սպասելիքները միմյանցից տարբերվում են։ Հենց այն հանգամանքը, որ մայիսյան փոփոխություններից հետո ինչպես երկրի ներսում, այնպես էլ՝ դրանից դուրս ձևավորվել են սպասումների մեծաքանակ խմբեր, օբյեկտիվորեն բարդություններ է ստեղծում իշխանությունների աշխատանքի և դրական զարգացման վրա կենտրոնանալու առումով։ Բոլոր խմբերին միավորում է մեկ ընդհանուր ձգտում՝ ստանալ արագ և շոշափելի արդյունքներ, և ամենևին կարևոր չէ, որ, ընդգծում եմ, այդպիսի արդյունք հաճախ հնարավոր է ստանալ միայն այդ խմբերից մեկի կամ մի քանիսի սպասելիքների հաշվին։ Հնարավոր չէ բոլորին և միանգամից բավարարել։ Սրա մասին պետք է միշտ հիշել։ Եթե բոլոր խմբերի կողմից հանրային աջակցության շատ բարձր մակարդակի պահպանումը լինելու է գերնպատակ, դա բարեփոխումների և կառուցողական փոփոխությունների համար իրական խոչընդոտ է դառնալու։ Դա, ցավոք, լինելու է առաջին քայլը՝ անձնական հեղինակության և անձնական իշխանության ամրապնդման ճանապարհին, իսկ դրան հասնել հնարավոր է միայն մեծ պոպուլիզմի և հեղափոխական էյֆորիայի պահպանման գնով։

Հարկավոր է հասկանալ, որ առաջիկա տարիներին հնարավոր չէ բեկումնային զարգացում ապահովել, ինչը մարդիկ ակնկալում են։ Այդ զարգացումը կիրականանա աննկատ կերպով՝ ժամանակի ընթացքում։ Այն հնարավոր չի լինի ժամանակագրական առումով սահմանել և ֆիքսել, ասենք՝ սա սկիզբն է, սա էլ՝ վերջը։

Բեկում հնարավոր կլինի համարել մեր կյանքի որակական փոփոխությունը, ընդ որում՝ ոչ միայն անձնական և ընտանեկան բարեկեցության առումով, այլև՝ հասարակական-քաղաքական հարաբերությունների տեսանկյունից։ Այս տեսանկյունից բեկում է համարվելու հետևյալ մոդելի գերիշխումը՝ ես երջանիկ կլինեմ ոչ միայն այն դեպքում, երբ կաշխատեմ ու արժանապատիվ աշխատավարձ կստանամ՝ ապահովելով իմ և հարազատներիս բարեկեցությունը, այլ նաև այն պարագայում, երբ կապրեմ արդար և հանդուրժող հասարակական միջավայրում։

Կիսատ լուծումների թակարդը

Ինչո՞ւ է կառավարության նոր կառուցվածքը կիսատ լուծում, և ինչո՞ւ այդպիսի լուծում ստացվեց։ Լուծումը թերի է, քանի որ, ստանալով երկիրը 5 տարի կառավարելու մանդատ, կարելի էր ներկայացնել պետական կառավարման համակարգը վերևից ներքև բարեփոխելու ամբողջական ծրագիր։ Դա չէր նշանակի բոլոր գաղափարների անմիջապես իրականացում, բայց կհստակեցներ ճանապարհային քարտեզը, որը ցույց կտար, թե ինչպես և ինչ ուղղությամբ է շարժվում կառավարությունը, ինչպիսի նոր գործադիր իշխանություն է ձևավորվելու երկրում։

Կառավարության նոր կառուցվածքը խոշորացման արդյունք է։ Խոշորացումը չի կարող լինել ինքնանպատակ, այլ պետք է ունենա որոշակի հատուկ, ավելի գլոբալ նպատակի հասնելու ձգտում, օրինակ՝ կառավարության անդամների կողմից անցումը ամենօրյա օպերատիվ կառավարումից՝ ծրագրային աշխատանքի ավելի լայն սպեկտրի։

