1USD = AMD
1EUR = AMD
1RUB = AMD
Այսօր՝ 10 դեկտեմբերի 2019թ., 00:00
«Ես պատմություն կերտեցի». 120 000 դոլար արժողությամբ «արվեստի գործ» բանանը կերած վրացին մեկնաբանել է արարքը Չինգիզ Խանը հռչակվել է աշխարհի ամենաբեղմնավոր տղամարդը․ ահա թե քանի կնոջ հետ է նա անկողին կիսել մեկ օրում և քանի միլիոնի հետ է քնել Հոլիվուդի 32-ամյա դերասանուհուն ռեժիսորն ամբողջովին մերկացրել է (Տեսանյութ, լուսանկարներ) ՍԴ դատավորները եւ «պարապության նպաստը» Բոլոր նրանք, ովքեր մտածում են Ամանորը Հայաստանից դուրս նշել, խորհուրդ կտայի հայացքներն ուղղել Երեւանին Ուկրաինացուն դատապարտել են 5 տարի ազատազրկման՝ հավի նկատմամբ առանձնակի դաժան վերաբերմունքի համար Պորոշենկոն որդուն ընկերություն է նվիրել Քրեական աշխարհում հայտնի Ռոբսոնը ծննդյան 50-ամյակին հրավիրել է և «օրենքով գողեր» և պաշտոնյաներ Լուժկովի օգնականը նախկին քաղաքական գործչի մահվան մանրամասներ է հայտնել Արթուր Վանեցյանը շնորհակալությունն է հայտնել Ռ. Կադիրովին՝ ծննդյան շնորհավորանքների համար Սա մեր կողմից ձեռքսեղմման առաջարկ էր. Մակունցը՝ ՍԴ դատավորներին վաղ կենսաթոշի ուղարկելու մասին Apple-ը Նահանգներից բաց չի թողնում իր նախկին աշխատակիցներին Սաքունցն անցել է թույլատրելի բոլոր հնարավոր սահմանները 1998-ին բնակչության զգալի մասը պահանջում էր նստացնել Տեր-Պետրոսյանին. Ռոբերտ Քոչարյան Քիմ Քարդաշյանին քննադատել են նստատեղի եւ որովայնի ֆոտոշոփի համար Մերձավոր Արեւելքից Ամերիկայի հեռանալը օգտակար կլինի միայն Իրանի եւ Ռուսաստանի համար․ Դիկ Չեյնի Վաշինգտոնում կբացվի աշխարհում առաջին այլընտրանքային «գերեզմանատունը», որտեղ դիերն օրգանիկ պարարտանյութի կվերածվեն (լուսանկարներ) Եղանակը՝ Հայաստանում Microsoft-ը պաշտոնապես կդադարեցնի Windows Mobile-ի աջակցությունը Դուեյն Ջոնսոնն ու նրա հայազգի կինը՝ Jumanji: The Next Level-ի հոլիվուդյան պրեմիերայի կարմիր գորգին (լուսանկարներ, տեսանյութ) Աշխարհի եռակի չեմպիոն Արթուր Դալալոյան․ Բացարձակապես համաձայն չեմ այսպիսի ծայրահեղ որոշման հետ Զելենսկին՝ փարիզյան բանակցությունների մասին. «Դա ոչ-ոքի էր» ԵՊՀ ռեկտորի պաշտոնակատարը աշխատողներին աշխատանքից ազատելը ցանկանում դարձնել հնարավորինս անաղմուկ․ հայտարարություն Տաքսիստը բռնաբարել է 18-ամյա պատանուն Ֆրանսիայի արհմիությունները աննախադեպ հզոր գործադուլի կոչ են արել Ռուսաստանը եւ Թուրքիան անհրաժեշտ չեն համարում ընդլայնել անվտանգության գոտին Սիրիայում Բղավոցներ, արցունքներ եւ նմանատիպ այլ բաներ. Պետրոսյանին եւս մեկ սկանդալային ամուսնալուծություն է սպասվում Աբրամովիչը հրաժարվել է վաճառել «Չելսին» մոտ 3 միլիարդ եվրոյով Ռուսաստանը կբողոքարկի WADA-ի որոշումը Բյուջեն լցնելու և դատարանները թեթևացնելու «նոր» մեթոդ՝ 5000 դրամանոց ակտերի հաշվին. տնտեսագետ Հունվարի 1-ից What՛s app-ն այլևս անվտանգ չի լինելու Բաքվում խոշոր առևտրային կենտրոն է այրվել (լուսանկարներ, տեսանյութ) Վարազդատ Հարոյան․ Մենք ֆուտբոլային ազգ ենք, մեզ պետք են նոր հաղթանակներ ՀՀ-ն ստացել է ԱԷԿ-ի համար վարկի օգտագործման ժամկետի երկարացման Ռուսաստանի համաձայնությունը ՀՀ գլխավոր դատախազությունը ՀՀ ոստիկանությանը հանձնարարել է կազմակերպել Նարեկ Սարգսյանի տեղափոխումը Դավիթ Տոնոյանը ԿԽՄԿ պատվիրակության ղեկավարի հետ քննարկել է Ադրբեջանում գերեվարված Արայիկ Ղազարյանի և Կարեն Ղազարյանի հարցերը Ես ու մեր թիմը զրկվել ենք ֆինանսավորումից, որովհետև հանդես ենք գալիս ապազգային ու հակահայ քաղաքականության դեմ «Իմ կանխատեսմամբ՝ Ռուսաստանի հաջորդ նախագահը չի լինի Վլադիմիր Պուտինը». Մարգարիտա Սիմոնյանը խոսել է Պուտինի