1USD = AMD
1EUR = AMD
1RUB = AMD
Այսօր՝ 22 նոյեմբերի 2019թ., 00:00
«Ժամանակը կգա և ես անպայման կխոսեմ». Արթուր Վանեցյան Ինը պատճառ, որի համար նա հրաժարվում է հանդիպել քեզ հետ Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ժամանել է Հռոմ Հավատո՞ւմ եք Մոուրինյոյի խոսքերին «Տոտենհեմի» մասին (ծաղրանկար) Քիմ Չեն Ընը մերժել է ԱՍԵԱՆ-ի գագաթաժողովին մասնակցելու Սեուլի հրավերը Դե ինչ, կաշխատեմ ապահովել դիտարժանությունը․Սարհատ Պետրոսյանը՝ դատական հայցի մասին «Ռեալի» հարձակվողը կոտրվածք է ստացել Կոչ եմ անում պարոն Սարգսյանին՝ հնարավորինս շատ խոսել.Ալեն Սիմոնյան Մեղադրանք է առաջադրվել Ճանապարհային ոստիկանության պետի տեղակալին, նա կալանավորվել է «Լսում եմ իմ երկրի վարչապետին, ով ինձ սուրճ խմող է անվանում։ Ուր հասանք...». Աշոտ Մելքոնյան ՀՖՖ-ն դատապարտում է վարչապետի խորհրդականի հայտարարությունը Տասնամյակի լավագույն ֆիլմերը. Time Միջադեպ Թուրքիայի խորհրդարանում Իրանի իշխանությունները մասամբ վերականգնել են ինտերնետի հասանելիությունը Չեմ պատկերացնում աշխատանքը Խաշմանյանի հետ. Հարոյան Ցմահ ազատազրկվածը կարող է ներման խնդրագիր գրել արդեն 15 տարի պատիժը կրելուց հետո Պետությունը պետք է արժևորի հայոց լեզուն․ Վիկտոր Կատվալյան Երեւանի կենտրոնում բռնկված հրդեհի հետեւանքով տուժածներ չկան. Ֆելիքս Ցոլակյան ՀՖՖ նախագահ Արթուր Վանեցյանն ու գործկոմը ներկայացրին հրաժարական Իրանում ձերբակալում են անկարգությունների կազմակերպիչներին. իրանցի գեներալ 1,5 մլրդ դրամ է հատկացվում Ադրբեջանից բռնագաղթած 112 ընտանիքների բնակխնդիրը լուծելու համար Վրաստանում ազատազրկում են ընդդիմության ակտիվիստներին Դոլարի փոխարժեքը նվազել է. եվրոն թանկացել է Խուզարկություն դեղատանը, տնօրենը ձերբակալվել է․ ոստիկանության բացահայտումը «Դա իմ դրաման է». Եվգենի Պետրոսյանը` սկանդալային ամուսնալուծության, հայկական հումորի եւ եթերում օգտագործվող հայհոյանքների մասին Հաղորդման անոնսը Վանեցյանի հրաժարականի պատճառ է դարձել Արթուր Վանեցյանի համար ընդունելի է այդ տարբերակը. պետք է հեռանան բոլորով Լա՛վ, այդքան բութ որտեղից եկաք և ընկաք այս երկրի գլխին Խոստացել են ռեկտորի պաշտոն, եթե Քոչարյանի դեմ հերթական գործը «հորով-մորով» անեն Միայն վախկոտ մարդը կարող է այդքան վրեժխնդիր ու հիշաչար լինել․ ՔՊ հիմնադիր նախկին անդամը` Փաշինյանի մասին Սիրուշոն մերժեց, Նիկոլը՝ կանչեց․ ուզում եմ հասկանալ՝ ո՞վ է թուրքը և ով հայը. (տեսանյութ) Կառավարությունը սահմանեց Սևանա լճում ձկան և խեցգետնի որսի կարգը Ռուբեն Խաչատրյանի ազատման դիմումը ստորագրվել է․ Տիգրան Վիրաբյանը ներկայացրել է տնօրենի ժ/պ-ին Տիգրան Ավինյանը ներկայացրել է կառավարության տեսլականը ՀայՓոստի ապագայի վերաբերյալ «Ինչպիսի՞ այցով, ինչ օրակարգով, ինչ արդյունքների ակնկալիքով է վարչապետը մեկնել Իտալիա». Հարցում՝ կառավարությանը Թաիլանդում ամուսինը փախել է կնոջից՝ իր հետ վերցնելով վիճակախաղի շահած տոմսը Մատվիենկոն և Միրզոյանը քննարկել են Ղարաբաղի հարցը Վրաստանի վարչապետը կարգադրել է կանգնեցնել գնաճը երկրում Ի՞նչ է ներառված դատավորների բարեվարքության կանոնների մեջ. նոր նախագիծ Եղանակը Հայաստանում Ռուբեն Սահակյանի նկատմամբ հարուցվել կարգապահական վարույթ 10 անգամ ավելի վատն է