Այսօրվա լուծումը թերի է նաև այն պատճառով, որ իր բովանդակությամբ չի ընդգրկում բոլոր ներպետական իշխանական հարաբերությունները՝ կառավարություն - տարածքային կառավարում - տեղական ինքնակառավարման մարմիններ։ Լուծվել է այսբերգի վերևում երևացող խնդիրը, իսկ թե ինչ կլինի ստորջրյա հատվածի հետ, դեռ հայտնի չէ։

Սուպերնախարարությունների ձևավորմամբ պետք է ենթադրվեր օպերատիվ բնույթի բազմաթիվ գործառույթների փոխանցում տեղական ինքնակառավարման մարմիններին։ Կառավարության այսպիսի ֆորմատի պարագայում դա արդյունավետ ներպետական հարաբերություններ ապահովելու շատ տրամաբանական մոդել է․ լիազորությունների վերաբաշխում՝ կենտրոնից դեպի շրջաններ։

Բացի այդ.

- չլուծված են մնում կառավարության կառուցվածքի վերաբերյալ մի շարք սկզբունքային հարցեր, օրինակ՝ ներքին գործերի նախարարություն ձևավորելու հարցը,

- կասկածներ են առաջացել՝ կապված այն հանգամանքի հետ, որ մեծ մասամբ նոր կառուցվածքը կառավարության անդամների նկատմամբ վարչապետի անձնական համակրանքի և ամբիցիաների հիման վրա է ձևավորվել, այլ ոչ՝ հիմնվելով ռացիոնալության և նպատակահարմարության վրա,

- չի լուծվել, մեծ հաշվով, քաղաքական պատասխանատվությունը գործադիր իշխանության մարմինների ամբողջ համակարգի վրա բաշխելու հարցը, ինչը նախ և առաջ չի դրսևորվում առաջնային մանդատ ունեցող մարմնի՝ ԱԺ-ի նկատմամբ դրանց հաշվետվողականությամբ,

- չի լուծվել պետական ծառայության շարունակականության և արդյունավետության ապահովման հարցը և, ամենակարևորը, չեն ձևավորվել պետական ծառայողներին մոտիվացնելու նոր մոտեցումներ, նկատի ունեմ՝ աշխատավարձերն ու խրախուսման ֆոնդերը։

Կառավարության այսպիսի կառուցվածքում առկա են առանձնահատուկ սուբյեկտիվ շահագրգռվածության որոշ անտեսանելի ասպեկտներ․

- Պահեստայինների կարճ նստարան․ չկան այնպիսի խաղացողներ, որոնք ի վիճակի են աշխատել գործադիր իշխանության մեջ և ղեկավարել առանձին ոլորտներ, թիմակիցներից շատերը ստիպված ուղարկվեցին ԱԺ, որպեսզի այնտեղ նույնպես պահպանվի կառավարելիությունը։

- Փոքրաթիվ նախարարների հետ հնարավոր է ավելի հաճախ և ավելի հարմարավետ միջավայրում հանդիպել, այդպես ավելի հեշտ է նրանց մշտապես պահել տեսադաշտում ու հետևել նրանց աշխատանքին, ինչն իր հերթին մեծացնում է հաճախ նրանց գործերին միջամտելու և ինքնուրույնությունը սահմանափակելու ռիսկերը։

- Արդեն ձեռք բերած իշխանությունը «Հին Հայաստանի» մեխանիզմներով ու մեթոդներով պահպանելու ցանկություն՝ ուղղակիորեն վարչապետի ենթակայության տակ պահելով իրավապահ մարմինները, այդ թվում՝ ոստիկանությունն ու ԱԱԾ-ն։

Արմեն Գևորգյան
ՀՀ նախկին փոխվարչապետ
Շարունակելի

Բաժանորդագրվեք Top-News.am-ին Telegram-ում

 

 

website by Sargssyan