իրավահաջորդի մասին Ովքե՞ր են առողջության ապահովագրության փաստաթղթի խորհրդատուները Վարչապետը նոր նշանակում է արել «Մալյանն ընդդեմ «Ռեստարտի» գործով նիստը հետաձգվեց. Դավիթ Սիմոնյանը մեղադրական եզրակացությանը ծանոթ չէր Տիգրան Ավինյանի օգնականը՝ արդարադատության փոխնախարար ԱԺ-ն ընդունեց Չինաստանի հետ մուտքի արտոնագրի վերացման համաձայնագրի վավերացման օրինագիծը «Հեռուստատեսության եւ ռադիոյի մասին» օրինագիծը ներկա տեսքով ուղղված է խոսքի ազատության դեմ. Սաթիկ Սեյրանյան Իրավական նորմերը թույլ չեն տալիս հաշտության եզրեր գտնել. Նարեկ Մալյանը` «Ռեստարտ» նախաձեռնող խմբի և իր դատական գործի մասին ԱՄՆ 2020 թվականի պաշտպանական բյուջեն արգելում է Թուրքիային հանձնել F-35-ներ Կցանկանամ, որ ծխախոտի գինը տարեցտարի բարձրանա. Հրաչյա Հակոբյան Մահացել է Մոսկվայի նախկին քաղաքապետ Յուրի Լուժկովը Ես թողնում եմ պլանավորված գործերը, երեխաներին. Աննա Հակոբյանը՝ իր ուղևորությունների մասին. Արմենպրես Ծխելու դեմ պայքարի մասին օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունվեց․ «Լուսավոր Հայաստան»-ը դեմ էր Հայաստանը քվեարկել է ՄԱԿ հակառուսական բանաձեւի դեմ ԱՄՆ կոնգրեսականները համաձայնեցրել են 738 մլրդ դոլարի պաշտպանական բյուջեն Վիտալի Բալասանյանը շնորհավորական ուղերձ է հղել Մարինա Սարմոսյանին կալանավորել են. Մոսկվայի ծննդատանը կիրառել են «ագրեսիվ ծննդաբերություններ» Ինքնահռչակ Վահե Գրիգորյանը ՍԴ-ի միակ ճգնաժամն է. Գեւորգ Պետրոսյան Պողոս ջան, հիշո՞ւմ ես, որ անցած տարի 20.000 դոլարանոց չինական տոնածառը 150.000-ով սաղացրին վրներդ ՄԱԿ-ում Ցեղասպանությանը նվիրված համաժողովը մեկնարկել է Կոմիտասի երաժշտությամբ Հիմարների անհրաժեշտության ու դրանց քանակական աճի վտանգավորության մասին Բարձրաստիճան պաշտոնյաները հասարակությանը մոլորության մեջ են գցել՝ կապված Աֆղանստանի պատերազմի հետ Փաշինյանին այս հարցում աջակցում է հազիվ քսան տոկոսը Մեր հարկերի հաշվին դատավորներին արտոնյալ պայմաններով թոշակի ենք ուղարկում, որ ի՞նչ լինի․ Գորգիսյան (տեսանյութ) Կառավարության անակնկալները «հպարտ» եւ «արժանապատիվ» քաղաքացիներին Հրաձգություն Չեխիայի հիվանդանոցներից մեկում. առնվազն վեց մարդ զոհվել է Ո՞վ է տեսել «հանցագործներին» ցմահ միլիոնների թոշակ տան (տեսանյութ) Դեկտեմբերի 19-ին և 20-ին իրականացվելու է զորակոչիկների ընտրություն Հայտնի է, թե երբ կվառվեն գլխավոր տոնածառի լույսերը Գերիների փոխանակում տեղի կունենա դեկտեմբերի 24-ին Մեր խնդիրն է նպաստելու մարդու իրավունքների պաշտպանության պետության հանձնառության առավելագույն կատարմանը․ ՄԻՊ Որ երեխան մնա իր աշխարհում 2020 թվականից միլիոնավոր օգտատերերի մոտ WhatsApp-ը կդադարի գործել ԱԺ-ն առաջին ընթերցմամբ ընդունեց ՍԴ դատավորներին վաղ կենսաթոշակի ուղարկելու նախագիծը ՄՕԿ նախագահ․ WADA-ի որոշումները պարտադիր են կատարման համար Պուտինը հուշել է շփոթված Զելենսկուն՝ ինչ անել «նորմանդական քառյակի» հանդիպման ժամանակ (տեսանյութ) Ակտիվիստուհին մերկացել է եւ պահանջել դադարեցնել պատերազմը (Տեսանյութ) ««Հեռուստատեսության և ռադիոյի մասին» նոր օրինագիծը գործիք կդառնա ընդդեմ խոսքի ազատության» (տեսանյութ) Խոշոր ավտովթար Երևանում՝ «Газель»-ի և «BMW X6»-ի մասնակցությամբ. վիրավորներ կան Մութ ամպեր՝ Ալավերդու քաղաքապետի գլխին Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանը ռուսական ORSIS ընկերությանը հանել է Հայաստան զենք մատակարարող ընկերությունների «սև ցուցակից» Գաբրիել Սարգսյան․ Ինձ համար անակնկալ էր արագ շախմատի Եվրոպայի չեմպիոնի տիտղոսը նվաճելը Մարդու իրավունքների տարին
Հարցում