իրենց ծառայությունը, որ այդ ստից ակցիայի համար գաղտնի գործակալին բացահայտեց ( տեսանյութ) Արթուր Վանեցյանը պատրաստ է հեռանալ, եթե գործկոմի ամբողջ կազմը հրաժարական ներկայացնի Դատավորին ինքնաբացարկ հայտնելը՝ կրկին օրակարգում Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիան գործադիր կոմիտեն նիստ է հրավիրել. ՈՒՂԻՂ ՈՒԵՖԱ-ն կարող է խիստ պատիժ սահմանել Ռումինիայի նկատմամբ Մեկ շաբաթում ՀՀ-ում եւ Արցախում 2-3 բալ եւ ավելի ուժգնությամբ 2 երկրաշարժ է գրանցվել ՀՀ-ում ՄԹ նոր դեսպանը կնշանակվի հաջորդ տարի. ՀՀ-ում Մեծ Բրիտանիայի դեսպանություն Արցախի խորհրդարանում հյուրընկալվել են ՀՀ կրտսեր դիվանագետները Դոնալդ Տուսկը՝ ԵԺԿ նոր նախագահ Մոսկվայում կկայանա ռուս-ադրբեջանական միջտարածաշրջանային համաժողով Ցանցառապետության կյանքից. դրվագ 20 Թուրքիայում փաստաբան է ձերբակալվել՝ Գերմանիայի օգտին լրտեսության կասկածանքով Գորբաչովը մեկնաբանել է ԽՍՀՄ-ի փլուզման մասին Պուտինի խոսքերը Խոշոր հրդեհ՝ Երեւանի կենտրոնում. «Դոլմամա» ռեստորանի տանիքն ամբողջությամբ կրակների մեջ է (ուղիղ, ֆոտո) Կանադայի նոր կառավարության կազմ են մտել 18 տղամարդ եւ 18 կին Ռուսաստանը ցուցադրել է նորագույն հրետանային կայանքի փորձարկումները (տեսանյութ) «Գազպրոմի» արժեթղթերը թնկացել են 3,1 տոկոսով Ռուսաստանը հերքում է, որ վնասել է ուկրաինական նավերը «Կողպեքների պատերազմը» հասավ կառավարության շենք Դուխով եւ հպարտ թանկացումներին ընդառաջ Գիտնականները նշել են քաղցկեղի առաջացման գլխավոր պատճառներից մեկը «Աննա Դանիբեկյանի հեռանալու հրամայականը». Արփինե Հովհաննիսյան Չինացի մարզիկը համաշխարհային ռեկորդ է սահմանել՝ կես րոպեում պարանով 228 ցատկ կատարելով (տեսանյութ) Ուրբաթ գիշեր ասուպների հոսքի ակտիվ բռնկում է սպասվում «Մանկական Եվրատեսիլ 2019»-ի Ռուսաստանի մասնակիցն առաջին փորձի ժամանակ կորցրել է գիտակցությունը. նրան տեղափոխել են հիվանդանոց Տուն-զբոսանավ․ 5,5 մլն դոլար արժողությամբ լողացող շքեղ առանձնատունը հայտնվել է բաց ծովում (տեսանյութ) Նեղացկոտ Էրդողանը․ Թուրք մոդելյորին 5 տարվա պատիժ է սպառնում երկրի նախագահին «վիրավորելու» համար Ինչպե՞ս էր ադրբեջանցին հայտնվել հայ համայնքի հետ հանդիպմանը. Կարապետյանի մեկնաբանությունը Արտառոց դեպք . զինակոչիկը դանակով հարվածել է ՀԿԵ-ի ռուս մեքենավարները հայերից 3 անգամ ավելի շատ աշխատավարձ են ստանում. գործը հասել է ԱԱԾ «Քրեական աշխարհի մասին օրենքը մահակ է. այն բացում է իշխանության՝ առանց այդ էլ բաց ձեռքերը». Գուրգեն Եղիազարյան (տեսանյութ) Կառավարության դիմաց լարված է․ Կոնդի, Եկմալյանի եւ Ֆիրդուսի բնակիչներն ակցիա են անում (Տեսանյութ) «Գոլդեն Փելիս» հյուրանոցը 7 մլրդ 526 մլն դրամ մեկնարկային գնով դրվեց աճուրդի Հարգելի պողոսներ, դուք տեղյա՞կ եք, որ այս օրենքը ԶՐԿՈւՄ է ձեզ նպաստից Մինչև Վատիկանում կոռուպցիոներ որոնելը Փաշինյանը նախ պիտի պարզաբանի, թե 2008-ին ինչպե՞ս է հայտնվել «չարիքի» կողքին Իսկ գուցե պետության ղեկավարի պաշտոնի թեկնածուն քննություն հանձնի՞ Իտալական ծափերն ու հայկական ճաքերը 37 հազար հնդիկի մուտքը Հայաստան արտագաղթի 90 տոկոս նվազում է ներկայացվում. (տեսանյութ) «Հայոց լեզուն» և «Հայոց պատմությունը» պետք է պաշտպանել Նիկոլ Փաշինյանից. (տեսանյութ)
Հարցում