Ժամանակի աղավաղված ընկալումը

Խոշոր ցնցումներից հետո ժամանակի ընկալումը տարբեր է և էապես կախված է քաղաքական կամ հանրային դիրքավորումից։ Պայմանականորեն այն կարելի է բաժանել երեք խմբի. իշխանության ժամանակը, ոչ իշխանական միավորների ժամանակը և պետության ժամանակը։

Իշխանության ժամանակը

Իշխանության մեջ գտնվողները շատ արագ հայտվում են ժամանակային թակարդում։ Նրանց թվում է, թե շտապելու որևէ անհրաժեշտություն չկա, դիմացն անսպառ ժամանակ է։ Գործը կսպասի, բարեփոխումները հանգիստ կարելի է հետաձգել, կարևորը կարելի է թողնել հետոյի։ Հիմա դրա ժամանակը չէ։ Այս ժամանակային թակարդը իշխանության ներսում լուռ համաձայնությամբ է ձևավորվում։ Այդ պատճառով էլ իշխանությունը շատ արագ ձևավորում է իր օրակարգը, որը կազմվում է կա՛մ նեղ հետաքրքրության հարցերից, կա՛մ իշխանություն պահելու տեսանկյունից։

Ամիսներ շարունակ իշխանությունը համառորեն խուսափում է հիմնական բարդ խնդիրներից. այն խնդիրներից, որոնց առկայության, որոնց չլուծվելու պատճառով էլ իրենք եկան իշխանության։ Չի գնում խորքային գրագետ բարեփոխումների, չի գնում բարդ լուծումների։ Ցանկացած ձևաչափում խուսափում է լուրջ թեմաներից: ԱԺ-ում միտինգ է, իշխող ուժի համագումարում միտինգ է, հարցազրույցներում, ասուլիսներում, անհատական խոսքում՝ միտինգ։ Ես այն տեսակետին չեմ, որ իշխանության մեջ չկան մարդիկ, որոնք ի վիճակի են լուրջ նախաձեռնությունների։

Ուղղակի իշխանությունը արդեն սկսել է ոչ ճիշտ ընկալել իր ժամանակային ռեսուրսը։ «Դիմացը մի 5-10 տարի կա, հետո կանենք...» պատկերացումը շատ ազդեցիկ քաղաքական միավորների հիմնական սխալն է եղել։ Երբ անվերջ, անծայրածիր ժամանակի զգացողությունը իշխում է նոր իշխանական էլիտայի պատկերացումներում, այն երբեք չի սահմանափակվում նեղ շրջանակով։ Գործադիրը, գործ անելու համար նախատեսված համակարգերը, մարդիկ, շատ արագ ու սահուն են վարակվում դրանով։ Արևմտյան կրթությամբ քաղավիացիայի պետի ձևակերպումը, թե՝նոր ավիաընկերություններ, նոր ուղղություններ բերելը ժամանակ է պահանջում՝ 1-15 տարի, ֆանտաստիկ էր իր ճշգրտությամբ։ Այլոք՝ պետություններ, ժողովուրդներ 15 տարվա ընթացքում պլանավորում են Մարսի վրա վայրէջք կատարել կամ արհեստական ինտելեկտի ներդրումն իրենց կյանքում հասցնել բեկումնային մակարդակի։


Ոչ իշխանական միավորների ժամանակը

Լրիվ հակառակ տրամադրություններն են տիում ոչ իշխանական համակարգերում։ «Բան չմնաց, ամեն ինչ վատ է գնում, չեն կարողանում ոչ մի բան անել... Մի քանի ամսվա բան է մնացել սրանց...»։ Սա ամենաանհեռանկար մթնոլորտն է, որը կարող է ձևավորվել իշխանությունից դուրս գտնվող համակարգերում, որովհետև սա, ներկան վերաիմաստավորելու, վերադասավորվելու,ապագայի տրամադրություններ ձևավորելու փոխարեն, ձևավորում է «վերադարձի մթնոլոլորտ»։

Սա սպանում է առողջ մտածելու և առողջ աշխատելու, ինքնակատարելագործվելու՝առկա հնարավորությունները։ Սա նույնքան վտանգավոր է, որքան՝ իշխանության ունեցած՝անսահմանափակ ժամանակի զգացումը։ Երկու դեպքում էլ ընկնում է արդյուանվետությունը՝ անհատների, միավորների, մտքի, գործունեության արդյունավետությունը։ Եվ իշխանության ու ոչ իշխանության՝ ժամանակի հակադիր ընկալումները մեկը մյուսին ուժեղացնում են։ Երկուսն էլ առանձին-առանձին պետության համար շատ վտանգավոր են, ու նաև անընդհատ ուժեղացնում են միմյանց։

Պետության ժամանակը

Ինչո՞ւ են տապալվում պետությունները։ Նաև այն պատճառով, որ մի պահից քաղաքական միավորների ժամանակները դառնում են ոչ համարժեք պետության ժամանակի հետ։ Պատկերավոր ասած,՝պետության ժամացույցը դադարում է մշտապես լինել նրանց աչքի առաջ։ Ու իրականության մեջ ձևավորվում են երեք տարբեր ժամանակային գոտիներ՝ իշխանության ժամանակը, ոչ իշխանական ուժերի ժամանակը, պետության ժամանակը։

Կոնկրետ ժամանակահատվածների համար նախատեսված խնդիրները չեն լուծվում, դրանք կուտակվում են՝ օր օրի, ամսեամիս։ Նոր ծագող մարտահրավերները հավուր պատշաճի չեն գնահատվում, որովհետև պետական մեքենան, պետության շարժիչը աշխատում է այլ ժամանակային տրամաբանության մեջ. «Դա հետո, ավելի ուշ, սա էլ անենք, հետո դրանց մասին կմտածենք, և այլն, և այլն»:

Կա մի խորքային, լուրջ սխալի վտանգ։ Դա հետևյալ ձևակերպումն է՝ 20-30 տարվա խնդիրները 1-2 տարում չենք լուծելու։ Սա իսկապես շատ խորքային սխալ է ու շատ վտանգավոր՝ ոչ միայն այսօրվա, այլև հաջորդ կառավարությունների համար։ Սա երեք գործոնների միաժամանակյա սխալ ընկալում է.

Ա. անցյալի ժամանակի սխալ ընկալում, որովհետև նախորդ 30 տարում ծագել են և լուծվել են հարյուրավոր բարդ խնդիրներ։ Իհարկե, կուտակվել են նաև բազմաթիվ չլուծած հարցեր։ Բայց դա չի նշանակում, որ երկիրը անկախությունից ի վեր միայն չլուծված խնդիրների պաշար է կուտակել։

Բ. Կա բուն խնդիրների սխալ ընկալման միտում։ Խնդիրը, պրոբլեմը շատ դինամիկ հասկացություն է, այն չի կարող վերագրվել միայն անցյալին։ Վերջին մեկ տարում ծագել են լրիվ նոր, բավական բարդ խնդիրներ, որոնք նախկինում չկային ու լուծում են պահանջում։ Հակառակ դեպքում կուտակվում են ու համալրում չլուծված, խնդիրների կրիտիկական ծավալը։ Եվ վերջապես.