Ժամանակի աղավաղված ընկալումը

Խոշոր ցնցումներից հետո ժամանակի ընկալումը տարբեր է և էապես կախված է քաղաքական կամ հանրային դիրքավորումից։ Պայմանականորեն այն կարելի է բաժանել երեք խմբի. իշխանության ժամանակը, ոչ իշխանական միավորների ժամանակը և պետության ժամանակը։

Իշխանության ժամանակը

Իշխանության մեջ գտնվողները շատ արագ հայտվում են ժամանակային թակարդում։ Նրանց թվում է, թե շտապելու որևէ անհրաժեշտություն չկա, դիմացն անսպառ ժամանակ է։ Գործը կսպասի, բարեփոխումները հանգիստ կարելի է հետաձգել, կարևորը կարելի է թողնել հետոյի։ Հիմա դրա ժամանակը չէ։ Այս ժամանակային թակարդը իշխանության ներսում լուռ համաձայնությամբ է ձևավորվում։ Այդ պատճառով էլ իշխանությունը շատ արագ ձևավորում է իր օրակարգը, որը կազմվում է կա՛մ նեղ հետաքրքրության հարցերից, կա՛մ իշխանություն պահելու տեսանկյունից։

Ամիսներ շարունակ իշխանությունը համառորեն խուսափում է հիմնական բարդ խնդիրներից. այն խնդիրներից, որոնց առկայության, որոնց չլուծվելու պատճառով էլ իրենք եկան իշխանության։ Չի գնում խորքային գրագետ բարեփոխումների, չի գնում բարդ լուծումների։ Ցանկացած ձևաչափում խուսափում է լուրջ թեմաներից: ԱԺ-ում միտինգ է, իշխող ուժի համագումարում միտինգ է, հարցազրույցներում, ասուլիսներում, անհատական խոսքում՝ միտինգ։ Ես այն տեսակետին չեմ, որ իշխանության մեջ չկան մարդիկ, որոնք ի վիճակի են լուրջ նախաձեռնությունների։

Ուղղակի իշխանությունը արդեն սկսել է ոչ ճիշտ ընկալել իր ժամանակային ռեսուրսը։ «Դիմացը մի 5-10 տարի կա, հետո կանենք...» պատկերացումը շատ ազդեցիկ քաղաքական միավորների հիմնական սխալն է եղել։ Երբ անվերջ, անծայրածիր ժամանակի զգացողությունը իշխում է նոր իշխանական էլիտայի պատկերացումներում, այն երբեք չի սահմանափակվում նեղ շրջանակով։ Գործադիրը, գործ անելու համար նախատեսված համակարգերը, մարդիկ, շատ արագ ու սահուն են վարակվում դրանով։ Արևմտյան կրթությամբ քաղավիացիայի պետի ձևակերպումը, թե՝նոր ավիաընկերություններ, նոր ուղղություններ բերելը ժամանակ է պահանջում՝ 1-15 տարի, ֆանտաստիկ էր իր ճշգրտությամբ։ Այլոք՝ պետություններ, ժողովուրդներ 15 տարվա ընթացքում պլանավորում են Մարսի վրա վայրէջք կատարել կամ արհեստական ինտելեկտի ներդրումն իրենց կյանքում հասցնել բեկումնային մակարդակի։


Ոչ իշխանական միավորների ժամանակը

Լրիվ հակառակ տրամադրություններն են տիում ոչ իշխանական համակարգերում։ «Բան չմնաց, ամեն ինչ վատ է գնում, չեն կարողանում ոչ մի բան անել... Մի քանի ամսվա բան է մնացել սրանց...»։ Սա ամենաանհեռանկար մթնոլորտն է, որը կարող է ձևավորվել իշխանությունից դուրս գտնվող համակարգերում, որովհետև սա, ներկան վերաիմաստավորելու, վերադասավորվելու,ապագայի տրամադրություններ ձևավորելու փոխարեն, ձևավորում է «վերադարձի մթնոլոլորտ»։

Սա սպանում է առողջ մտածելու և առողջ աշխատելու, ինքնակատարելագործվելու՝առկա հնարավորությունները։ Սա նույնքան վտանգավոր է, որքան՝ իշխանության ունեցած՝անսահմանափակ ժամանակի զգացումը։ Երկու դեպքում էլ ընկնում է արդյուանվետությունը՝ անհատների, միավորների, մտքի, գործունեության արդյունավետությունը։ Եվ իշխանության ու ոչ իշխանության՝ ժամանակի հակադիր ընկալումները մեկը մյուսին ուժեղացնում են։ Երկուսն էլ առանձին-առանձին պետության համար շատ վտանգավոր են, ու նաև անընդհատ ուժեղացնում են միմյանց։

Պետության ժամանակը

Ինչո՞ւ են տապալվում պետությունները։ Նաև այն պատճառով, որ մի պահից քաղաքական միավորների ժամանակները դառնում են ոչ համարժեք պետության ժամանակի հետ։ Պատկերավոր ասած,՝պետության ժամացույցը դադարում է մշտապես լինել նրանց աչքի առաջ։ Ու իրականության մեջ ձևավորվում են երեք տարբեր ժամանակային գոտիներ՝ իշխանության ժամանակը, ոչ իշխանական ուժերի ժամանակը, պետության ժամանակը։

Կոնկրետ ժամանակահատվածների համար նախատեսված խնդիրները չեն լուծվում, դրանք կուտակվում են՝ օր օրի, ամսեամիս։ Նոր ծագող մարտահրավերները հավուր պատշաճի չեն գնահատվում, որովհետև պետական մեքենան, պետության շարժիչը աշխատում է այլ ժամանակային տրամաբանության մեջ. «Դա հետո, ավելի ուշ, սա էլ անենք, հետո դրանց մասին կմտածենք, և այլն, և այլն»:

Կա մի խորքային, լուրջ սխալի վտանգ։ Դա հետևյալ ձևակերպումն է՝ 20-30 տարվա խնդիրները 1-2 տարում չենք լուծելու։ Սա իսկապես շատ խորքային սխալ է ու շատ վտանգավոր՝ ոչ միայն այսօրվա, այլև հաջորդ կառավարությունների համար։ Սա երեք գործոնների միաժամանակյա սխալ ընկալում է.

Ա. անցյալի ժամանակի սխալ ընկալում, որովհետև նախորդ 30 տարում ծագել են և լուծվել են հարյուրավոր բարդ խնդիրներ։ Իհարկե, կուտակվել են նաև բազմաթիվ չլուծած հարցեր։ Բայց դա չի նշանակում, որ երկիրը անկախությունից ի վեր միայն չլուծված խնդիրների պաշար է կուտակել։

Բ. Կա բուն խնդիրների սխալ ընկալման միտում։ Խնդիրը, պրոբլեմը շատ դինամիկ հասկացություն է, այն չի կարող վերագրվել միայն անցյալին։ Վերջին մեկ տարում ծագել են լրիվ նոր, բավական բարդ խնդիրներ, որոնք նախկինում չկային ու լուծում են պահանջում։ Հակառակ դեպքում կուտակվում են ու համալրում չլուծված, խնդիրների կրիտիկական ծավալը։ Եվ վերջապես.