Գ. «Ապագայի ժամանակի» սխալ ընկալման ռիսկը։ Այն կայանում է հետևյալի մեջ. եթե հղում ես անում նախորդ 30 տարվա խնդիրներին ու քեզ ժամանակ նվիրում, ապա շատ մեծ է հավանականությունը, որ պետությունը անվերադարձ հետ է մնալու տարածաշրջանային մրցակցությունից։ Հայաստանը այսօր կանգնած է մոդեռնիզացիայի սուր խնդրի առաջ, Հայաստանը կանգնած է թվայնացված պետության հրամայականի առաջ ու մենք ամեն գնով պետք է առաջ լինենք մեր հարևաններից, և այս ամենն անվտանգության սուր խնդրի պայմաններում։ Տարածաշրջանային մրցակցության կենաց ու մահու պայքարում, նախորդ ժառանգությունը չի կարելի դիտարկել որպես բեռ, այն պետք է դիտարկվի որպես բազա, փորձելով գտնել լուրջ առաջընթացի այլ, նոր ռեսուրսներ։ Հասկանո՞ւմ եք, հակառակ դեպքում 5-6 ամսում կարող են ձևավորվել այնպիսի խնդիրներ, որոնց մոտ նախորդ 30 տարվա խնդիրները պարզունակ, մանկական կթվան։

Ստեղծվում է մի մթնոլորտ, որ կարևոր հարցերի մասին մտածելու ո՛չ ժամանակը կա, և ոչ էլ՝ մեխանիզմը։ Պետական միտքը և պետական մեքենան ուղղվում են մեկ անձի սպասարկման համակարգեր ձևավորելուն։ Պետական միտքն ուղղվում է այս նպատակին։ Պետք է մի բան նաև հստակ պատկերացնել՝ պետության ղեկավարի ժամանակը մի պահից սկսվում է տարբերվել նրա շքախմբի ժամանակից։ Շքախումբը ժամանակի ընթացքում ձեռք է բերում կամ վաստակում է որոշակի ավտոնոմիա և, հետևաբար, ձևավորում իր պատկերացումներն՝անելիքների և հատկացված ժամանակի վերաբերյալ։ Սա շատ լուրջ ռիսկ է ղեկավարի համար, բայց նախ այդ ռիսկը պետք է ժամանակին ֆիքսել և հետո՝ կարողանալ հակազդել։

Ժամանակային աղավաղման պրոցեսում պետության համար մյուս կարևորագույն ռիսկը ժամանակավորության մթնոլորտն է։ Երբ նոր իշխող էլիտան երկար ամիսների ընթացքում չի մտնում համերաշխության և առաջընթացի փուլ, չի մտնում ոլորտային «սուբստանտիվ» բարեփոխումների դաշտ և որպես իր կոմֆորտ զոնա ուրվագծում է անցյալի և ուրիշների սխալները, ապա պետական համակարգում և հասարակական ընդհանրական գիտակցության մեջ սկսում է իշխել այս ամենի ժամանակավորության զգացումը։

Ժամանակավոր փուլ, ժամանակավոր բարքեր, ժամանակավոր մարդիկ և այլն։ Իսկ սա նշանակում է, որ ուղղակի ոչ մի արդյունավետ գործ հնարավոր չի լինի անել, ու մոռանալ է պետք առաջընթացի և զարգացման մասին։ Սրա վերջին կանգառը, ցավոք, ժամանակավոր պետության գաղափարն է։ Ու իշխանության միջի և ոչ իշխանական շրջանակի սոլիդության ցուցանիշը սա է՝ այս պարզ ռիսկերի գիտակցումը։ Մեր բոլոր սուբյեկտիվ ժամանակներին դեմ-հանդիման կա մի շատ օբյեկտիվ և կայուն ժամանակ՝ ադրբեջանական ժամանակը, որը սպասում է մեր նոր, ավելի նոր սխալներին, որպեսզի իր պատկերացմամբ ճիշտ ժամանակին լուծի իր խնդիրը։

Վահե Հովհաննիսյան

«Այլըտրանքային նախագծեր խումբ»

Շարունակելի

website by Sargssyan