Գ. «Ապագայի ժամանակի» սխալ ընկալման ռիսկը։ Այն կայանում է հետևյալի մեջ. եթե հղում ես անում նախորդ 30 տարվա խնդիրներին ու քեզ ժամանակ նվիրում, ապա շատ մեծ է հավանականությունը, որ պետությունը անվերադարձ հետ է մնալու տարածաշրջանային մրցակցությունից։ Հայաստանը այսօր կանգնած է մոդեռնիզացիայի սուր խնդրի առաջ, Հայաստանը կանգնած է թվայնացված պետության հրամայականի առաջ ու մենք ամեն գնով պետք է առաջ լինենք մեր հարևաններից, և այս ամենն անվտանգության սուր խնդրի պայմաններում։ Տարածաշրջանային մրցակցության կենաց ու մահու պայքարում, նախորդ ժառանգությունը չի կարելի դիտարկել որպես բեռ, այն պետք է դիտարկվի որպես բազա, փորձելով գտնել լուրջ առաջընթացի այլ, նոր ռեսուրսներ։ Հասկանո՞ւմ եք, հակառակ դեպքում 5-6 ամսում կարող են ձևավորվել այնպիսի խնդիրներ, որոնց մոտ նախորդ 30 տարվա խնդիրները պարզունակ, մանկական կթվան։

Ստեղծվում է մի մթնոլորտ, որ կարևոր հարցերի մասին մտածելու ո՛չ ժամանակը կա, և ոչ էլ՝ մեխանիզմը։ Պետական միտքը և պետական մեքենան ուղղվում են մեկ անձի սպասարկման համակարգեր ձևավորելուն։ Պետական միտքն ուղղվում է այս նպատակին։ Պետք է մի բան նաև հստակ պատկերացնել՝ պետության ղեկավարի ժամանակը մի պահից սկսվում է տարբերվել նրա շքախմբի ժամանակից։ Շքախումբը ժամանակի ընթացքում ձեռք է բերում կամ վաստակում է որոշակի ավտոնոմիա և, հետևաբար, ձևավորում իր պատկերացումներն՝անելիքների և հատկացված ժամանակի վերաբերյալ։ Սա շատ լուրջ ռիսկ է ղեկավարի համար, բայց նախ այդ ռիսկը պետք է ժամանակին ֆիքսել և հետո՝ կարողանալ հակազդել։

Ժամանակային աղավաղման պրոցեսում պետության համար մյուս կարևորագույն ռիսկը ժամանակավորության մթնոլորտն է։ Երբ նոր իշխող էլիտան երկար ամիսների ընթացքում չի մտնում համերաշխության և առաջընթացի փուլ, չի մտնում ոլորտային «սուբստանտիվ» բարեփոխումների դաշտ և որպես իր կոմֆորտ զոնա ուրվագծում է անցյալի և ուրիշների սխալները, ապա պետական համակարգում և հասարակական ընդհանրական գիտակցության մեջ սկսում է իշխել այս ամենի ժամանակավորության զգացումը։

Ժամանակավոր փուլ, ժամանակավոր բարքեր, ժամանակավոր մարդիկ և այլն։ Իսկ սա նշանակում է, որ ուղղակի ոչ մի արդյունավետ գործ հնարավոր չի լինի անել, ու մոռանալ է պետք առաջընթացի և զարգացման մասին։ Սրա վերջին կանգառը, ցավոք, ժամանակավոր պետության գաղափարն է։ Ու իշխանության միջի և ոչ իշխանական շրջանակի սոլիդության ցուցանիշը սա է՝ այս պարզ ռիսկերի գիտակցումը։ Մեր բոլոր սուբյեկտիվ ժամանակներին դեմ-հանդիման կա մի շատ օբյեկտիվ և կայուն ժամանակ՝ ադրբեջանական ժամանակը, որը սպասում է մեր նոր, ավելի նոր սխալներին, որպեսզի իր պատկերացմամբ ճիշտ ժամանակին լուծի իր խնդիրը։

Վահե Հովհաննիսյան

«Այլըտրանքային նախագծեր խումբ»

Շարունակելի

website by Sargssyan